RSS

Category Archives: Kunst

Mantegna en het paardenhoofd

 

 

‘Zou jij er mee zitten als een hond je in je blootje zag?’

– ‘Dat hangt van de hond af en van de situatie, denk ik. Een kleine Pekinees op een nudistenstrand. Who cares. Trouwens, er mogen volgens mij geen honden op naaktloopstranden komen. Maar hoezo?’

‘Okay, maar een Deense dog, in je slaapkamer?’

– ‘Mwah, de grenzen tussen privé en publiek zijn weliswaar zo goed als verdwenen, zeker na het Schengenakkoord, maar toch. Mwah. Waarom vraag je dit?’

‘Nou, omdat “ze” aan het aftasten zijn of “ze” camera’s en afluistermicrofoons in honden kunnen implanteren en monteren. Om ons ongeremd en ongelimiteerd te bekijken en te beluisteren. Voor onze eigen bestwil natuurlijk. Dat spreekt.’

– ‘Dat zat er aan te komen. Ze doen tegenwoordige van alles. Ze deinzen nergens meer voor terug. Waar heb je dit vandaan?’

‘Er staat een stukje in de Trouw van zaterdag 13 oktober. Meneer De Bruijn schrijft: < Moeten we ons druk maken om het gesnuffel in onze data? Wel als mensen dat doen, niet als een computer dat doet, zeggen sommigen. Je druk maken over een computer die je data ziet, is als ‘je druk maken over een hond die je naakt ziet’, zegt een medewerker van Google. > Dus als “ze” een spionagehond klonen, is het kat in het bakkie, voor hullie. Denk je niet? De Partij voor de Dieren, de PvdD – niet te verwarren met de PvdA: de Partij voor de Animals – schijnt er al voor gepaaid te worden. Mevrouw Thieme is niet zo maar even van de radar verdwenen. Of dat paaien op z’n hondjes gebeurt? Quién sabe.’

– ‘Nou zijn ze bij Google niet helemaal sjaakie in de bovenkamer, natuurlijk. De gedachte alleen al … Een hond in je slaapkamer. Zou je het dan nog op z’n hondjes doen? Als zo’n beest er bij staat te koekeloeren. That is the question. Toch een beetje unbequem en zelfs  unheimisch, vind ik. Stel dat zo’n hond denkt dat je er niks van bakt, dat standje, en dat ie dat doorvertelt, of op Youtube zet. Dat zou mij toch net iets te ver gaan. Zo voel ik het tenminste. Maar misschien dat sommigen er juist erotisch opgewonden door raken. Gedigitaliseerd voyeurisme, zoiets. Dan nog zal Brussel het toch eerst moeten fiatteren, denk ik.’

‘Ik heb ooit bij een maniak gelogeerd en die had in de logeerkamer boven het bed een kopie van dat trompe l’oeil van Andrea Mantegna aangebracht. Met die putti die ieder ogenblik op je konden plassen. Je kon er welswaar een gordijntje voor schuiven, maar toch.’

– ‘Kijk, daar heb je al: plasseks. Stel je nou voor dat zo’n hond een toekomstige reïncarnatie van Donald Trump zou zijn. Dat lijkt mij erg onzindelijk en uiterst onzedelijk ook. Lag je trouwens alleen in dat bed, daar onder die afbeelding?’

‘Neen, er lag een afgehakt paardenhoofd naast me onder de dekens. Dat zag ik ’s morgens pas.’

– ‘Aha. Speelde dit zich af in Sicilië misschien? In het plaatsje Corleone? Het is tenslotte een Italiaanse aangelegenheid.’

‘Welnee jôh, ik vertelde je over een droom die ik ooit had.’

– ‘Het lijkt mij eerder een nachtmerrie, met dat afgehakte paardenhoofd en die urinerende putti. En dan Brussel, dat is toch je reinste maffia.’

