RSS

Category Archives: literatuur

Pueri pueri pueri puerilia tractant, en was Guy Fawkes wel een guy ?

 

‘Goed: pueri pueri …. kinderen zijn kinderen en gedragen zich kinderlijk, houden zich met kinderachtige zaken bezig. Daar komt de theorie van Thomä, ultrakort door de bocht en liberaal geparafraseerd, op neer. Waarom tekent Hajo de Reijger, de centrale figuur in zijn illustratie bij het interview van Caroline de Gruyter met de Duitse filosoof Dieter Thomä, met een Guy Fawkes masker?’ vraagt Satish. ‘Betekent het volgens Thomä en volgens Hajo-Thomä dat de identiteit, gender, van de figuur niet belangrijk is, gaat het om het protest? Maar how about Macron? Die noemt Thomä ook. Ik vind de combinatie van teksten en tekening veel intrigerender dan de theorie van Dieter Thomä afzonderlijk, op zich, bezien. Die vier typologieën volgens Thomä, zijn voor mij vooral interessant, omdat Thomä alleen de man (puer) behandelt. Hij zegt niets over de vrouw (puella). Bijvoorbeeld: Aung San Suu Kyi, Angela Merkel, Marine le Pen, Hillary Clinton, Indira Ghandi, Margaret Thatcher, Kim Jung-un (net als Donald Trump een “puer obsitatissimus“) en zo voorts.’

True,’ zegt Zorah, ‘alleen levende witte mannen, Thomä noemt als voorbeelden witte machtige mannen. Maar de tekening is geënt op het schilderij van Delacroix en daar figureert Marianne centraal. Dus het Franse en vrouwelijk element zit er in Hajo’s tekening wel in. Ik denk dat Thomä mannen gebruikt vanwege de herkenbaarheid voor zijn imaginaire publiek. Ik denk heel eerlijk gezegd ook dat Hajo de theorie van Thomä beter vat en weergeeft dan de filosoof zelf dat doet. Caroline de Gruyter maakt er ook een nuttige job van wat structureren betreft, want ik heb meneer Thomä op Youtube bekeken en beluisterd en ik vond zijn betoog knap ingewikkeld hoor. Wel mooi Duits bij tijd en wijle.’

‘Thomä komt er allengs beter in,’ denkt Faisal, ‘en gaat zijn theorie duidelijker verwoorden. Dat zal het vooral zijn. Overigens is er nog een betekenislaag in de gebruikte tekening van Hajo, namelijk de juli-revolutie in Frankrijk van 1830. Daarover gaat het schilderij van Delacroix. Let op dat er in de titels staat: guidant, gidsend en niet dirigeant, leidend. Dat masker is multi-functioneel omdat het bijvoorbeeld ook associaties met Marine le Pen, via Jeanne d’Arc, lijkt te omzeilen maar daardoor juist de aandacht op le Pen vestigt.’

‘Dit schilderij van Delacroix uit 1830, roept door zijn compositie – en thematiek – bij mij associaties op met het doek van Théodore Géricault uit 1818,’ zegt Zorah, ‘alsof Géricault reeds voorzag en voorvoelde waar het met Frankrijk heen zou gaan, hetgeen niet onwaarschijnlijk is, want hij leefde tenslotte in die zelfde tijd. Kunstenaars hebben nu eenmaal zeer gevoelige antennes voor maatschappelijke ontwikkelingen. Denk maar aan de roman Onderwerping/Soumission van Houellebecq en Remains of the Day van Ishiguro. Zinderend actueel!’

‘Prachtig!,’ roept Faisal, ‘herinner je je hoe het icoon van Géricault terugkomt in Asterix en Obelix? De Franse geschiedenis is een bonte bedoening met vele dramatische, theatrale, hoogtepunten en leent zich uitermate goed voor stripvertellingen. Manu Macron als stripfiguur? Dat zou de zaken meteen een stuk inzichtelijker maken.’

