RSS

Sibboleth

15 sep

 

 

‘Verhip, Snoep,’ zegt Mohammad verrast, ‘ik zou er bijna bijgelovig van worden.’

‘…. ? ? …’

‘Die advocaat heet Snoep. Snoep is Süss, vandaar.’

‘Je spreekt weer eens in raadselen,‘ zegt Nienke. ‘Zoet, snoep, en toen? Staat dat in de Trouw van vandaag? Maak ons deelgenoot van je vondst.’

‘James Kennedy breekt in zijn column in de Trouw (15.09.2018) een lans voor ouderwets, uitgebreid, wijdlopig, onderwijs,’ vertelt Moh., ’terecht, zeker op de universiteit, maar dat is helaas een gepasseerd station, vrees ik. De universiteitsbestuurders – alle bestuurders in alle vormen en op ieder niveau van ons onderwijs – gingen en gaan voor het Amerikaanse verdienmodel van snel financieel scoren. Dat Amerika vele malen groter is dan Nederland en tig universiteiten méér telt, dat vergeten de politiekbenoemde managers voor het gemak. Enfin, de wrange vruchten plukken vooral de nu “afstuderende” cohorten, die in feite een kat in de zak kochten. Zij kunnen niet terug in de tijd om het allemaal over te doen, en worden met impression management zoet gehouden: jullie hebben echt, heus, een goede aankoop gedaan hoor.
Meneer Kennedy voert ene meneer Martijn Snoep ten tonele, die vertelt dat een jurist die slechts de wet kent waardeloos is. Daar komt het cru gezegd op neer.’

‘Breek me de snavel niet open,’ zegt Pieter met een zucht, ‘ze worden vaak zelfs rechter. Rampzalig. Totaal geen empathie, geen grein inlevingsvermogen, star als een dorre tak in de woestijn. Het enige waar ze volgens mij aan denken: ik wil op tijd thuis zijn voor de spruitjes en het karbonaadje. Ik heb er twee – vrouwelijke specimen – van meegemaakt. Verschrikkelijk, wat een trieste trienen! Geloof ik eigenlijk nog in de rechtsstaat?’

Nienke heeft het boek van tafel gepakt: ‘Ga je dit lezen? Lion Feuchtwanger: Jud Süss, 1931, vollständige Ausgabe,’ ze bladert, ‘510 bladzijden. Toe maar. Uit een pak van Sjaalman, in de berging? Dat Süss heeft hier mee te maken?’

‘Juist,’ zegt Moh. op tevreden toon, ’die titel heeft me al lang geïntrigeerd: Jud Süss Oppenheimer. Ik heb de samenvatting op Wikipedia gelezen en ik fiets weleens door de Persant Snoeplaan. Persant Snoep, een rederijker, een kunsthistoricus, een vrijmetselaar, jawel, een schilderachtige familie.’

‘Snoep, zoetigheid. En nu kwam je dit boek van Feuchtwanger in een doos tegen, dus,’ zegt Pieter, die het boek doorbladert, ’vanwaar die gele papiertjes?’

‘Kijk zelf maar.’

Pieter leest: ‘ “Erstes Buch / Die Fürsten, Zweites Buch / Das Volk, Drittes Buch / Die Juden, Viertes Buch / Der Herzog, Fünftes Buch / Der Andere” ‘ hij kijkt vragend naar Moh.: ‘Na, und?

‘Vijf boeken, Pentateuch,’ zegt Nienke, ‘Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium …. Heb ik ze goed? We hadden een verre aangetrouwde oom die gereformeerd predikant was en die gaf snoep (!) als je tien bijbelboeken in de juiste volgorde wist en meer snoep als je ze achter elkaar wist, enzovoorts.’

‘Correct,’ zegt Moh. prijzend, ‘pentateuch betekent letterlijk: lering, onderricht. Die indeling viel me op en ik gis dat meneer Süss Oppenheimer een soort rol speelt als Paul Manafort nu, ten opzichte van Donald Trump, maar ik kan het fout hebben hoor. Ik heb het boek nog niet gelezen. Ik was mijn eetlust aan het opwekken – 500 pagina’s Duits – en de indeling in vijf boeken vond ik een goed begin, om even bij stil te staan. Feuchtwanger heeft natuurlijk niet voor niets de indeling in vijf boeken gekozen.’

I see, I see,’ zegt Pieter met het hoofd knikkend, ‘en toen?’