‘Daar zeg je me wat. Maffia. Weet je wat ik zo opvallend vind aan die soap rond die Unilever-dividendbelasting en meneer Rutte van de VVD? Dat ik nergens lees over uomini d’onore  – mannen van eer. En dan speciaal in verband met de casus Gert Jan Segers van de CU. Die gast heeft nota bene een meloen doorgeslikt, door te verkondigen dat hij weliswaar tegen de afschaffing van de dividendbelastig was, maar vóór ging stemmen vanwege de mooie dingen die hem door Rutte waren beloofd. Wat gebeurt er? Unilever laat Rutte zakken, er komt geen monopolie-hoofdkantoor in Rotterdam (dat zou ook tegen de concurrentie zijn die tussen London en Rotterdam moet blijven bestaan) en Rutte gaat de dividendbelasting niet afschaffen. Gevolg: meneer Segers staat met de broek op de enkels, als zijnde het lulletje rozenwater van de eeuw. Waar blijven de spiegeltjes en kraaltjes nou die Rutte hem beloofde? Die suffe Segers heeft zijn principes verloochend, zijn reputatie verkwanseld en te grabbel gegooid, en waarvoor? En Rutte? Dit doe je als gewoon mens van vlees en bloed toch niet met een coalitiegenoot?! Rutte doet het keer op keer en toch vindt hij steeds willige slachtoffers.’

– ‘Dáárom dat capo Polman van Unilever, Rutte met een sms’je afdeed: Rutte is geen uomo d’onore. Bij Rutte kun je zoiets gewoon maken, dat is ein Mann ohne Eigenschaften, een soort kloon eigenlijk. Rutte heeft geen erecode als kompas, die gup verkoopt zijn eigen moeder nog voor grijpstuiver. Rutte is niet beledigd door zo’n gebrek aan respect van de kant van Unilever-Polman, omdat hij er geen “eergevoel” op nahoudt. Hij weet niet wat dat is, snapt en vat het gewoon niet, het gaat langs de man heen. Like water on a duck’s back, zeg je op z’n Engels. Heel handig hoor, zo’n bord voor je kop. Vooral in dit neoliberale tijdsgewricht. We ervaren het nog steeds, en helaas in toenemende mate, aan den lijve, want de vis rot bij de kop. Niet dat die erecode van maffiosi nou zo ethisch loepzuiver en moreel hoogstaand is, of ten dienste van het algemeen belang functioneert, maar het biedt toch enige houvast en geeft richting. Een individu moet zich ergens iets aan iemand gelegen willen en kunnen laten liggen.’

‘Ik denk dat ik begrijp wat je bedoelt. Vergelijk Segers, en trouwens ook K3 Ollongren, met de partner van je buren die onheus wordt bejegend door de echtgenoot-partner. Die buurman kan zich tegenover jou nog zo joviaal en aardig manifesteren, maar iedere keer dat je er getuige van bent dat hij (voor gemak zeg ik maar “hij”) zijn partner vernedert en fopt, voel je een onbehaaglijke plaatsvervangende gêne. Bovendien, wat hij met haar doet, doet hij straks net zo makkelijk met jou.’

– ‘Precies. En de dividend affaire staat niet alleen. Vlak ervoor had je die spionnage soap, in combinatie met het MH17 drama – gebakken lucht, cynisch en zonder enige substantie. Ronkende reuring. Gevaarlijk voor het profijtelijk zaken doen bovendien. Vergelijk het met de figuur John Gotti, de teflon don, enigszins een la bella figura fenomeen. Niet helemaal, want het Italiaanse begrip la belle figura is voor niet-Italianen moeilijk helemaal in te voelen, maar in de richting moeten we het zoeken. Denk maar aan Syflio Berlusconi.’

‘Te veel en te vaak gebakken lucht verkopen, maakt je tot een finocchio. Betrek het gesjoemel met regeerakkoorden er maar bij. Onbetrouwbaarheid is dienstig en profijtelijk, echter: tot op zekere hoogte. Het is een ragfijn spel dat je moet kunnen spelen. Benepen de botte bloedige bijl zwaaien, dat marcheert op den duur niet. Bekijk de Godfather deel III nog maar eens.’