‘Over Macron houdt Thomä er ideeën op na die ik niet deel,’ zegt Satish, ‘maar goed, het is zijn theorie. Dat masker van Hajo komt mij goed uit. Macron moet zijn ware gezicht aan mij nog tonen. Het gaat voorlopig om het business model van Rothschild (Macron en compagnie) versus of met dat van Goldman Sachs (Draghi en kornuitjes), tegen ons, het klootjesvolk. De “bankiers” (wie zijn dat toch? welke namen en gezichten horen daarbij?) zullen zichzelf echt niet te kort doen en zich in ieder geval drie keer indekken tegen mogelijke tegenslagen.’

‘Ik leg een volgens mij belangrijker verband via vrouwen,‘ zegt Faisal, ‘en wel via onderzoekster Hilde Reidling in het stuk van Lidwien Dobber in de Trouw van 29 november jongstleden. Mevrouw Reidling breekt daar namelijk een lans voor het betrekken van politiek-ongeïnteresseerden bij het politieke bedrijf. Reidling:  <  “Beschouw de mensen die allang kiesrecht hebben, maar die zich niet gehoord voelen en dus nooit meer naar de stembus komen, als nieuwe kiezers.” Steek meer moeite in ze, zoek uit wie ze zijn en wat ze willen, bepleit ze. Probeer hen meer te betrekken en zet mensen op de kandidatenlijst met wie ze zich kunnen identificeren. > Hier draait het natuurlijk om.
Ik ben het met Satish eens dat de theorie van Thomä, zoals ik die uit artikelen over die ideeën tot mij heb genomen, vooral interessant kan zijn door hetgeen hij ongezegd laat. Hij laat het publiek helemaal buiten beschouwing en concentreert zich op alfa-mannetjes. Thomas Carlyle’s theorie van de Great Man. Maar dat was me dunkt de eerste helft van de negentiende eeuw.’

Also very true,’ zegt Zorah, ‘Hilde Reidling oppert een heel zinnig idee en frame, dat contrasteert met het conventionele idee van de mannelijke politicoloog, die staat gedwongen opkomst bij verkiezingen voor. Maar met gedwongen opkomst overtuig je ongeïnteresseerde wantrouwigen volgens mij niet. Integendeel! Je wakkert er het wantrouwen, de weerzin en afkeer voor politici en politiek juist mee aan! Immers: ik geloof niet meer in het huidige stelsel van representatieve democratie zoals dat intussen is verworden, maar ik word door de shareholders (niet stakeholders, maar shareholders!) gedwongen om hen te legitimeren middels stemmen. Ja hoor, het is goed met jullie. Doei!’

Satish: ‘Het blijft draaien om de hete brij van het referendum, nietwaar. Het referendum wordt door en politieke shareholders en de media compleet, systematisch en bewust genegeerd of de prut in gepraat. Dat verhoogt mijn sympathieke belangstelling voor het referendum slechts.’

‘En het doet mijn afkeer voor de politici en hun handwerk alleen maar toenemen,’ zegt Zorah. ‘Mannelijke én vrouwelijke beroepspolitici.’

‘Voorlopig genoeg brainwork,’ roept Faisal, ‘wie gaat er mee boerenkool halen bij de boer hier achter? Daar is de vorst (of de vorstin, wat u wilt) nu goed overheen gegaan.’

‘YAMMIE! Wij willen er ongeschoren spek bij! Met van die zwarte borstelharen.’

http://www.zeit.de/2016/43/puer-robustus-dieter-thomae

Dieter Thomä: “Puer robustus”Geschichte der Quertreiber  /  Von Michael Opitz

https://de.wikipedia.org/wiki/Kippfigur

http://www.acesweekly.co.uk/about

 

 

 

Tags: , , , , , , , , , , ,

Als Gregor Samsa eines Morgens aus unruhigen Träumen erwachte …

 ‘Toen Gregor Samsa op een ochtend wakker werd, en aanschoof bij een groepje kaartende vrouwen in Dokkum, kreeg hij meteen de wind van voren… Ik improviseer en redigeer uit de vrije hand hoor,’ zegt Ilham, ‘zo zouden de eerste regels van deze column van Caroline de Gruyter kunnen klinken, en voor mij klonken ze ook zo. Dat bevestigt de rest van het stuk. Dat wist ik al voordat ik de column gelezen had. Ra ra, hoe kan dat?’