Moh.: ‘Wel, kijk, in deze Trouw staat in het katern Letter & Geest een bladzijde met signalementen door Eric Brassem. Volgens Brassem, vindt Pisany-Feri (Social Europe) dat momenteel de tegenstelling tussen vóór openheid (Macron, Frankrijk) versus tégen openheid (Orbán, Hongarije) geldt en in Haaretz meent Chemi Shalev dat religiositeit versus secularisme een belangrijk onderscheidend kenmerk is: Amerika en Israël worden verbonden door religiositeit – ik zou eerder zeggen:  godsdienstigheid – terwijl Europa seculier zou zijn en daarom buiten deze godsdienstige boot valt.
Combineer ik de inzichten van Pisany-Feri met die van Shalev, dan krijg ik het frame dat katholiek (Hongarije en Polen) tegenover niet-katholiek (West-Europa, Israël, Amerika) en consumenten-calvinisme (Amerika, West-Europa) stelt. Macron versus Orbán wordt gekenmerkt door laïcité versus godsdienstigheid. In grote lijnen tenminste. Dus heel andere onderscheiden die prevaleren. Bij Frankrijk heb je bovendien de interne tegenstelling laïcité versus islam / labbekakkigheid , denk aan Soumission van Houellebecq, versus fundamentalisme, overbetrokkenheid bij godsdienst.’

‘Aardig, heel aardig,’ vindt Pieter, ‘ik heb ik Anneke Brassinga’s bundel Wachtwoorden zitten lezen en eigenlijk is Schrenslompen het titelgedicht, want sjibboleth is een wachtwoord, en zo heet deze bundel: Wachtwoorden. Duitsers kunnen geen Scheveningen zeggen, die zeggen Sjeveningen. En ook geen Schrenslompen, die zeggen Sjrenslumpen. Scheveningen was het shibboleth op bijltjesdag, maar zover ik weet zijn er geen Duitsers bij Scheveningen doodgeslagen. Shjibboleth. Ook in de vrijmetselarij trouwens. Persant Snoep, daar hadden mijn grootvader en ooms het weleens over: sjibboleth. Vrijmetselaars zijn niet anti-religieuze vrijdenkers in een besloten vereniging (dus géén geheim genootschap!). Althans ooit, want volgens mijn grootvader en omes zijn het nu overwegend Rotarions en Lions, serviceclub-leden dus.’

‘Hè ja,’ zegt Nienke, ‘Richteren 11: “Zijt gij een Efraïmiet? En antwoordde hij: Neen, dan zeiden zij tot hem: Zeg eens sjibboleth. Zeide hij dan: sibboleth, en kon hij het dus niet op de juiste wijze uitspreken, dan grepen zij hem en sloegen hem dood bij de doorwaardbare plaatsen van den Jordaan.” Het zit er geheider in dan ik mezelf bewust ben. Lees hier toch eens: “Wo Morgenland und Abendland ineinandergehen, winzig klein, liegt das Land Kanaan.  ….. Und die milde, ewige Welle verebbt von Morgenland her nach Kanaan. … Still und aufmerksam liegt das winzige Land Kanaan und lässt/läβt die Wellen über sich hin und ineinander fluten. “ Daarmee begint in Jud Süss het vijfde boek. Mooie taal toch, dat Duits! Schade dat het op de moderne Nederlandse scholen niet meer verplicht is.’

‘Bedenk even dat Duits wordt gesproken in Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland. Ook Vladimir Putin spreekt Duits.’

‘Oudemans heeft zijn boek niet voor niets Omerta als titel meegegeven: in de biotoop van de onderwijsmafia zwijgt men in alle talen. Men weet te goed aan welke kant de boterham is gesmeerd.’

‘We komen onszelf nog tegen, met dat verloederde onderwijs van ons,’ zegt Pieter. ‘Met dank aan de politieke paljassen.’

‘Ik adviseer je om Roths Complot tegen Amerika parallel te lezen aan Judas van Amos Oz,’ zegt Mohammad, ‘en nu ga ik roeien met de acht. Jullie koken vanavond, toch?’

‘Jazeker, maar je moet wel het juiste wachtwoord, sjibboleth, weten, ‘ zegt Nienke, ‘anders moet je op een houtje bijten.’

 

 

 

Th.C.W. Oudemans (2008): Omerta / Amsterdam: bert Bakker / ISBN: 978 90 351 32221

Documentary Harlan – In the Shadow of Jud Suess

Nigel Farage defends Orban against a hostile EU / Published on Sep 11, 2018

 

 

 

 

 
Leave a comment

Posted by on september 15, 2018 in actualiteit, Europa, framing, godsdienst, literatuur, onderwijs

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Comments are closed.