– ‘Tja, je weet het natuurlijk niet zeker, het blijven speculaties, maar zou het gegeven dat Rutte geen gezin heeft, geen zichtbare partner, niet mee kunnen spelen? Identiteit wordt zowel formeel gepercipieerd alsook, en misschien wel sterker, emotioneel beleefd en gevoeld. Ik bedoel, dat er iets van maffia bij zit, lijkt me vandaag de dag alleszins aannemelijk. Overal waar groot geld in het geding is, heeft wel een soort maffia vingers in de pap. In Brussel gaan per seconde miljarden om, dat gebeurt nooit honderd procent kosjer. Dat is volgens mij onmogelijk.’

‘Breek me de snavel niet open. Snavel. Dat brengt me naar de tekening van Ruben Oppenheimer bij het stuk van Tom-Jan Meeus in de NRC van zaterdag 13 oktober: Donald Duck en Winnie Wana, het zwarte vriendinnetje van Jodocus Kwak. Hoogst ambigue.’

– ‘Je bedoelt én de verwijzing naar Winnie Mandela én de hint naar de vage gender-identiteit van deze Donald Duck? Ja het is een doordenkertje, maar dat zijn we van Ruben Oppenheimer wel gewend. Bovendien: het zijn eenden, like water on a duck’s back, nietwaar?’

‘Rob Jetten (D66) is vooralsnog een hybride personage. Voor D66 is dat dus helemaal geen vreemde eend in de bijt. Eenden kwekken en snateren en ze hebben een bek, geen snavel.’

– ‘Jetten laat al heel wat robotachtige trekjes zien. Meeus schrijft dat Jetten ingestudeerde teksten repetitief  debiteert, ongeacht de vraagstelling. Wow! Als dat geen amateur programmeren is van de D66-fabriek, weet ik het niet.’

‘Hoezo? Misschien is de hele figuur Rob Jetten wel een kloon. Dan zou ie – hoe bizar! – nog echter en authentieker zijn dan menige zombie daar onder die muffe en permanent beslagen Haagse kaasstolp.’

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hans de Bruijn:  Hond, framing / Trouw, za. 13 oktober 2018

Tom-Jan Meeus: ‘Als het verlangen naar politieke regie …. ‘ NRC za. 14 oktober 2018

https://www.ftm.nl/artikelen/verschil-verkiezingsbeloften-en-regeerakkoord?share=1&utm_source=Twitter&utm_medium=social&utm_campaign=PaaienEnNaaien&utm_content=FTM1400

Maxim Gorki (1908): De politiespion  / Dordrecht: Capitool / uit het Russisch vertaald door Nico Scheepmaker

John O’Mill (1981): Loony Lyrics / Amsterdam: Arbeiderspers / ISBN: 90 295 3272 6

 

 

 

 

 

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

‘Small hands’ – Siegfried Woldhek

 

Unheimisch, eerder dan vreemd, dit portret van Siegfried Woldhek van de paus. Juist vanwege die kleine handen,’ zegt Mohammad terwijl hij de krantenpagina omhoog houdt. ‘Ik heb dit NRC-katern bewaard, vanwege deze Woldhek-tekening. Zou zo’n schilder het nou bewust doen: die kleine handen, en dat gebaar van het bij elkaar houden van die zwarte boerka, of djellaba, met die kleine handen? De uitdrukking op ’s mans gezicht …… ’

Willemijn kijkt over zijn schouder: ‘Ik begrijp denk ik wat je bedoelt: kleine handen, kleine kinderen. Wiens handen tekent Woldhek hier? Houdt de man kinderen onder zijn wijde kleed verborgen? Beschermt hij de kinderen, of doet hij er iets anders mee? Sinister, eerie. Dat iemand met zulke kippeklauwtjes de zegen des hemels zou kunnen distribueren.’