‘Misschien ben jij de vlinder die droomt dat zij Lao Tse is?’ suggereert Faisal, ‘ik zou dat vlassige baardje toch maar afscheren, want dat is echt geen gezicht!’

‘Dat baardje, dat zijn Freudiaanse Traumreste,’ zegt Mohammad zacht lachend, ‘laat maar lekker staan, want dromen kun je nooit genoeg. Kun je af en toe aan je baardje trekken … Maarre, hoezo, de kever Gregor, die op zijn rug ligt en wanhopig spartelt met zijn dunne pootjes?’

‘Nou ja, die kaartende mannen dat riekte naar kwartetten onder de Haagse kaasstolp – in een schilderij van Edward Hopper – en nu, in Duitsland, worden de sociaaldemocraten waarschijnlijk ook wéér door de neoliberale Union gefopt,’ antwoordt Ilham, ‘ik heb gewoon zo’n Ahnung. Kafka’s Gregor is door existentiële angst bevangen en verandert in een insect om de treurige tredmolen van het dagelijkse burgerlijke bestaan te ontvluchten – dat heet geloof ik, hoe heet dat ook weer in de psychoanalyse, wanneer iemand psychische spanning transformeert naar lichamelijke symptomen? Kijk even na in David Malan, hoe dat afweermechanisme heet. In ieder geval beschrijft Caroline de Gruyter een vorm van Reactieformatie: wij concentreren onze woede die in feite de ongrijpbare anonieme schurken en gewetenloze criminelen geldt, op objecten, personen, die naar ons idee dichter bij ons staan, waar we wel bij kunnen – denken we althans.’

‘Ja ja,’ zegt Faisal die de column snel heeft gescand, ‘degenen op wie wij onze agressie richten hebben voor ons een gezicht terwijl de eigenlijke boosdoeners of te ver weg zijn of we hen te machtig achten en dus onaantastbaar wanen.’

‘Maar die tussenpersonen, de sergeanten en sergeant-majoors, zeg maar, die zijn uitvoerende collaborateurs,’ zegt Ilham. ‘Zonder hun medewerking zouden de gruwelen niet plaatsvinden. Het ontging en ontgaat de meeste mensen, denk ik, waarom admiraal Tojo en die paar Duitse generaals werden veroordeeld en terechtgesteld, terwijl die talloze kleinere sadistische vissen vrij weg zwommen. Nou ja, nu ook weer met meneer Ratko Mladic. En waarom werd majoor Karremans trouwens tot kolonel bevorderd? Wie kan daar met haar simpele verstand bij?’

‘Kijk, die Robert Mugabe heeft blijkbaar zéér profijtelijke hand- en spandiensten verricht ten gerieve van het globale gangsterdom, ‘zegt Faisal, die op een artikel op de site van de Guardian wijst. ‘Die pipo is verzekerd van een riant pensioen en een villa in het land dat hij heeft helpen uitzuigen, leegplunderen, ontredderen en verwoesten. Er zitten daar namelijk veel diamanten en andere begerenswaardige dingen in de grond moet je weten en Mugabes opvolger en handlanger moet gerustgesteld: als jij net zo gehoorzaam bent en net zo braaf en ijverig je best doet, krijg je dit straks ook allemaal.’

‘Al die hedendaagse nep-volksvertegenwoordigers, die als knechtjes van de haute finance fungeren, die hebben natuurlijk tonnen boter op hun hoofd,’ zegt Mohammad, ‘maar zij afficheren zich evengoed met behulp van de media succesvol als hoeders van de Democratie en Vrijheid en de meesten van ons trappen daar keer op keer met open ogen in, want gaan stemmen is de garantie dat je de volgende ochtend weer levend wakker wordt en je buikje rond en strak kunt eten.’

