RSS

Category Archives: politiek en zo

Drie gratuite gratiën en twee doedelzakken. Een iconografische exegese a.d.h.v. Ruben Oppenheimer en Tom-Jan Meeus

Tekst: Tom-Jan Meeus Illustratie: Ruben L. Oppenheimer  /  NRC site 28 oktober 2017

‘De meedogenloze omgangsvormen in de machinekamer van Rutte III

Deze week: de meedogenloze binnenkant van de nieuwe coalitie. Ofwel: van de gedepolitiseerde managementstijl van Rutte II naar het conflictverlangen in Rutte III.’

Inmiddels is ook duidelijker hoe de verhoudingen tijdens de onderhandelingen echt waren, ofwel: wie, op dit moment, informeel de baas van deze coalitie zijn.

In feite, legde een betrokkene me uit, was de formatie vanaf dag één een project van drie mannen – Rutte, Pechtold, Buma – die zozeer op elkaar zijn ingespeeld, en zoveel van elkaar weten, dat alle anderen deelnemers buitenstaanders zijn gebleven.

Dit gold al voor Jesse Klaver, van nature een weifelaar, en later ook voor Gert-Jan Segers, die tijdens het onderhandelen graag hardop mocht denken.

De twee relatief jonge leiders leken binnenskamers vaak te worden overvallen door de stijl van het ervaren trio.’

Rutte III: een kabinet met een ervaren kern en een ongewisse bestemming.

Een senator uit een coalitiefractie schetste het me dinsdag zo. Het motto mag Vertrouwen in de toekomst zijn, zei hij, maar je moet eens in de tekst van het regeerakkoord kijken: er staat geen woord over de toekomst in.

„Dat durfden ze blijkbaar zelf ook niet aan”, vertelde hij.’

‘De illustratie is gecomponeerd naar een schilderij van Rafaël,’ zegt Marieke beslist.

‘Dat ben ik met je eens,’ beaamt Semanur, ‘De Gratiën zijn:  1. Aglaia, zij staat voor schoonheid en glans, 2. Euphrosyne, zij staat voor vreugde en 3. Thalia (of Cleta), zij staat voor (op)bloeiend geluk. Hm, Pechtold, Rutte en Buma, dat vergt een boel willing suspense of disbelief hoor, maar goed, maar jij had er een creatief verhaal bij. Vertel en leg maar uit.’

Marieke: ‘De gratiën houden de door Hercules gestolen gouden appels in de hand. Hercules stal die appels van Antagonist. Antagonist staat voor oppositie, tegen protagonist.

Gert Jan Segers en Jesse Klaver zijn hier volgens mij de politieke doedelzakken. Segers is net als Petrus ondersteboven gekruisigd. Petrus vroeg daar om, omdat hij zich onwaardig achtte op dezelfde manier, in dezelfde houding, als Christus – hier Jesse Klaver – gekruisigd te worden. Dit is een grap-in-een-grap. Beiden zijn in feite loser.’

‘Dat met de kruisen en Segers-ondersteboven is volgens mij een toespeling op Segers’ club de CU en ook Buma’s CDA,’ meent Semanur. ‘Segers is bovendien vaak bijna letterlijk ondersteboven gekruisigd bij deze formatie-besprekingen. Enne, de appels hingen ook aan die boom aan de Hof van Eden, weetjeniet? Zo bezien krijgen die twee kruisigingen er minstens een dimensie bij hoor. O ja, drie gratiën en de drie-eenheid van Vader, Zoon en Heilige Geest. Jammer dat er  officieel maar vier ruiters van de Apoclyps zijn, maar who cares, Ruben Oppenheimer heeft er voor mij hier vijf afgebeeld en apocriefe verhalen vind ik altijd veel spannender.’