‘Laat de kinderkens tot mij komen,’ zegt Sanne. ‘Bovendien: kleine handen – Donald Trump gaat prat op zijn kleine handen – kinderen van illegale immigranten aan de grens, die van hun ouders worden gescheiden. Trump wast zijn handjes in onschuld. Nog meer associaties? Roept u maar!’

‘Moeilijk voorstelbaar dat S.W. dit allemaal bewust heeft verwerkt in zijn tekening,’ vindt Moh., ‘maar toch zien wij dit alles er in. Die atmosfeer die de tekening uitwasemt. Curieus, nietwaar? Bovendien: die paus van Diego Velásquez en Francis Bacon, heeft als pausennaam Innocentius, de Onschuldige. Dat is in dit verband haast satire.’

‘Ja, bij elkaar hoogst opmerkelijk,’ stelt Willemijn vast. ‘Wij gaan binnenkort naar Wuppertal en Stuttgart. Vooral voor werk van Francis Bacon. En naar Amerika, natuurlijk, Idaho. Niet voor Trump, al zullen we die reality soap moeilijk kunnen vermijden,ben ik bang.’

‘Mijn idee!’ roept Sanne, ‘indien je iedere keer dat je naar een Nederlands museum zou zijn gegaan, de entreeprijs die ze er vragen, opzij legt, heb je binnen de kortste keren je reisgeld eruit. Ga je naar London, waar de musea vrij en gratis toegankelijk zijn, dan is het helemaal feest. Binge museum bezoek. Zwelgen in Kunst.’

‘Bagger-politici, met hun kapotprivatiseren van alles wat ooit publiek was,’ zegt Willemijn met afschuw in haar stem. ‘Mijn ouders, ooms en tantes, en hun verhalen over de RailAktiefKaart met daar bij begrepen de vrije toegang tot Nederlandse musea! Je barst in schreien uit als je daaraan denkt. Maar goed, dan maar geen Nederlandse meesters in het echt, want ik ga niet die krankzinnige toegangsprijzen betalen. Ik dènk er niet aan.’

‘Ach jôh, ga naar de Courtauld in London, of de Tate,’ zegt Mohammad, ‘Hollandse meesters te over!’

‘Muffe boel, ‘beaamt Sanne, ‘ze besteden hier meer geld en reclame aan grote artikelen over “affaires” rond museummanagers en hun exorbitante salarissen-plus-schnabbelgelden, dan dat ze zich om het publiek bekommeren. Echte kruideniers en krentenkakkers. Min volk, dat leeft van de hapjes die op vage vernissages en deftige lezingen geserveerd worden. Het “gedoe,” lijkt hoe langer hoe meer de Kunst te verdringen waar het eigenlijk over zou moeten gaan. Ziek.’

‘Politici hebben grote handen,’ zegt Moh, ‘dat komt van het langdurige grijpen, graaien en grabbelen. Zeg, Velásquez heeft meer van die verholen kritiek in portretten verwerkt, herinner ik me. Heeft bijvoorbeeld Michel Foucault niet een verhandeling geschreven over Las Meninas? Met die spiegel en de midget, cretin? Small brains? Van wie? Inteelt? Philips IV, met die kinnebak. Deze Philip was geen Habsburger, maar hoe zat het ook alweer met die kinnenbak als bewijs van inteelt? Opzoeken.’

‘Dat contrast van matig mooi of een beetje lelijk en heel erg lelijk naast zetten elkaar is een oude truc,’ zegt Sanne, ‘dan lijkt matig mooi veel mooier. Yves Montand deed dat bijvoorbeeld, die zocht voor films tegenspelers uit die nog gebochelder en gedrongener waren dan hij. Althans, Montand vond dat hij er fysiek niet uitzag, terwijl ik hem tamelijk doorsnee vind.’

‘Bij Gerard Depardieu zou het lang zoeken worden,’ denkt Willemijn. ‘Die had natuurlijk gewoon paus moeten worden.’

