RSS

Category Archives: Kunst

De fall out van Facebook

 

 

‘Zie je hoe treffend Siegfried Woldhek de Facebook-verkoper en tovenaarsleerling Mark Zuckerberg heeft getekend. Een face als een open book. Ik had het uit de NRC van zaterdag 14 april geknipt. Woldhek tekent hier wat mij betreft perfect de nucleaire fall out van Facebook, in dit portret van Zuckerberg: stralend, radiant, glowing, luminous! Barstend van de kwaadaardige, pernicieuze, radio-activiteit met een huiveringwekkende halfwaardetijd, en tegelijkertijd een ondernemersgenie. Net als Bill Gates. Alleen veroorzaakt Facebook een nog niet te overziene ketting-kernreactie-met-wereldwijde fall out, die bepaald niet onverdeeld positief voor de mensheid hoeft uit te pakken, vrees ik. Big Data – bigger disaster. We zullen de gevolgen nog danig voelen, in de toekomst’, Mohammad schuift de huiscomputer opzij en reikt naar zijn mok. ‘Ik vraag me af waar kunstenaars het toch vandaan halen. Bezitten ze een aparte antenne, een tweede gezicht? Hoe voelen ze de tijdgeest en het globale gebeuren aan? En vooral: de vertaling van voorbewuste gedachten, van voorgevoelens, weird premonitions, vindtnaar een beeld.’

‘Je zit nu al meer dan uur op de huiscomputer te koekeloeren op de site van Woldhek,’ zegt Ilham, ‘ik wil zo dadelijk ook op de computer, want mijn laptops heb ik uitgeleend. Ben je naar iets speciaals op zoek?’

Ze kijkt op het beeldscherm: ‘Ik vind dit portret iets unheimisches hebben. Die koude blauwe ogen en die puntoren. Zo ziet de man er ook uit, een soort grote gnoom. Van Teflon. Doet mij aan de duivels figuur van Goethe’s Faust denken. Méfistoles.’

‘Ja. Dat vind ik een goede associatie,’ zegt Moh. ’Méfisto, de archetypische tricksterfiguur. Die elfen-oren. Ja, een mooie parallel. Méfisto de duivel, ruilt met Faust “kennis” (Big Data) tegen de ziel van Faust. Faust wil “weten” en hij krijgt kennis o.a. via louche bedrijven als Cambridge Analytica, die al lang onder een andere naam op veel grotere schaal gewoon doorgaan met hun “kennisvermeerdering” over ons. Die ruil van kennis tegen je ziel, precies dat vindt vandaag de dag op wereldwijde schaal plaats. Miljoenen verkwanselen hun ziel via Facebook en Twitter – heel bedriegelijk als: social media geëtiketterd – voor de illusie van contact-met-vrienden die je liken. Iedere like is een shot zelfbevestiging-met-endorfine, en daar hongeren blijkbaar wereldwijd miljoenen mensen naar. Vele keren per etmaal. Daarom is Facebook nog verslavender dan sex, alcohol en nicotine.
Ik kwam op boodschap-in-een-afbeelding, via dat stuk van Stefan Kuiper over het schilderij van Delacroix, in de Volkskrant, en ik zag dat Gustaaf Wappers de schilder Géricault citeert, indien je het citeren kunt noemen. De diagonaal loopt op beide schilderijen van links onder naar rechtsboven. Alleen kijken de drenkelingen op het vlot van de Méduse naar rechts en bij Wappers naar links. En via Géricault kom je natuurlijk bijna vanzelf bij Uderzo en Asterix. Tja, hoe ik vandaar bij Woldhek kwam, weet ik niet, maar als je naar Woldheks portetten kijkt, blijf je kijken. Tenminste ik wel.’

