RSS

Is financiering van Lightrail bevordelijk voor de solvabiliteit en rentabiliteit van onze pensioenfondsen en de stabiliteit van onze pensioenen, of spinnen vooral “toplui” garen bij zo’n project?

17 jan

Sofie: ‘Wat is een “topman” eigenlijk precies?’

Zorah
: ‘Een topman of -vrouw is een persoon die heel veel geld krijgt, in de eerste plaats omdat zij topmens is. Zo worden ze ook aangeduid in de media: topman A, B of C. Toplieden doen vaak hele grote en dure projecten opstarten of entameren en zij zijn haast nooit voor een eventueel faillissement aansprakelijk, terwijl ze wel een bonus krijgen, of het project nu slaagt of in de soep loopt.’

‘Een topman of -vrouw is een topman/-vrouw omdat hij veel geld verdient (normaal zou het omgekeerde moeten gelden) en omdat hij in de media steevast als topman wordt omschreven. Net zoals Daniel Boorstin het zegt over mensen die bekend en beroemd zijn, vanwege het feit dat ze bekend zijn en er een imago op nahouden. Dat imago volstaat grotendeels en dat bepaalt iemands marktwaarde.’

“Maar dan wil iedereen toch topmens worden?’ vraagt Sofie naïef.

‘Ja, natuurlijk, bijna iedereen wil makkelijk geld binnenharken, maar dat kan dus niet. Want om topaap te worden moet je contacten hebben, over netwerken beschikken, anders kom je niet op zo’n toppositie terecht. Behalve in uitzonderingsgevallen, zoals een Bill Gates of Warren Buffet bijvoorbeeld. Die hebben hun eigen miljarden bijeengegaard en zijn nu dus topman. Topmensen maken deel uit van oligarchieën. Het ons-kent-ons-circuit. Dat lid worden gebeurt bijna automatisch. Op een bepaald moment “hoor je erbij” en gedraag je je volgens de in die biotoop geldende norm, of je valt buiten de boot.’

‘Je kunt bijvoorbeeld geen topman zijn en zeggen dat je je salaris veel te hoog vindt,’ zegt Zorah grinnikend, ‘dat is misschien wel de grootste doodzonde die je in die biotoop kunt begaan, want dan ben een bedreiging voor al die andere topmensen. Je bederft de markt en wordt al snel letterlijk doorgedraaid, zoals met tomaten op de veiling gebeurt.’

Sofie: ‘Dus mensen als Alexandra van Huffelen van het GVB uit Amsterdam, Pedro Peters van de RET uit Rotterdam, Jan Kouwenhoven van Qbuzz, actief in Utrecht, Groningen en Friesland, en NS-topman Roger van Boxtel – inderdaad: topman Van Boxtel – krijgen heel veel geld en ze willen het Lightrailproject opstarten om de grote Nederlandse binnensteden voor dichtslibben te behoeden.’

‘Nu heb je het in dit geval natuurlijk, toevallig, over echte kanjers,’ zegt Zorah lachend. ‘Dit zijn lieden die zó zouden worden weggekocht door het geglobaliseerde bedrijfsleven. Neen, op deze kanjers moeten we zuinig zijn hoor.’

‘Het Algemeen Belang. Ook dat nog. Dat zeggen toplieden altijd: dat ze het algemeen belang dienen. Natuurlijk. Deze toplui bijvoorbeeld zullen niet zeggen dat ze graag onze pensioenpotten zouden leeglepelen. Dat verkoopt niet. Het verkooppraatje is van belang – de marketing van het idee. En het moet ook altijd snel, snel, snel, want anders laat je schitterende kansen lopen. Een tamelijk primtieve truc trouwens, dat snel, snel.’

‘Ja, ja,’ zegt Sofie, ‘ik denk dat ik het door begin te krijgen. Deze lieden willen Lightrail, want dat betekent voor hen direct en/of indirect altijd winst in de een of andere vorm – financieel, immaterieel of gemengd. Een reputatie plus bijbehorend imago belichamen immaterieel kapitaal. Maar waarom willen deze toppipo’s zo graag pensioenfondsen als financier?’

‘Dat garandeert een veilige onderneming, omdat de geldschieter eigenlijk nooit failliet kan gaan,’ zegt Zorah, ‘Immers: hoe veel de toplui en hun “experts” ook over het budget heengaan, zo’n Lightrail-project is van meet af aan too big to fail. Openbaar vervoer is gewoon noodzakelijke infrastructuur en onmisbaar. Pensioenfondsbeheerders beheren miljarden aan geld dat niet van hen is, maar waarover zij – in toenemende mate vrijelijk – desniettemin beschikkingsmacht hebben. Pensioenfondsen kunnen goochelen met rekenrentes en dekkingsgraden. Dat zijn fictieve grootheden die “ergens” door “iemanden” worden bepaald al naar gelang er geld nodig is. Waarvoor? Dat is staatsgeheim. De pensioengerechtigde krijgt een circulaire waarop staat dat haar pensioen opnieuw is gekort met een percentage, maar waarom dat gebeurt, blijft bijna altijd duister omdat er hooguit nietszeggende verhaaltjes bij worden geleverd – praatjes voor de vaak.’

‘Net zoals de spaarrente nu permanent op gemiddeld 0,05% staat. En niemand die daar tegen protesteert. We accepteren het massaal, omdat we weten dat er door ons niets aan valt te doen. Wat er allemaal met ons spaargeld wordt verhapstukt en wie daar de baten van opstrijken? Wie het weet mag het zeggen, maar geheid dat zo’n verhaal voor zo’n 90% uit nepnieuws bestaat.’

Zorah: ‘Behalve dat een Nederlands pensioenfonds een veilige geldschieter is, is het misschien tevens een van de weinige geldschieters – zo niet de enige – die Lightrail wil financieren. Omdat de toplui die financiering vragen voor hun project en de bobo’s van de pensioenfondsen, elkaar kennen vanuit “het Nederlandse circuit.” In feite hengelen deze toplui naar een blanco cheque, waarvoor de Nederlandse pensionado’s garant staan?’

‘Juist. Ze knutselen een begroting in elkaar en calculeren stilzwijgend in dat het drie- of viervoudige “nodig” zal blijken. Die informatie brengen ze gewoonlijk allengs, tijdens de uitvoering, naar buiten, zodat het project eigenlijk niet meer teruggedraaid kan worden. Denk aan die almaar duurder wordende ICT-projecten van de Overheid, die tenslotte nog steeds niet naar behoren werken. Uiteindelijk is het in dit geval, bij deze eventuele financier en geldschieter, heel makkelijk om de “verliezen” aan te zuiveren door pensioenkortingen in te voeren. De gepensioneerden kunnen immers toch niks terugdoen.

Nederland is in verbazingwekkend tempo veramerikaniseerd en de hybride ondernemingsvormen die James Galbraith op bladzijde 104 -105 van zijn The Predator State omschrijft, zijn in Nederland geëtiketterd en in de markt gezet als publiek-private samenwerking. Galbraith: “They are, rather, hybrids, even chameleons: private economic activities supported, leveraged, guaranteed, and regulated by public power; public institutions aided, abetted, and buttressed by private money.”  Dat laatste – private money – daar kun je per geval en per land kanttekeningen bij zetten, maar Nederlandse pensioengelden zijn privé eigendom van de Nederlandse pensioengerechtigden. Alleen zijn er weinigen die dat weten en de consequenties ervan (ten volle) beseffen.’

‘Eigenlijk helemaal niet zo ingewikkeld om topmens te zijn, ‘zegt Sofie, ‘want zo’n project als Lightrail is risicovrij voor hen – de toplui dus – maar het publiek draagt het volle risico. Lightrail zou een grote vis zijn in het zogenaamde publiek-private-samenwerkingscircus. Alle vrindjes van de zogeheten topmensen krijgen de opdrachten, het budget wordt gegarandeerd overschreden, en de winsten worden vrolijk onderhands verdeeld. Bij de ICT-projecten kraait er na enig beginrumoer nooit meer een haan naar. VVD’er Eric Wiebes is van fiasco-topman op Belastingen, topman bij Milieu geworden. Gewoon: opnieuw in de ruif geplugd. Lightrail is net als het spoor een monopolisten-project, dus de afname van het product (= openbaar vervoer) is eveneens tot op grote hoogte gegarandeerd. De vraag naar openbaar vervoer is immers in hoge mate inelastisch. Vandaar ook die mallotige en nutteloze peperdure marketing fratsen van de NS-managers. Ze vinden dat ze nog niet genoeg verdienen, dus leuken ze hun waar op. Bah, enge naarlingen. Zorg gewoon voor deugdelijk, veilig en proper vervoer! Met WC’s in de trein a.u.b., druiloren! Daar heb je je handen meer dan vol aan.’

Ja, natuurlijk,’ zegt Zorah, ‘je hoeft geen Einstein te zijn om dit alles te bedenken. Heel veel projecten zijn op deze manier gefinancierd of worden momenteel volgens dit business model uitgevoerd. Je moet alleen over de nodige contacten beschikken om op zo’n toppositie te kunnen geraken. Zit je daar eenmaal, dan kun je vrij gemakkelijk over miljarden beschikken, zonder dat je persoonlijk risico loopt. Topmensen hoppen van de ene “uitdaging” naar de andere, zoals vlooien en neten van gastheer naar gastheer hoppen. Parasieten dus – de witte raaf daargelaten.’

‘Aha, en de huidige politiek is een uitstekende springplank voor lieden die graag topaap willen worden,’ zegt Sofie met een diepe zucht. ‘Meneer Van Boxtel verdient nu als “Topman” bij de spoorwegen geloof ik zo’n 430.000Plus euro per jaar. Dat is ruim vier keer zo veel als zijn loontje als toen hij nog eenvoudig D66-politicus was. Dat loontje vind ik trouwens ook al erg hoog. Gelukkig dat er nog personen zijn als die meneer Rob van der Bijl, die zegt: Ho, ho, jongens en meisjes, kijk eerst maar of je wel genoeg boterhammetjes in je trommeltje hebt voordat je op pad gaat.’

‘Tja, het is simpelweg de vraag wie de meeste, de invloedrijkste en machtigste contacten heeft, denk ik, ‘ zegt Zorah, ‘want als zo’n project van de politiek moet, dan valt er weinig tegen te doen, want wij schijnen die politici zelf te kiezen. Daarom stem ik ook maar niet meer, want een heleboel verschrikkelijk domme en foute dingen die in mijn naam gebeuren, die heb ik nooit besteld. Integendeel! Enfin, menig politicus wil te zijner tijd graag top-persoon worden en dan moet je bij zulke ondernemingen geen kritische vragen stellen, niet flauw dwarsliggen en vervelend zitten tegenwerken. Dan word je uit het circuit gestoten.’

‘En de media hè,’ zegt Sofie, ‘hoe berichten de media hierover. Dat is ook cruciaal voor de verkoop van zo’n business model. Je hebt gelijk met je argument van veiligheid en zekerheid bij de financiering, want de pensioenpotten zijn aantrekkelijke vette melkkoeien en de beheerders van onze pensioengelden zijn natuurlijk ook allemaal topmensen. Sjonge, wat leven we toch in een hoogontwikkelde maatschappij met zo veel toppers op allerlei gebied.’

‘Nou, niet op alle gebied, maar vooral op het terrein van de pseudo- en semigeprivatiseerde publieke dienstensectoren. Die ongrijpbare en amorfe hybriden, die vormen de basis voor de lucratiefste verdienmodellen voor “toplui” van allerlei allooi en pluimage. Daarom dat alle publieke sectoren gedereguleerd moesten worden. Dat dient louter het Algemeen Belang. Via Marktwerking en zo, weetjeniet? ’

‘En … het moet vast ook van Europa,’ zegt Sofie met opgestoken vinger terwijl ze grinnikt, ‘laten we dat vooral niet vergeten!’

James K. Galbraith (2009): The Predator State   /  New York, London: Free Press / ISBN: 978-1-4165-7621-1 (paperback)

https://decorrespondent.nl/1329/hoe-veroveren-we-na-dertig-jaar-privatiseren-het-algemeen-belang-terug/123376948167-11712b40

 

 

 

 

 

 

Tags: , , , , , , , , , , , , ,

Comments are closed.