Moh.: ‘Vandaar dat Depardieu een Russisch paspoort heeft aangevraagd, en gekregen. Van deze Woldhek maken we een paar kleuren-kopieën, voor bij de prikborden, enne Ilham en Marieke kunnen er vast ook iets mee in hun onderwijsprogramma. Het is weliswaar dweilen met de kraan open met de Haagse onderwijsministers, maar alle beetjes helpen.’

 

 

 

The Guardian

Subject: Giovanni Battista Pamphilj (1574-1655), who was elected Pope in 1644, taking the name Innocent X.

Distinguishing features: He’s Innocent, but are you? An audience with this painting is a tense, claustrophobic experience. It is not so much a depiction of power as its embodiment in painting: this portrait creates a presence so fierce that the authority of the Papacy is distilled, preserved and with you as you consider your sins. It is the most acute study of personal power in the history of art.

Yet it is also an expression of self-confidence by Velázquez. The Pope appears as a terrifying figure with those irascible eyes, the choleric pinkness of his face, the letter that chillingly communicates that he is a man of secular, as well as spiritual, authority reading dispatches and conducting affairs.

 

 

 

 

 

 

 

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , ,

De fall out van Facebook

 

 

‘Zie je hoe treffend Siegfried Woldhek de Facebook-verkoper en tovenaarsleerling Mark Zuckerberg heeft getekend. Een face als een open book. Ik had het uit de NRC van zaterdag 14 april geknipt. Woldhek tekent hier wat mij betreft perfect de nucleaire fall out van Facebook, in dit portret van Zuckerberg: stralend, radiant, glowing, luminous! Barstend van de kwaadaardige, pernicieuze, radio-activiteit met een huiveringwekkende halfwaardetijd, en tegelijkertijd een ondernemersgenie. Net als Bill Gates. Alleen veroorzaakt Facebook een nog niet te overziene ketting-kernreactie-met-wereldwijde fall out, die bepaald niet onverdeeld positief voor de mensheid hoeft uit te pakken, vrees ik. Big Data – bigger disaster. We zullen de gevolgen nog danig voelen, in de toekomst’, Mohammad schuift de huiscomputer opzij en reikt naar zijn mok. ‘Ik vraag me af waar kunstenaars het toch vandaan halen. Bezitten ze een aparte antenne, een tweede gezicht? Hoe voelen ze de tijdgeest en het globale gebeuren aan? En vooral: de vertaling van voorbewuste gedachten, van voorgevoelens, weird premonitions, vindtnaar een beeld.’

‘Je zit nu al meer dan uur op de huiscomputer te koekeloeren op de site van Woldhek,’ zegt Ilham, ‘ik wil zo dadelijk ook op de computer, want mijn laptops heb ik uitgeleend. Ben je naar iets speciaals op zoek?’

Ze kijkt op het beeldscherm: ‘Ik vind dit portret iets unheimisches hebben. Die koude blauwe ogen en die puntoren. Zo ziet de man er ook uit, een soort grote gnoom. Van Teflon. Doet mij aan de duivels figuur van Goethe’s Faust denken. Méfistoles.’

‘Ja. Dat vind ik een goede associatie,’ zegt Moh. ’Méfisto, de archetypische tricksterfiguur. Die elfen-oren. Ja, een mooie parallel. Méfisto de duivel, ruilt met Faust “kennis” (Big Data) tegen de ziel van Faust. Faust wil “weten” en hij krijgt kennis o.a. via louche bedrijven als Cambridge Analytica, die al lang onder een andere naam op veel grotere schaal gewoon doorgaan met hun “kennisvermeerdering” over ons. Die ruil van kennis tegen je ziel, precies dat vindt vandaag de dag op wereldwijde schaal plaats. Miljoenen verkwanselen hun ziel via Facebook en Twitter – heel bedriegelijk als: social media geëtiketterd – voor de illusie van contact-met-vrienden die je liken. Iedere like is een shot zelfbevestiging-met-endorfine, en daar hongeren blijkbaar wereldwijd miljoenen mensen naar. Vele keren per etmaal. Daarom is Facebook nog verslavender dan sex, alcohol en nicotine.
Ik kwam op boodschap-in-een-afbeelding, via dat stuk van Stefan Kuiper over het schilderij van Delacroix, in de Volkskrant, en ik zag dat Gustaaf Wappers de schilder Géricault citeert, indien je het citeren kunt noemen. De diagonaal loopt op beide schilderijen van links onder naar rechtsboven. Alleen kijken de drenkelingen op het vlot van de Méduse naar rechts en bij Wappers naar links. En via Géricault kom je natuurlijk bijna vanzelf bij Uderzo en Asterix. Tja, hoe ik vandaar bij Woldhek kwam, weet ik niet, maar als je naar Woldheks portetten kijkt, blijf je kijken. Tenminste ik wel.’

‘Revolutie en schipbreuk en kernenergie, drie rampen bij elkaar,’ zegt Ilham, ‘althans, als het in handen van de verkeerde personen valt, dat laatste vooral, die kernenergie. Maar zijn er tegenwoordig nog niet-verkeerde-personen die op belangrijke posities zitten? PvdA’er Diederik Samsom heeft ook doorgeleerd voor kernfysicus. Ik bedoel maar, als je het over fall out hebt.  Zo’n Zuckerberg is toch ook onbehoorlijk verkeerd uitgevallen met zijn handel in big data? Wat vind je trouwens van dat andere portret van Zuckerberg door S.W.? Is dat niet de krankzinnige keizer Caligula? Albert Camus?’

‘Mwah, kan, kan,’ zegt Moh., ‘met wat goede wil. Mark Zuckerberg, toen hij nog een stuk jonger was en een ronder (baby-)face, baby facebook, had, kan, kan, maar de verwijzing naar een Romeinse keizer zit er natuurlijk in, ja. Onmiskenbaar. Kijk maar naar dat kapsel. Woldhek tekent de Romeinse Zuckerberg met een hedonistische mond, wellustig, het hedendaagse hedonisme. Bij de stralende Zuckerberg laat hij de mond onzichtbaar – doet me denken aan de mond van de Mona Lisa, maar via een flinke cognitief-emotionele kronkel hoor.

Maar ik denk dat Siegfried Woldhek verwijst naar een buste van de Macedonische usurpator, Alexander de grote. dat was net zo’n rupsje-nooit-genoeg.’

‘Ik vind de portretten die S.W. van de VVD’er Rutte heeft gemaakt trouwens ook bijzonder inzicht-gevend in ’s mans karakter zoals ik me dat intussen voorstel, zegt Ilham, ‘en die van Trump – een exploderende bom, een gillende keukenmeid,a shrieking missile Maar, kan ik nu op de computer?’

 

 

https://woldhek.nl/gallery/

https://www.google.nl/search?q=siegfried+woldhek+lekker+tekenen&tbm=isch&tbo=u&source=univ&sa=X&ved=0ahUKEwi1sN2djcTbAhXHJVAKHQmiClkQsAQISw&biw=1224&bih=492

 

John Lanchester, over Zuckerberg en Facebook in De Groene Amsterdammer 27 september 2017, nr.39

‘Twee miljard mensen schenken blind hun persoonlijke gegevens aan Facebook, dat met de doorverkoop aan adverteerders inmiddels tientallen miljarden heeft vergaard. Mark Zuckerberg gaat op Alexander de Grote lijken, wenend omdat er geen werelden meer zijn om te veroveren.’

John Lanchester, over Facebook: U bent het product / You Are the Product   /  London Review of Books /  Vol. 39 No. 16 · 17 August 2017

Major general J.F.C. Fuller (1968/1960): The Generalship of Alexander The Great / Rutgers UP / LCCCNr: 59-15620

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tags: , , , , , , , , , ,