‘Mevrouw De Gruyter verwoordt haar kritiek politiek correct,’ vindt Faisal, ‘het establishment hier kan haar onmogelijk opruiing – of nestbevuiling, het hangt er van af vanuit wiens ogen bekeken – aanwrijven, want zij rapporteert enkel wat bijvoorbeeld Scot Walker doet. Dat doen politici hier weliswaar precies zo, maar dat moet je liever niet schrijven.’

‘Tja, natuurlijk,’ zegt Moh., ‘Zo’n VVD-premier Rutte begint op voor hem opportune momenten plotseling weer eens naar die onderste MH17-steen te graven, want de NAVO moet worden uitgebreid en er moeten wapens verkocht worden en de Oekraïense maffia doet grote investeringen via de Amsterdamse Zuid-as, dus moet Rusland tot vijand worden verheven en Vladimir Putin tot vampier en antichrist bevorderd. Zo werkt dat. Wilders gaat – vermoedelijk vooral via de moslims en de islam in Tsjetsjenië – proberen zich aan te vrienden met Putin. Het is allemaal tamelijk doorzichtig, maar de media berichten er net zo vrolijk en onbekommerd over, zonder al te veel analyse of duiding, want wat zijn zij – behalve vaak niet eens meer in stáát tot analyse en duiding! – anders dan objectieve rapporteurs van wat er gebeurt?’

‘Die onderste stenen van MH17 zijn intussen door Christo Vladimirov Javacheff ingepakt en op de toegangswegen naar Dokkum geplaatst. Dat is uit voorzorg tegen mogelijke islam-terrorisme, misschien wel uit Tsjetsjenië, wie zal het zeggen?’ zegt Ilham, ‘want bij Dokkum werd tenslotte de gristelijke prediker Bonifacius vermoord en opgegeten. Dat was voordat de Verlichting, de Vrije Marktwerking en de Democratie de Friezen tam, mak en enigszins beschaafd maakten, natuurlijk. Nu wordt Bonifacius’ collega de bisschop Nicolaas uit Myra er ingehaald trekken ze in Dokkum de zwarte piet nota bene naar zich toe! Als dit geen Kafka is!’

‘Gôh, die Caroline de Gruyter is een very much aantrekkelijk meisje zeg!’ zegt Faisal bewonderend, terwijl hij op het beeldscheerm tuurt waarbij zijn neus het scherm bijna raakt.

‘Begin je nu al weer?!’ bitst Ilham en terwijl ze dreigend met een vinger zwaait: ‘Jij hebt nog drie weken strafcorvee te gaan vader, en als je niet very much op je tellen past dan volgen er hardere sancties! Je kunt Freud niet de schuld van alles blíjven geven!’

 

 

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , ,

Schuldig en ongelijkwaardig. Bordewijk blijft boeiend

‘Mevrouw Beatrix Ruf is niet failliet, moreel niet en financieel ook niet. Ze treedt enkel terug als directeur en krijgt gewoon drie maanden salaris doorbetaald. De tokkies, schlemielen, ellendigen (deplorables), die door een incassobureau worden uitgemolken daarentegen zijn zowel moreel als financieel failliet, dat is het verschil en daarom vind ik die Volkskrant-pagina op de site van afgelopen 17 oktober zo treffend,’ zegt Ilham, terwijl ze de afbeeldingen op haar scherm laat zien.

‘Mevrouw Ruf heeft zich schuldig gemaakt aan belangenverstrengeling en door haar positie “geld geschapen” bijvoorbeeld doordat schilderijen in prijs stegen wanneer zij ze in haar museum ophing en tentoonstelde,’ zegt Semanur, ‘ Bas Heijne beschrijft dit krankzinnige mechanisme heel leesbaar in zijn column “Kunstschandaal.” Het aardige vind ik dat het zelfs woord “schandaal” in deze context duizend procent neoliberaal is qua betekenis. Ik bedoel: Édouard Manet veroorzaakt in 1863 een kunstschandaal met zijn schilderijen Déjeuner sur l’herbe en Olympia en mevrouw Ruf veroorzaakt een schandaal dat volledig wordt afgemeten langs de monetaire maatstaf. Niks Kunst, gewoon particulier winstbejag. Beangstigend, benauwend.’