‘Terecht,’ meent Marieke, ‘Den Haag sterft tenslotte van de apocalyptische pipo’s. Okay, de slangen verbeelden voor mij, behalve algemene (vrouwelijke) arglist: Edith Schippers (VVD), Jet Bussemaker (PvdA) en Jeanine Hennis (VVD). Behalve voor arglistigheid, bedrog, en manipulatie, staat de slang hier voor onze Gezondheidszorg, Asklepios. De drie serpenten verbeelden in dit frame respectievelijk: het budget voor Gezondheidszorg (Schippers), Onderwijs (Bussemaker) en Militaire Zaken (Hennis).’

‘Hm,’ dat heb je wel erg snel gezien,’ zegt Semanur,’ Je vergeet Melanie Schultz van de VVD. Is die mevrouw iconografisch geen slang?’

‘Je hebt gelijk,’ zegt Marieke, ‘een dikke nog wel. Die past gewoon niet op de pagina. Oppenheimer kan onmogelijk de hele Haagse slangenkuil verbeelden.’

Semanur: ‘Heb je het stuk van T.J. Meeus bij de illustratie al gelezen?’

‘Cursorisch,’ zegt Marieke, ‘de illustratie is naar mijn gevoel completer, vollediger en veelzeggender dan Meeus kan en mag zijn. Maar, de combinatie van illustratie en tekst is absoluut noodzakelijk om het maximale plezier aan het geheel te beleven. Ik lees het als een scherpe satire die op andere wijze niet gepresenteerd kan worden. Dat zal ongetwijfeld aan mijn referentiekader liggen. Wie weet, kom ik naderhand tot een andere iconografische analyse.’

‘Zeg, waarom hebben Pechtold, Rutte en Buma geen piemel gekregen?’ vraagt Semanur, ‘zijn ze gender-neutraal denk je? Geen vlees en ook geen vis, hom noch kuit … ?’

‘Nou, niet overal moet altijd en per se een piemel in hoor,’ merkt Marieke droogjes op. ‘Van Rutte weten we niet of die wel of geen piemel heeft. Oppenheimer tekent hem vast niet voor niets achterstevoren, da’s nogal realistisch dubbelzinnig. Bovendien heeft Buma een druiper meegekregen. Even goed kijken naar ’s mans neus. De neus staat vaak symbool voor de piemel.’

Òhòòòh,’ zegt Semanur terwijl ze de hand voor de mond slaat, ‘dat gaat mij te ver Marieke. Die arme Buma heeft gewoon geen anti-griepprik gehaald. Vandaar die druipneus. En wat Rutte betreft, ben je heus in de war met Sodom en Gomorra, dat is Genesis 18 – 19 geloof ik. Òhòòò, neen hoor, die duiding schrappen we.’

‘Wat vinden jullie van het idee om deze prent van Ruben Oppenheimer als Kerstkaart te gebruiken?’ vraagt Ilham die binnen komt stuiven, enthousiast. ‘We zijn tot de slotsom gekomen dat de afbeelding een passende en actuele Kerstwens verbeeldt.’

‘Ooooohóóó’…?’ klinken Semanur en Marieke in koor, ‘we luisteren.’

‘Kijk, die drie gratiën kun je ook zien als Christus gekruisigd tussen de twee boeven. Die ikoon kent bijna iedereen. ‘ Ilham wipt van de ene voet op de andere, ‘nou, hier staat Rutte tussen Pechtold en Buma – drie figuren, dat wil zeggen: kabinet Rutte-III – terwijl ze van elkaar wegkijken. Waar kijken ze naar? Naar de appel van de Vrije Markt in neoliberale schil, want ze gaan natuurlijk gewoon op de ingeslagen weg verder. Dus de apocalyps komt steeds nijpender naderbij. De gevolgen van ruim dertig jaar neoliberaal slopen, worden nu steeds meer voelbaar: van bejaardenverwaarlozing, woningnood plus het onverantwoord klakkeloos binnen halen van tienduizenden nieuwkomers-met-een-niet-joods-gristelijke-achtergrond zonder adequate opvang- en inburgering-infrastructuur, via onderwijsverloedering en nu, als nieuwste stunt: de verkoop van schulden en woningen-inclusief-huurders. Er gaan meer van dit soort maatschappelijke naargeestigheden en cohesie-saboterende ontwikkelingen komen, want daar is het systeem van pseudo-privatiseringen en nep-verzelfstandiging immers op toegesneden. Aan iedereen hangt een prijskaartje en we kennen van alles de prijs maar weten van niets meer de waarde.’

‘Voeg de Fahnenflucht van PvdA’er Jeroen Dijsselbloem maar aan het roemloze rijtje toe,’  stelt Marieke voor. ‘Nep-parlementariërs en verlak-volksvertegenwoordigers die zich naar de Ruif ellebogen.’

Semanur met een somber gezicht: ‘Voeg de berichten over mishandeling van Nederlandse soldaten er ook maar bij. Als het waar is dan vind het een zoveelste eng symptoom van dit verloedering stimulerende systeem van ieder-voor-zich. Dit soort berichten hoorde ik vroeger over het Russische leger of desnoods het Amerikaanse, maar in Nederland ….. neen, dit is niet best. Van studenten kan ik het me desnoods nog een beetje voorstellen, dat zijn tenslotte pubers, maar het leger, daar zijn toch volwassen supervisors bij?! Met verantwoordelijkheidsgevoel en een beroepscode?’

Hear! Hear! Quod erat demonstrandum!

Ilham klapt in haar handen: ‘Kijk, zie je wel. Het wordt een pracht van een Kerstkaart!’

‘Hadden jullie nog ideëen voor die twee kruisfiguren in de achtergrond?

‘Jazeker,’ antwoordt Ilham, ‘die zijn qua betekenisgeneratie wel degelijk belangrijk. Kijk, links heb je Jesus Christ Superstar in de persoon van Jesse Klaver en rechts, tja, hoe je het ook wendt of keert: de collaborerende Gerrit-Jan Segers die met de neoliberalen meehuilt en dit kabinet mogelijk maakt. Petrus verloochent Jezus liefst drie (!) maal voordat de haan kraaide, nietwaar?’

‘Dat kraaien van de haan is trouwens ook weer een verhaal apart,’ merkt Marieke op, ‘gaan we hier niet verder op in, maar je zóu het – via Aristoteles – aan de niet-piemels kunnen relateren. Doen we dus niet.’

‘En de centrale figuur, die volgens deze exegese voor Jezus staat, heeft zijn rug naar ons, de kijker, toegekeerd,’ zegt Semanur op sombere toon. ‘Foei, ik raak er nu al helemaal in Kerststemming van zeg.’

‘De centrale figuur houdt qua compositie de drie personages op de voorgrond bij elkaar, maar ze zijn samen één,’ zegt Ilham, ‘de Drie-eenheid. Je moet de twee kruisen in de achtergrond zien als de twee boeven die Christus op Golgotha flankeren. Dus je krijgt twee maal drie. De twee kleine kruisen in de achtergrond komen terug in de twee personages – Pechtold en Buma – in de tekening op de voorgrond. Kijk naar de prent van de kruisiging in de Oberschönenfeld kerk en je ziet de vijf figuren terug.’

‘In totaal vijf boeven, waarbij de centrale boef op de rug wordt gezien,’ zegt Semanur terwijl ze grinnikt. ‘Of: de eerste vijf bijbelboeken, oftewel de pentateuch: Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri en Deuteronomium. Daar kun je dan weer op doorborduren. Eindeloos.’

‘De centrale figuur is een nep-Christus, want er zijn op zijn rug geen sporen van geseling te zien. Niet gezegd dat Ruben Oppenheimer dit alles erbij heeft gedacht toen hij de illustratie bij het stuk van Tom-Jan Meeus maakte,’ zegt Marieke, ‘maar ik kan me het er allemaal wel bij denken. In ieder geval zou het een spannende Kerstkaart kunnen opleveren.’

‘Dat is inherent aan de culturele ballast die de meesten van ons nu eenmaal meetorsen,’ zegt Ilham. ‘Gabriel Metsu kan toen hij “Het zieke kind” schilderde onmogelijk hebben geweten dat zijn afbeelding tijdens de Duitse bezetting door “Goede vaderlanders” gebruikt zou worden als symbool van een vrij Nederland – de Nederlandse driekleur: rood-wit-blauw. Met oranje wimpel, het hemd van het kind.’