‘Revolutie en schipbreuk en kernenergie, drie rampen bij elkaar,’ zegt Ilham, ‘althans, als het in handen van de verkeerde personen valt, dat laatste vooral, die kernenergie. Maar zijn er tegenwoordig nog niet-verkeerde-personen die op belangrijke posities zitten? PvdA’er Diederik Samsom heeft ook doorgeleerd voor kernfysicus. Ik bedoel maar, als je het over fall out hebt.  Zo’n Zuckerberg is toch ook onbehoorlijk verkeerd uitgevallen met zijn handel in big data? Wat vind je trouwens van dat andere portret van Zuckerberg door S.W.? Is dat niet de krankzinnige keizer Caligula? Albert Camus?’

‘Mwah, kan, kan,’ zegt Moh., ‘met wat goede wil. Mark Zuckerberg, toen hij nog een stuk jonger was en een ronder (baby-)face, baby facebook, had, kan, kan, maar de verwijzing naar een Romeinse keizer zit er natuurlijk in, ja. Onmiskenbaar. Kijk maar naar dat kapsel. Woldhek tekent de Romeinse Zuckerberg met een hedonistische mond, wellustig, het hedendaagse hedonisme. Bij de stralende Zuckerberg laat hij de mond onzichtbaar – doet me denken aan de mond van de Mona Lisa, maar via een flinke cognitief-emotionele kronkel hoor.

Maar ik denk dat Siegfried Woldhek verwijst naar een buste van de Macedonische usurpator, Alexander de grote. dat was net zo’n rupsje-nooit-genoeg.’

‘Ik vind de portretten die S.W. van de VVD’er Rutte heeft gemaakt trouwens ook bijzonder inzicht-gevend in ’s mans karakter zoals ik me dat intussen voorstel, zegt Ilham, ‘en die van Trump – een exploderende bom, een gillende keukenmeid,a shrieking missile Maar, kan ik nu op de computer?’

 

 

https://woldhek.nl/gallery/

https://www.google.nl/search?q=siegfried+woldhek+lekker+tekenen&tbm=isch&tbo=u&source=univ&sa=X&ved=0ahUKEwi1sN2djcTbAhXHJVAKHQmiClkQsAQISw&biw=1224&bih=492

 

John Lanchester, over Zuckerberg en Facebook in De Groene Amsterdammer 27 september 2017, nr.39

‘Twee miljard mensen schenken blind hun persoonlijke gegevens aan Facebook, dat met de doorverkoop aan adverteerders inmiddels tientallen miljarden heeft vergaard. Mark Zuckerberg gaat op Alexander de Grote lijken, wenend omdat er geen werelden meer zijn om te veroveren.’

John Lanchester, over Facebook: U bent het product / You Are the Product   /  London Review of Books /  Vol. 39 No. 16 · 17 August 2017

Major general J.F.C. Fuller (1968/1960): The Generalship of Alexander The Great / Rutgers UP / LCCCNr: 59-15620

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tags: , , , , , , , , , ,

“Op de fiets, op de fiets / Ga je heerlijk en ‘t kost bijna niets“

‘Goddank ja, inderdaad, de publieke opinie is gezonder dan ik dacht. De hemel zij geprezen,’ zegt Willemijn hartgrondig en ze licht toe: ‘Het is de laatste regel van het NRC redactionele stuk over de VVD’er Mark Rutte: “De groslijst van de verkiezing van politicus van het jaar haalt hij [Rutte] hier niet mee. Maar in dit geval zegt dit aanzienlijk meer over de publieke opinie dan over hem.” Juist, met de publieke opinie is wat dit aangaat dus niks mis. Stel je voor dat de publieke opinie Rutte tot politicus van het jaar zou hebben verklaard – in plaats van zoals is gebeurd, desnoods Thierry Baudet op het schild heffen – dan zou men kunnen denken dat we in Nederland ons mak, masochistisch en massaal naar de neoliberale slachtbank lieten leiden.’

‘Nou, wat doen we dan?’ vraagt Ilham met ironie. ‘We zijn toch mekkerende makke schapen die de VVD de meeste stemmen geven? Rutte en kornuiten zitten toch mooi weer, en voor de derde keer, op het pluche en aan de knoppen? Die lachen in hun vuistje. Náár de knoppen hoeft niet eens meer, ze zitten al aan de knoppen. Rutte’s kongsi-genoot Eric Wiebes heeft al aangekondigd dat de burger opdraait voor de transitiekosten van het gas. We moeten van het gas af, of gingen we juist áán het gas? Met deze operatie zijn gigantische bedragen gemoeid en ik geef je nu al op een briefje dat de winsten privé gaan en de lasten publiek. Daar hoeft de Haagse kongsi niet eens veel mooipraterij aan te wijden, dat weten we allemaal. Wiebes is niet voor niets op die plek geplakt. Die laat de zaak in het honderd lopen, vanwege allerhande dat hij “niet heeft besteld,” net als bij de Belastingdienst.’

‘Okee, maar je hebt dat stuk van meneer Meeus op je scherm staan, over het verhaal van Herman Tjeenk Willlink over de kabinetsformatie. Wat wou je daar mee?’

‘Daar word ik weemoedig van, ‘zegt Ilham met een brok in haar keel, ‘vooral dat gedichtje van Jan Terlouw over de formateur Tjeenk: “Hij was getuige van het grote treffen, van de verwarring, van de verstarring / Hij had zijn overtuiging maar zijn blik bleef effen”. Zulke politici als Terlouw en – toch ook een beetje Tjeenk W, als godfather –  die zouden de EU naar mijn overtuiging mee op de rails hebben kunnen houden, in ieder geval ervoor hebben gezorgd dat het op nationaal niveau in Nederland redelijk was blijven gaan. Nu zitten we met ons allen op een vermolmde ideologische infrastructuur als resultaat van ruim dertig jaar neoliberale sloop en sociaaldemocratische beunhazerij. Daar kan voor mij alle gezalf en gezwijmel van de kranten, weinig aan veranderen.’

‘En het referendum, dat voor de tegenspraak zou kunnen zorgen, dat wordt pijlsnel begraven, nipped in the bud. Deze luitjes weten niet hoe gauw ze dat democratische luchtgat dicht moeten metselen,’ zegt Willemijn. ‘Neen, het is de dood in de pot. Hetzelfde type pipo’s en bimbo’s heeft zijn intrede onder de kaasstolp gedaan.’

‘De discussie of “het” (welk, wat voor?) referendum wordt, zo lijkt het, met opzet vaag en verwarrend gehouden,’ zegt Rinne, ‘dat kán natuurlijk duiden op een bedenkelijke kwaliteit van De Nederlandse staatsrechtgeleerden. Hoe moet ik het anders interpreteren. Men blijft om de hete brij heendraaien. Van de politieke pipo’s kan ik dat helemaal begrijpen, die willen geen tussentijdse evaluatie, maar van de juridische intelligentsia begrijp ik het minder. Waarom is meneer Voermans de enige die zijn mond open doet?’

‘Tja, wie zal het zeggen? We leven toch heus in een democratie. Compleet met Verlichting, Renaissance en de Vrije Markt. Kan het daar soms mee hebben te maken? Ik moet even denken aan de Amerikaanse president Woodrow Wilson en diens monddood maken van iedere vorm van tegenspraak. Geen dialoog mogelijk. Nu hebben  de media de mond vol over Putin en Xi en Erdogan, maar lijkt onze kans op referenda stilletjes te worden begraven. Is dat toch niet wat vreemd? Of ronduit hypocriet, misschien gewoon mentaal bot? Niet in staat tot zelfreflectie?’

‘O ja,’zegt Willemijn, ‘ik zag gisteren een foto van VVD-mevrouw Schippers ergens op een krantensite. Ik kreeg er de rillingen van: het deed me denken aan een creatie van Damian Hirst, maar dan met blauwe glazen ogen en opgekleurde wangen. Brrrr …. Mevrouw was al druk bezig met de volgende carrièrestap en timmert nijver aan de weg. Ik ga straks weer met lood in de schoenen naar de tandarts. Die weet precies hoeveel euro’s ik in mijn mond heb. Dankzij de marktwerking van Schippers die de geest uit de fles liet.’

Ilham grinnikt, ‘Ik denk dat ik weet welke je bedoelt. Het stond bij een stukje met een diepe opmerking van mevrouw Schippers dat Rutte één grote fout had gemaakt: hij had niet genoeg goede vrouwen in zijn kabinet opgenomen. Moet je nagaan: dat zou Ruttes enige fout zijn geweest. Slijmend framen waar je kan hoor. Die dame komt er wel.’

‘O ja, maak je daar maar geen zorgen over. Of eigenlijk juist wel,’  zegt Willemijn.

‘Rutte kan zijn verzuim, wat Schippers betreft tenminste, nog goedmaken, vermoed ik dat de boodschap is. Desnoods benoemt hij mister Schippers – Sander Spijker – tot staatssecretaris Democratisch Declareren op het Ministerie van Zorgverzekeraars en Farmaceutische Fat Cats.’

Ilham: ‘Tjeenk Willink zegt het.’ Ze leest voor: ‘„Ik kan héél boos worden”, zei hij, „als blijkt dat alleen de meest competente burgers nog begrijpen wat de overheid van ze wil.” De grote massa begrijpt volstrekt niet dat die overheid ze bedondert. Want dát is het wat deze overheid wil – zo lees ik Tjeenk Willink tenminste – en dat begrijpen de tokkies (sorry, maar ik bedoel er niets denigrerends mee, maar ik kan die levensvormen echt niet anders zien hoor) natuurlijk niet. De meeste mensen gaan braaf naar hun werk – net als butler Stevens in Remains of the Day – en ze denken: het zal wel, ik heb tenslotte gestemd, dus we hebben democratie, nietwaar?’

Willemijn: ‘ “En dat alleen de meest competente controleurs de overheid nog doorzien,” meent meneer Herman Tjeenk Willink.  Tja, Zoals Arno Visser van de Algemene Rekenkamer. Maar die kan dus weinig uitrichten. Daar is het systeem op toegesneden: zo min mogelijk controle en tegenspraak mogelijk maken. Wat gaat er uit die commissie onder leiding van VVD’er Johan Remkes komen? De sterren staan daar niet al te florissant voor, vrees ik.’

‘De rol van PvdA-kanjer Ronald Plasterk in dezen is eveneens wederom ijzersterk,’ zucht Ilham. ‘Wat er bij die meneer op de plaats van een ruggegraat zit, Joost mag het weten. Net als met de sleepwet, weet je niet? Die man zal ongetwijfeld ook weer omhoogvallen. Op welk en wiens dak komt hij terecht. De hemel beware!’

‘Verhip die Ruben Oppenheimer!’ roept Rinne die zich naar het beeldscherm buigt, ‘zie je dat? Die linkerarm van Tjeenk, die hangt er wat lam bij. Hij zou hem willen uitsteken, want hij is tenslotte sociaaldedemocraat van het oude stempel, maar hij laat ‘m hangen, want het kan niet meer, beseft hij. Het is een reflex, die arm, maar linksaf kan niet meer. Tjeenk Willink is letterlijk vleugellam op links. De sociaaldemocratie is verkocht en verloederd.’

 

Wim Voermans  – het referendum
https://www.vpro.nl/buitenhof/speel~POMS_AT_11468406~een-referendum-over-het-referendum~.html

Arno Visser  – Algemene Rekenkamer
https://www.vpro.nl/buitenhof/speel~POMS_AT_11920255~arno-visser-president-van-de-rekenkamer~.html

I, DANIEL BLAKE – Ken Loach – Officiële Nederlandse trailer – 2016

Savage Peace / Ann Hagedorn talks about her book, Savage Peace: Hope and Fear in America, 1919, published by Simon and Schuster.”

 

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , ,