RSS

Tag Archives: eurozone

Dat de euro onhoudbaar is, zal volgens Martin Wolf blijken

Hans Wansink in gesprek met Martin Wolf van de Financial Times in de Volkskrant van zaterdag 18 oktober 2014, 02:00 (verkorte weergave hieronder)

Martin Wolf ‘s werelds invloedrijkste financieel commentator: De financiële crisis heeft nu al meer economische schade opgeleverd dan een wereldoorlog. En het wordt nog veel erger.

brekebeen-euroMartin Wolf staat onder wetenschappers, ministers van financiën en (centrale-) bankiers wel degelijk bekend als de invloedrijkste financiële journalist ter wereld. Als de economisch commentator van de Financial Times schrijft dat de westerse elites hebben gefaald, dan lezen zij mee. In The Shifts and the Shocks, zijn nieuwste boek, krijgen ze het van Wolf voor de kiezen.
De elites hebben de consequenties van de liberalisering van de financiële sector volkomen verkeerd beoordeeld. Ze hadden stevig toezicht moeten instellen, maar fantaseerden over zich vanzelf stabiliserende financiële markten. ‘Het geliberaliseerde financiële stelsel is nog altijd ongelooflijk fragiel’, waarschuwt Wolf. ‘Het moedigt nog steeds aan tot het nemen van grote risico’s en het aangaan van schulden.’ En de banken moeten veel meer worden ingetoomd.

Wansink: Vooral de bankiers zijn bij u de gebeten hond.

‘Op een enkele uitzondering na geef ik niet individuele bankiers de schuld. Ze stonden onder grote druk van aandeelhouders om de winsten op te krikken. Ze namen steeds grotere risico’s, terwijl ze deden alsof er geen risico was. De verhouding tussen eigen vermogen en financiële verplichtingen werd steeds schever. De toezichthouders stonden dat toe. Je moest wel heel erg sterk zijn om niet mee te doen; je zou dan waarschijnlijk ontslagen worden.
Uiteraard deden de bankiers graag mee, want ze verdienden er goed aan. Jamie Dimon van JP Morgan Chase was een van de weinigen die zich niet inliet met de rommelhypotheken. ‘Het probleem zit dus in het systeem: een afzonderlijke bank kan het moeilijk heel anders doen dan andere banken. Als het weer goed gaat, zal de druk om meer winst te maken opnieuw terugkomen. De financiële bedrijfstak blijft – ondanks alle regulering die in feite georganiseerd wantrouwen is – vatbaar voor rampspoed.’

Wansink: Wat doen we eraan?

‘De drijfveren moeten veranderd worden. Een bank moet een betrouwbaar nutsbedrijf zijn – het is tenslotte publieke dienstverlening. Winsten van 15 tot 20 procent in een economie zonder inflatie zijn veel te hoog. Aandelen in banken zouden net zoiets moeten zijn als aandelen in een geprivatiseerde elektriciteitscentrale, met een rendement van zo’n 5 tot 7 procent. ‘Bankiers moeten worden afgeschermd van de aandeelhouders. Die moeten veel minder te zeggen krijgen. Het belang van de klanten moet in de bank vertegenwoordigd zijn. De verhouding tussen uitgeleend kapitaal en eigen vermogen moet drastisch teruggeschroefd worden, van 20 op 1 naar als het even kan 3 op 1.
‘Het wegen van risico’s is als instrument om banken in het gareel te houden zeer onbetrouwbaar en zeer misleidend. Als een bank zegt: dit is niet zo riskant, dan stapt iedereen erin, waardoor het alsnog riskant wordt. Kortom: je moet reguleren op de manier waarop je een kerncentrale aan banden legt.’

eurowrak structureel gemankeerd

Wansink: U lijkt wel van uw geloof afgevallen. Bent u sociaal-democraat geworden?

‘Dat kan ik niet bepaald zeggen. Wat ik voorstel, doet geen enkele sociaal-democratische partij, voor zover ik weet. Sociaal-democratische regeringen hebben de afgelopen dertig jaar hetzelfde beleid gevoerd als iedereen. Ze hebben geen antwoord op de crisis. Of op de vraag wat voor soort markteconomie ze wel willen hebben.’ En dan is er nog de euro. Ook daar ziet Wolf elites die zonder goed na te denken in een riskant project zijn gestapt. Hij noemt de eurozone een polygaam huwelijk, aangegaan door partners die beter hadden moeten weten, zonder mechanisme voor een ordentelijke scheiding. Wolf: ‘Het is van belang onder ogen te zien hoe groot de schade is. De economische kosten van de crisis zijn enorm. Er zijn geweldige verliezen in productie, er is hoge werkloosheid in veel landen. Sinds 2008 is er in de eurozone geen economische groei geweest. Dat is ongelooflijk armoedig. De economische schade van deze crisis is groter dan die van een wereldoorlog. Een geweldige ramp, veel erger dan ik me kon voorstellen.’

falende beleidsmakers
De vergelijking met een wereldoorlog is voor Wolf niet zonder betekenis. Zijn vader was een Joodse toneelschrijver uit Wenen die vlak voor de oorlog naar Londen wist te ontvluchten. Zijn moeder was een Nederlandse Jodin die als een van de weinigen uit haar familie de Holocaust heeft overleefd. Deze achtergrond motiveerde Martin Wolf economie te gaan studeren. Het falen van de beleidsmakers na de beurskrach van 1929 is volgens Wolf een hoofdoorzaak van het ontstaan van de Tweede Wereldoorlog. Zo ver ziet hij het nu niet meteen komen; hij benadrukt de verschillen met het verleden. Maar over de economische toekomst is hij zeker niet optimistisch.

De financiële elite verspeelde haar krediet door haar wangedrag, maar ook doordat zij door overheden gered moest worden. Die overheden hebben weliswaar aanvankelijk krachtig ingegrepen om instorting van het bankwezen af te wenden, Wolf heeft toch weinig warme woorden voor hen over. Ze konden niet voorkomen dat het Westen nu veel armer is dan iedereen zich tien jaar geleden kon voorstellen. Dat geldt zeker voor de eurozone, waarin de macht is verschoven naar de niet-gekozen bureaucratieën van de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds, terwijl de gekozen politici machteloos toekijken.
Voor Mario Draghi, de president van de Europese Centrale Bank, heeft Wolf waardering. ‘Mario is verreweg de beste politicus van de hele eurozone. Hij doet wat hij kan, maar het zal niet genoeg zijn.’

incompetente politici
De rest van de politici noemt Wolf ‘impotent en incompetent’. Ze hebben na 2010 ingezet op bezuinigen, in plaats van op stimuleringsmaatregelen om de economie weer aan de praat te krijgen. Ze hebben heel veel van het incasseringsvermogen van de burgers gevraagd, tot en met de ‘chemotherapie’ waarmee de Grieken te maken kregen (en waarvan het maar de vraag is of de patiënt het zal overleven). Wolf: ‘Ierland is er weer bovenop gekomen door tijdelijk terug te gaan naar negentiende-eeuwse toestanden: dalende lonen en prijzen en een harde sanering van de verzorgingsstaat. In de rest van de eurozone is het te veel gevraagd om de welvaartsstaat tijdelijk buiten werking te stellen’.
Populisme en tribalisme steken overal de kop op, signaleert Wolf: ‘De Engelsen en de Schotten hebben veel gemeen. De Schotten hebben bovendien een stem in het Britse parlement. Toch voelden zij zich niet vertegenwoordigd. In Europa speelt dat probleem in het kwadraat. Landen als België, Italië en Spanje zijn niet eens een samenhangende natiestaat. Laat staan dat ze genoeg gemeenschappelijks hebben voor een monetaire unie.

Democratisering van Europa brengt alleen maar meer tweespalt: het zou betekenen dat het noorden door het zuiden overstemd wordt.’ Omdat Duitsland de toon zet, ziet Wolf niet gebeuren wat hij nodig vindt: de inflatie omhoog naar 3 tot 4 procent, belastingen omlaag, afschrijven van de schulden, invoeren van euro-obligaties.

Dld moet uit Euro

Conclusie: de euro is onhoudbaar en instorting van de monetaire unie is ‘heel waarschijnlijk’.

 * * *

LEZEN:

Martin Wolf: The Shifts and the Shocks / Allen Lane, 488 pagina’s, euro 26,99. De Nederlandse vertaling: De shifts en de shocks verschijnt 17 oktober bij Spectrum, euro 34,99.

Geoffrey R.D. Underhill (Universiteit van Amsterdam): Van sprookjesverklaringen voor de eurocrisis naar reëel inzicht: waaraan schort het werkelijk in de eurozone? / Essay in Res Publica (Leuven, ISSN: 0486-4700) 2014, vol. 56, nr. 2, pp: 231-251

Michael Pettis (2013): The Great Rebalancing. Trade, Conflict, and the Perilous Road Ahead for the World Economy / Princeton and Oxford: Princeton UP / ISBN: 978-0-691-15868-6 (hbk);  H.6 (pp. 119-135): ‘The Case of Europe’ >  “Germany must stimulate domestic consumption and reverse its trade surplus, as difficult as this will be. But Germany refuses to do so, implicitly insisting that most of perpheral Europe’s problems were caused by misguided policies in those countries, and also insisting that all the adjustments be made by Spain and peripheral Europe.
The only solution that can minimize the pain for Spain and the rest of Europe requires that the countries that have suffered most from the unbalanced growth of the past decade band together and force all of Europe, including Germany, to make the necessary adjustments. By threatening to leave the euro together unless Germany adjusts, they will effectively force Germany to adjust anyway. Their abandonment of the euro and devaluation will push up the value of the euro sharply and cause a collapse in the german export machine, but this adjustment will be much more disorderly. ” (pp. 125-27)

David Van Reybrouck (2013): Tegen verkiezingen. De Bezige Bij, Amsterdam, 176 blz. € 14,90 – ‘Loten is democratischer dan stemmen’ / Co Welgraven in Trouw 06/10/2013, 11:00

 

link: nelpuntnl.nl

 
Leave a comment

Posted by on oktober 19, 2014 in banken, EU, euro, Europa, politiek cabaret

 

Tags: , , , , , , , , , , , ,