‘Daarbij: het zieke kind stond destijds evengoed voor bezet Nederland, natuurlijk,’ zegt Semanur. ‘Misschien zou je die prent nu ook gewoon kunnen gebruiken in die ziekelijke zin?’

‘Wonder boven wonder, wat hangt er aan de wand in het schilderij van Metsu?! Precies: een schilderij van Jezus aan het kruis! Alvast een vrolijke en gezegdende Kerst allemaal!’

 

 

 

 

New York Times: ‘When we manipulate politicians’ images to our own ends, we may feel powerful — but are we?

 

 

 

 

Tags: , , , , , , , , , , ,

Hokusai, Hajo en Democratie

‘Alweer zo’n mooie illustratie van Hajo de Reijger, naar de iconische prent van de Japanner Hokusia [spreek uit: hok-saai]!’ roept Semanur, ’moet je kijken, op de NRC-site. Een tsunami aan stembiljetten die de stembus tot ridiculiteit degradeert. Hoe toepasselijk, want de representatieve democratie raakt steeds verder ondermijnd.’

‘Inderdaad, treffend,’ vindt Ilham, ‘Hajo’s tekening resumeert voor mij enkele artikelen over “Democratie” die ik afgelopen twee weken zag. Deze tsunami staat bij een artikel over “het referendum” waarover binnenkort een boek verschijnt. Samengevat, en uit het artikel: “Het referendum heeft een januskop. Goed vormgegeven – ingebed in maatschappelijke deliberatie, met evenwichtige informatievoorziening en realistisch verwachtingsmanagement – kan het referendum een nuttige toevoeging zijn aan het democratisch palet. Slecht vormgegeven kan het meer kapotmaken dan ons lief is.” Omzichtig en helaas niet rechttoe-rechtaan. Er staat niet: het referendum-op-z’n-Zwitsers, is momenteel de beste medicijn tegen allerlei vormen van onfris populisme en ongezond nationalisme!’

‘Deze auteurs noemen het Zwitserse referendum niet,’ zegt Semanur verbaasd.  ‘Vreemd. Misschien doen ze dat in hun boek wel?’

‘Krek!’ zegt Thijmen, ‘de nagel/spijker op z’n kop! Van de affaire generaal Middendorp / VVD-minister Jannetje Hennis tot en met het Catalaanse separatistische circus. Hadden er tussentijds metingen (referenda) van de volksopvattingen plaatsgevonden, dan waren deze vloedgolven (shocking and awful > shock and awe / shock waves) vermoedelijk niet gebeurd. Nu breekt de dam vanwege het opgekropte ressentiment dat geen uitweg meer vindt via de reguliere methode van een-maal-per-vier-jaar-stemmen-zonder-effect-in-het-beleid-te zien.’

‘Bij de affaire bij Militaire zaken, zien we dit verschijnsel op micro-niveau, in Catalonië en eigenlijk qua emoties in de héle EU, zien we dit proces van zich steeds meer afwenden van de burger van de politiek, op meso-schaal,’ vindt Semanur.

‘Het enige artikel waarin het neoliberalisme wordt genoemd als funeste ondermijner van democratie zag ik op de site van Sputnik,’  zegt Ilham: ‘een artikel van John Wight: “We are living in an age of nationalisms – a resurgence in the embrace of the principle of self-determination as the driver of progressive change amid the chaos and flux authored by the collapse of a neoliberal status quo and the concomitant rise in anger, fear, confusion, and insecurity it has wrought. [cursivering toegevoegd]” Let wel, er staat: the driver of progressive change. Dat “progressive” lees ik bij voorkeur als technisch “beweging” en niet als maatschappelijk kwalificerend “vooruitgang.” ‘

‘Voor een goede analyse van de soap rond mevrouw Hennis en de mortiergranaten moet je het stuk van Ko Colijn lezen op de site van Vrij Nederland,’ vindt Semanur, ‘de bewerkte versie ervan op de NRC-site vind ik overigens een stuk minder. Ik lees voor uit Colijn: “Hier wordt loyaliteit, geen kwade eigenschap, zelfs haast opgerekt tot missiegeilheid, het actief lobbyen van krijgsmachtdelen voor verre operaties die defensie te machtig zijn. Ik vind dat een valse redenering, want het is de politiek die missies wil en er in het buitenland mee scoort, …” Let op het een neoliberaal wezensvreemd begrip als “loyaliteit” (hoeveel kost een kilootje loyaliteit? kan dus niet). Verderop heeft Colijn het over “de financiële lens” en “niet primair veiligheidspolitiek, maar budgettair of bedrijfsvoeringstechnisch. Dat tekent de tijdgeest en verraadt de macht van Den Haag …” Tja, die macht vind ik tragisch en pernicieus. Ik lees de passage als: het verraadt de on-macht van de Haagse macht … en dat vind ik gevaarlijk! De tijdgeest is door en door nefast neoliberaal: ieder voor zich en weg met de solidariteit.’

‘Tovenaarsleerlingen op het pluche en achter de knoppen,’ zegt Thijmen, ‘geeft mij geen rustig en veilig gevoel.‘

‘Zet dit vast op onze site,’ zegt Ilham, ‘met vermelding van links naar artikelen. Dan kunnen we het maandag meteen op de werkgroepen bespreken.’

36 Views of Mount Fuji – by Hokusai Katsushika 1760-1849
https://www.artelino.com/articles/hokusai-36-views-fuji.asp

 

NELpuntNL.nl

 

 

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Verdient iedereen het haar verdiende loon te krijgen?

‘Is het ooit uitgezocht waarom “verdienen” in het Nederlands hetzelfde betekent als to earn en to deserve in het Engels?’ vraagt Semanur. ‘Het Frans vind ik helemaal apart: gagner, voor geld verdienen en winnen. Zit nog in het Nederlandse gewinnen, denk ik?’

‘Deplorables,’ zegt Freek, ‘deplorables, tokkies, zo noemde onder andere Hillary Clinton de Trump-stemmers en dat vind ik dubbelzinnig en dubieus.’

‘In zijn Trouw-column heeft James Kennedy het over de undeserving en eigenlijk voel ik weinig verschil met die term deplorables (deplorabelen, tokkies, schlemielen en sloebers, werkschuw tuig),’ zegt Semanur, ‘de deplorabelen, de beroerlingen, beroerde medeburgers, de rotte appels. De attitude en opstelling van Amerikanen en Nederlanders ten opzichte van de armoelijers is echter dezelfde. In feite gaat het om minachting van de kant van de vermogenden voor degenen die geen vermogen (weer zo’n dubbelzinnig woord!) hebben (vergaard). Of die vermogenden dat geld nou door hard werken hebben verdiend of door speculatie en overerving, zoals Trump bijvoorbeeld.’

‘De Amerikaanse deserving zijn niet per se congruent met de earners,’ denkt Willemijn.

‘Ik geloof dat de Amerikaanse deserving rich, net zo’n minachting hebben voor de earners als voor de deplorables,’ meent Semanur. ‘Veel rijken zijn inmiddels zo rijk, dat ze zich niets kunnen voorstellen bij mensen die voor hun geldje moeten werken, en dat ze die massa als bedreigend en lastig ervaren.’

‘Je verdiende loon krijgen,’ lijkt daar vreemd genoeg op,‘ zegt Willemijn, ‘raar eigenlijk, vind je niet? Loon dat je verdient, is toch eerlijk geld? Verdiend loon is loon naar werken, terwijl je verdiende loon krijgen, betekent: je trekken thuis krijgen.’