‘Ja, de twee krantenartikelen met de afbeeldingen laten de onoverbrugbare kloof overduidelijk zien tussen het precariaat, de ellendigen, de tokkies en Ons Soort Mensen (OSM) tot wie mevrouw Ruf wordt gerekend,’ zegt Ilham. ‘Daarom worden aan mevrouw Ruf ettelijke artikelen in diverse kranten gewijd, terwijl de tokkies het – zover ik weet – met een obligaat stukje in de Volkskrant moeten doen. Geen deurwaarder of incassobureau voor Beatrix Ruf. Stel je voor zeg. Die dame gaat tenslotte over Kunst en haar gedrag past helemaal in het neoliberale tijdsgewricht met zijn motto: wees ondernemer van je eigen leven. Mevrouw Ruf verkeert in de positie dat ze dat kan, terwijl de tokkies die door het incassobureau worden uitgemolken natuurlijk nooit in die positie zullen kunnen komen. Beatrix Ruf blijft solvabel, de ellendigen, de tokkies, uiteraard niet.

Wat zeg ik?! Beatrix Ruf pleegt performance art. Ik zou er niet raar van opkijken als ze naderhand een nota indient voor haar Rel-als-Kunstwerk. Tegenwoordig kun je het zo krankzinnig niet bedenken. De rijken hebben geld te veel en de tokkies kunnen sappelen wat ze willen, maar ze zijn en blijven de gesjochte klos en eeuwige dupe.’

Semanur glimlacht als ze zegt: ‘Tokkies kúnnen niet eens failliet gaan. Daar hebben ze te weinig geld voor. Ze blijven levenslang in de schuldsanering – als afschrikwekkend voorbeeld? om de rest in het gareel te houden? – en de enige uitweg is vermoedelijk zelfmoord. Al die journalisten die de staf breken over het gedrag van mevrouw Ruf, laten niet na in een moeite door te expliciteren dat zij niet van de straat zijn en noemen namen van “kunstenaars” totdat je er ziek en misselijk van wordt: zij weten waarover ze het hebben. Zij behoren tot OSM. Grappig en naargeestig tegelijk, vind ik het. Iemands identiteit, status en prestige, opgehangen aan de mate waarin zij aan de juiste name dropping kan doen.’

‘Hoe zou Jacoba Katadreuffe uit Bordewijks roman “Karakter” tegen een mevrouw Ruf aankijken, vroeg ik me af,’ zegt Ilham, ‘ik moest aan Joba Katadreuffe denken, omdat die kunst maakt met haar handen en een divankussen borduurt waarvoor zij 15 gulden krijgt van de winkel die het kussen binnen een uur verkoopt voor 40 gulden. Dat vind ik net zo goed een schandaal, maar okay, je je kunt erover twisten. Joba was gewoon niet zo gehaaid en slim om een percentage van de verkoopprijs te bedingen. Eigen schuld dikke bult, had ze maar beter moeten weten.’
Ze leest voor uit Bordewijk: ‘ “Ze ging naar een winkel van kunstnaaldwerk, waarvan de eigenares haar haar arbeid dadelijk afkocht voor een groot divankussen. Ze ontving vijftien gulden, de gevraagde som, en kreeg bovendien het verzoek terug te komen als ze iets nieuws had. Het kussen lag een middag geprijsd in de étalage voor veertig gulden. Het was binnen enkele uren verkocht. Deze tijd, vlak na den oorlog, bracht groote opleving in het land, er was naar werken van kunst groote vraag en de prijzen waren hoog.” Ze zucht. En zegt: ‘Onnozele Joba Katadreuffe. Dit overkomt Beatrix Ruf nooit! Mevrouw Ruf behoort altijd tot de winnaars.’

‘Als ik dit Volkskrantartikel van Staalduine lees, knijpt mijn keel dicht, want het is de dood in de pot,’ zegt Semanur terwijl ze voorleest: ‘ “Voor een verbod op de doorverkoop van schulden pleiten de toezichthouders nog niet. De ACM [Autoriteit Consument & Markt ] vindt dat een zaak voor de politiek. De AFM [Autoriteit Financiële Markten ] is niet per se tegen het doorverkopen van kredieten, omdat niet elke verhandelde schuld in handen komt van een omstreden incassobureau.” ‘ze kijkt op, ‘Hier lusten de honden toch geen brood van? Het kalf moet eerst vele malen zijn verdronken alvorens men misschien de put gaat zoeken waarin dat gebeurde.’

Ilham zegt: ‘ Deze twee instanties zien het wel, maar ze menen dat “de politiek” het moet aanpakken, en daar hebben ze niet helemaal ongelijk in.’ Ze leest voor: ‘ “ Als banken, webwinkels en andere bedrijven hun vorderingen niet zelf willen opeisen bij wanbetalers, kunnen ze die doorverkopen aan een incassobureau. Dan hoeven ze niet achter de schuldenaren aan en zijn ze in één keer van hun probleemkredieten af. In ruil betaalt het incassobureau een fractie van het bedrag aan uitstaande vorderingen.
De Autoriteit Consument & Markt (ACM) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM) vinden dit een zorgelijke ontwikkeling. Volgens de toezichthouders leidt de schuldenhandel tot uitwassen. Incassobureaus die voor eigen rekening wanbetalers achter de broek zitten hebben er nog meer belang bij hard op te treden dan incassobureaus die in opdracht van anderen schulden innen. Elke schuld die onder druk wordt voldaan, draagt dan immers bij aan hun winst.”
Het wachten is nu op het inhuren door incassobureaus van Joego’s die ledematen gaan breken van schuldenaren die hun schulden niet betalen. Het zal niet lang duren of schulden worden verkocht aan buitenlandse schuldeisers. Alles is vandaag de dag immers als commodity vermarktbaar? Geen rooskleurig toekomstbeeld, maar deze politici hebben geen visie, dus van hen hoef je geen effectief beleid op dit gebied te verwachten.’

‘Stel een Russische oligarch, Arabische sheikh of de Israelische Mosad, koopt Nederlandse schulden en zet de schuldenaren onder druk om sabotagedaden te verrichten, of om te spioneren? Wat let zo’n schuldenaar? Waarom zou zij loyaal zijn aan een land, een maatschappij, die haar via haar schuld versjachert? Alleen de prijs telt, iedere waarde is er tussenuit geknepen. Intussen blabberen, beuzelen en bazelen deze politici uit volle borst over Mensenrechten, Veiligheid en de Verlichting,’ zegt Semanur, ‘als je nog niet genoeg bewijs hebt dat deze politici óf er niets van snappen, óf dat deze maatschappij ze geen lor kan schelen, dan is deze ontwikkeling bij het Amsterdamse Stedelijk een zoveelste ijzersterk bewijs daarvoor, dunkt mij.

Belangenverstrengeling komt trouwens overal in deze neoliberale maatschappij voor. Bij politici niet op de laatste plaats. De pseudoprivatiseringen van publieke diensten en goederen zijn er voor gemáákt, ze zijn er op toegesneden! Een museum, dat wordt afgerekend op financiële WINST!? Terwijl jij en ik er niet eens in kunnen vanwege de prohibitief hoge entreegelden?! Om je te bescheuren toch? Dat al die labbekakken met uitgestreken smoelen blijven wauwelen over de betekenis van KUNST! Weten zij veel.’

‘Bordewijks verhaal is boeiend zeg,’ zegt Ilham enthousiast, ‘ik ben het gaan lezen op aanraden van mentor X die een paar verbanden legde tussen de roman en deze twee actuele nieuws feiten. Nooit van het boek gehoord. Schande! Wat vind je van X’s observatie dat deurwaarder Dreverhaven zijn eigen nemesis (wraaknemer) creëert door zijn huishoudster Joba Katadreuffe te overweldigen (Joba zelf noemt het geen verkrachting en veracht zichzelf daarom!) en bij haar zijn bastaardzoon Jacob Katadreuffe te verwekken. Nota bene: Dreverhaven begaat zijn daad terwijl hij ziedend is vanwege een nederlaag die hem naar zijn idee is bezorgd door een advocaat: “ Dan werd in den avond de brief bezorgd, het eerste en eenige geschrift, en hij had er geen vat op. Uitmuntend geredigeerd, daarachter moest wel een advocaat steken. Dreverhaven kwam thuis, inwendig ziedend, en in een woede die hij verborg maakte hij zich meester van het meisje Joba Katadreuffe. Het meisje was niet van een aard om te bezwijken, zij had een sterken wil, maar zij was een meisje. Wat haar gebeurde was op de grens van een overweldiging, het was het niet geheel, en zij beschouwde het ook niet zoo.”
En wat gebeurt: de bastaard Jacob Katadreuffe wordt óók advocaat en overwint zijn natuurlijke vader, de deurwaarder Dreverhaven!
Tegenwoordig gaat Bordewijks roman Karakter over verliezers en winnaars, vroeger misschien over vaders en zonen of de strijd tussen mannen en vrouwen. Hoewel, toen volgens Bordewijk misschien eigenlijk ook al niet over vaders en zonen, want Dreverhaven geeft er geen zier om dat Kadreuffe zijn zoon is. Hij wil alleen altijd winnen. Vermoedelijk heeft Bordewijk daarom van Katadreuffe een bastaard gemaakt, een niet-echte zoon, niet door een contractuele verbintenis beschermd, anders zou de receptie van zijn roman wellicht te negatief uitpakken.’

Semanur: ‘Bordewijk sneert net zo goed naar advocaten, dunkt mij. Ironisch vind ik dat hij Katadreuffe rond Kerstmis ter wereld laat komen: Jacob Katadreuffe als Jezus, de Verlosser. “Vergeef ons onze schulden, gelijk ook wij vergeven onze schuldenaren.” Zie je ook hoe Joba weigert Dreverhaven zijn schuld in te laten lossen, doordat ze zijn cheques retourneert en weigert met hem te trouwen? Dat is dubbelop wraak nemen, vind ik. In die tijd was dit nog effectief gedrag, omdat er waarden en normen golden die tegenwoordig helemaal zijn geërodeerd.’

“Nou, als je het zo framet dan maakt Bordewijk een cynische persiflage op de Heilige Familie,’ zegt Ilham, ‘want over de echte vader van Jezus is ook het nodige te doen. Als Dreverhaven gelijk aan God is, dan is hij een zeer mensonvriendelijk heerschap. Joba weigert haar zoon Jacob te echten, maar desondanks lijkt de zoon qua karakter, aard, op de vader. De zoon spijkert de vader aan het kruis. Bordewijk bedrijft, op deze manier gelezen, een heerlijke blasfemische parodie! Blijkt nature toch sterker dan nurture?’

‘Precies,’ beaamt Semanur, ‘daarom kan en wil Joba ook niet met God trouwen, want dan is God God niet meer en haar zoon dus niet de zoon van God. Jacob Katadreuffe kan alleen echt zijn als hij niet ge-echt is. Net als de onechte prijzen van de schilderijen die mevrouw Ruf in het Stedelijk hangt om de echte prijzen te overtreffen. Dure schilderijen = echte Kunst. Pure windhandel. Handel in tulpenbollen. De handel in schuldcertificaten van particuliere schuldenaren, die momenteel in de kinderschoenen staat, zal ongetwijfeld eveneens ontsporen door winst- en rendementsbejag. Daar komt maatschappelijke ellende van en de politici vragen zich dan opnieuw in alle toonaarden af hoe het toch kon gebeuren en geven natuurlijk de Markt de schuld. De Markt moet er volgens hen immers voor zorgen dat ons leven in de juiste banen wordt geleid? Terwijl dit alles volkomen onnodig is, want bij schuld hebben beide partijen schuld: de schuldeiser had moeten uitkijken aan wie zij geld leende en de schuldenaar moet afwegen of hij dat geld echt nodig heeft om het te willen lenen en dus een schuld aan te gaan. Nu wordt alles op het bordje van de schuldenaar geschoven in de naam van “vrijheid van contract” en vrije marktwerking. Enfin, lees het betoog van Lazzarato.’

‘Alleen een niet geëchte zoon kan de schulden van ons allemaal delgen door aan het kruis te sterven, neen, deze zoon spijkert zijn vader aan het kruis. Wow!’, zegt Ilham, ‘Dit boek is spannend, als je het leest met veronachtzaming van de canonieke kaders en wetten der conventie. Iconoclastisch. Prachtig.’

Semanur: ‘Joba kan Dreverhaven weerstaan doordat ze hem weigert een morele schuld af te kopen met geld of te delgen middels een huwelijkscontract. Joba manifesteert zich als een soort Maria. De omkering is ook fraai: zij stoot haar zoon van zich en niet zoals bij de bijbel-Jezus, de zoon die zijn moeder verloochent, want hij is immers Gods zoon. Dreverhaven blijkt een corrupte man, de “beul der armen” die zijn soortgenoten terroriseert wanneer ze als schuldenaren aan hem zijn overgeleverd. Dreverhaven zoekt de dommen (zalig zijn de armen van geest?) als slachtoffer uit, een sadistische tiran. Dreverhaven neemt tokkies te grazen, losers die hun rechten niet kennen en geen brief kunnen schrijven aan de burgemeester of de koning, om hun beklag te doen. Kortom: de ellendigen, les miserables, the deplorables.
Dit soort gedrag kunnen we in de toekomst natuurlijk ook hier veel meer verwachten dan nu al het geval is, want de menselijke natuur verandert niet zo rap. Dus moet je als politici geen kaders scheppen waarin zich de nare kanten kunnen manifesteren en uitgeleefd worden.’

Ilham: ‘Ik ga Bordewijks “Karakter” lezen met Lazzararato en Michel Foucault erbij. Wedden dat mijn pupillen dol enthousiast raken?’

Bas Heijne: ‘Kunstschandaal’   NRC 14 oktober 2017

https://www.nrc.nl/nieuws/2017/10/14/kunstschandaal-13481113-a1577263

Jochem van Staalduine: ‘Incassobureaus kopen schulden op om ze daarna met harde hand te innen’  Volkskrant 17 oktober 2017

https://www.volkskrant.nl/economie/incassobureaus-kopen-schulden-op-om-ze-daarna-met-harde-hand-te-innen~a4522075/

Ko van ’t Hek: ‘Musea worden door het kabinet misbruikt voor de Nationale Identiteit’   Trouw 17 oktober 2017

https://www.trouw.nl/opinie/musea-worden-door-het-kabinet-misbruikt-voor-de-nationale-identiteit~aea28b9b/

Maurizio Lazzarato (2011/2012): The making of the Indebted Man. An Essay on the Neoliberal Condition  /  ISBN:  978 – 1 – 58435 – 115 – 3  / Cambridge, Mass. & London: MIT Press

http://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0268580914544435c?journalCode=issa

http://www.beleggenmetkennis.nl/Tulpenmanie.html

Bordewijks roman Karakter is op de site van dbnl te lezen in de uitgave van 1938

F. Botero  https://nl.wikipedia.org/wiki/Fernando_Botero

F. Rops   https://nl.wikipedia.org/wiki/F%C3%A9licien_Rops

 

 

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,