‘Kennedy heeft het onder andere over die vermogensbelasting die F.D. Roosevelt meen ik instelde om de oorlogsinspanning te bekostigen,’ zegt Semanur,’ waarover Thomas Piketty het ook heeft. Daarom dat Piketty zegt dat geld wegnemen bij de vermogenden alleen mogelijk zou zijn wanneer er weer een wereldoorlog zou uitbreken. Dan kan een regering vermogen ont-eigenen, vorderen, rekwireren.’

‘Zoals Kennedy het beschrijft, vind ik de Amerikanen een bizar volk,’ zegt Freek, moet je horen: ‘ “Veel Amerikanen hebben een onjuist beeld van de belastingen. Ze denken dat ze zelf te veel belasting betalen, maar beseffen niet dat veertig procent van alle belastingen betaald worden door de rijkste één procent van de bevolking.” Indien 40 % van de totale belasting betaald wordt door 1 % van die bevolking dan is er toch iets grondig mis?! Kennedy lijkt te impliceren dat die 1% terecht, te veel belasting betaalt. Terecht te veel, dat is op zich al een contradictie. En dan dan die zinsconstructie. Kennedy beweert dus dat 99% van de Amerikaanse bevolking te weinig belasting betaalt. Dus de superrijken worden uitgeknepen door de undeserving? Bizar hoor.’

‘Kennedy formuleert het inderdaad wollig,’ vindt Seamanur, ‘want als je deze lijn van redeneren doortrekt, is het weer niet zo gek dat de 99% Amerikanen belastingverlaging voor die rijke 1% steunt. Het is immers onrechtvaardig dat die 1% rijke Amerikanen 40% van alle belasting betaalt? Niet alleen onrechtvaardig, maar maatschappelijk ongezond en sociaal onwenselijk! Wat een raar land, dat Amerika waarover Kennedy hier schrijft. Geen wonder dat er in Amerika steeds raardere dingen plaatsvinden. De verkiezing van een Donald Trump tot president is tot nogtoe wel de allerbizarste gebeurtenis. Wat komt er nog meer?’

Willemijn: ‘Ja, bizar: de 99% van de Amerikanen vindt de superrijken dus deserving, want ze gunnen die 1% vermogende landgenoten een belastingverlaging. Want dan gaat de economie vooruit. De meeste Amerikanen verklaren zichzelf dus on-machtig en afhankelijk van de rijken. Omdat ze zelf niet obsceen-rijk zijn? Wat een zieke manier van denken en een morbide wereldbeeld.’

‘Tokkies tellen nergens,’ meent Freek. ‘ “Deplorables,” dus tokkies, zijn gelijk aan “expendables,” de wegwerp mens. Ik maak me sterk dat vele politici met een dergelijke minachting over de massa’s denken. Daarom dat de Voorlichtin-reclame-bureaus zulke verrekte goede zaken doen: hoe leid je de tokkies tegen verkiezingstijd om de tuin en neem je ze bij de neus.’

‘De alleramste Amerikanen kun je terecht precariaat noemen,’ zegt Semanur, ‘want die groep kent volgens Kennedy grote schommelingen in belastinglast: “Alleen de allerarmsten met een inkomen tot 10.000 dollar kenden grotere schommelingen: tussen de 2,3 en 22 procent.” Dat is me nogal wat: tussen 2,3 en 22 procent! Dergelijke afdrachten aan de federale overheid, juist door de armsten. Hoe kan dat nou toch? Zo’n maatschappelijke constructie bouwt instabiliteit, een chronisch gevoel van onveiligheid, in de maatschappij in.’

‘Precariaat, dat geldt niet alleen voor Amerika en de Amerikanen,’ meent Willemijn. ‘In Nederland smelten de financiële buffers van de middengroepen net zo goed als sneeuw voor de zon.’

‘Misschien mede dáárom dat Amerikanen zo aan hun wapens hechten?’ oppert Freek, ‘als fopspeen tegen het structurele gevoel van onveiligheid dat ze nota bene zelf in hun systeem inbouwen….’

 

https://www.bloomberg.com/view/articles/2017-09-28/the-trump-tax-reform-s-pass-through-boondoggle

 

http://nelpuntnl.nl

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , ,