RSS

Tag Archives: Nelleke Noordervliet Trouw

Nepnieuws gaat hand in hand met Nieuwspraak (‘Newspeak’), ook illustrators kunnen zich daar niet aan onttrekken

 

In de Trouw van 9 maart 2018 schrijft columnist Stevo Akkerman dat de medegasten op denkbeeldige congressen, de ING-grootverdiener Ralph Hamers (3.000.000 euro per jaar) mijden en  verscholen blikken naar hem doen uitgaan. Geen verholen, maar verscholen blikken. Of meneer Akkerman pleegt een freudiaanse verschrijving, of hij vestigt op subtiele wijze onze aandacht op het feit dat op samenkomsten die worden bevolkt door personen als meneer Hamers, vrijwel uitsluitend gestolen blikken geworpen of verstuurd worden. Het zijn immers bijna allemaal grootverdieners die zulke partijtjes bezoeken, dus stelen ligt sequentieel net iets eerder in de rede dan (ver-)helen. Op zulke virtuele bijeenkomsten worden weliswaar vaak gestolen zaken geheeld (vooral in de vorm van toxic assets en onderhandse deals, vermoed ik), maar dan moeten ze toch eerst worden gestolen. Zo’n entiteit is een verscholen grootheid, totdat hij wordt geheeld. Helen betekent in deze context het tegenovergestelde van wat wij er voorheen onder plachten te verstaan, namelijk: verzieken, en niet: beter, gezond, maken. Dat schrijft George Orwell voor in zijn boek 1984. Nieuwspraak moet, om nepnieuws te voorkomen, beweert Orwell. Daarom zegt de EU-nomenklatoera bijvoorbeeld steeds hardnekkiger dat de EU moet uitbreiden teneinde Vrijheid, Democratie en de Verlichting zo wereldwijd mogelijk te verbreiden. Niet om zijn hegemoniale neoliberale variant van vrije marktwerking dwingend aan andere naties op te leggen. Honi soit qui mal y pense, nietwaar. Vandaar de Brexit, want de kouseband wordt niet alleen in Suriname bezongen en verorberd.

In de papieren NRC van 10 maart 2018 doet columnist Tom-Jan Meeus iets soortgelijks als Stevo Akkerman: Meeus schrijft namelijk dat bij de ING, marktwerking de lijdende gedachte is. Dat klopt volgens mij als een zwerende vinger, want de marktwerking bij de ING moet wel aan een ernstige kwaal lijden, immers alleen bij een zwaar-zieke koortsig ijlende kan het waanidee postvatten dat meneer Hamers 3.000.000 ’s jaars aan salaris moet verdienen. Shell-/ING-bobo Jeroen van der Veer vindt dit bedrag evenwel heel normaal, omdat Hamers volgens hem onder zijn kunnen en ten onrechte in de verkeerde league voetbalt en bovendien op de verkeerde positie staat opgesteld. Geen speld tussen te krijgen. De redenatie van Van der Veer staat als een huis, als een villa, een kasteel, een veste.
Echter. De gedachtenpolitie van het Ministerie van Waarheid, onder leiding van D66-minister mevrouw K3 Ollongren, heeft meneer Meeus en de NRC zwaar op de vingers getikt, hen van hun bedden gelicht en hen onverholen te verstaan gegeven dat de krant wordt gebreideld en Meeus in de donkerste kerker van de Haagse gevangenpoort geworpen, wanneer ze de lange IJ niet subiet veranderen in een korte. Dat geschiedde dan ook binnen luttele uren en in het stuk op de NRC site staat nu ordentelijk, dat bij de ING marktwerking leidende gedachte is. De lange ij is door een korte vervangen. Dat heet in het bankiersdieventaaltje een haircut en niet een dubbele beenamputatie, want dan zou het geen Newspeak zijn. Deze operatie maakt de algehele beroerigheid er niet minder op, maar in ieder geval oogt het minder opvallend, het lijden is verholen, en intussen zijn we aan dat verschijnsel zieke banken gewend. Banken zijn vandaag de dag, bijna zonder uitzondering en wereldwijd, chronisch ziek, maar stellen alles in het werk om dat te verhelen. Totdat ze met astronomische bedragen aan belastinggeld, voor omvallen moeten worden behoed en gestut. Louter vanwege het etiket – dat meteen een vrijbrief is: too big to fail.

Trouw-columniste Nelleke Noordervliet schrijft dat ze op 21 maart tegen de sleepwet zal stemmen, omdat burgers de staat horen te wantrouwen. Jammer voor mevrouw Noordervliet dat de staat de sleepwet al in 1984 blijkt te hebben ingevoerd en toen tegelijkertijd het referendum afschafte. Dat kan, want anders dan bij Winston Smit in Orwells versie, zijn onze archieven tegenwoordig digitaal en niet niet meer van papier.
Wat Big Brother ons hiermee inwrijft is dat wij helemaal niets mee te vertellen hebben, want met enkele eenvoudige muisklikken kan ieders identiteit naar believen worden veranderd. Als ik op deze site een link naar de artikelen van Nelleke Noordervliet en Tom-Jan Meeus aanbreng, kan het zijn dat iemand die morgen of zelfs over een kwartier al, de links aanklikt, heel andere teksten onder onder ogen krijgt dan die waarnaar ik verwees – net als met de verandering van ij in ei in de tekst van Meeus. Ik heb nu de papieren versie nog, maar overmorgen ligt de krant in de papiercontainer of het kippenhok en kan ik niets meer hard maken. Meneer Meeus en de NRC kunnen stug volhouden dat er nooit een lange ij heeft gestaan. Zo kan mij en u op ieder moment door Big Brother het afscheiden van nepnieuws in de schoenen geschoven worden. Dat is waarschijnlijk de achterliggende gedachte bij deze operatie van Wiv/Sleepwet: Big Brother kan alles veranderen wat hij wil wanneer hij dat wil. In eerste instantie zal hij in voorkomende gevallen ontkennen dat hij zulks heeft gedaan, om in tweede instantie Russische, Koreaanse of Mosad-hackers de schuld in de schoenen te schuiven. Intussen moet ik als burger maar zien hoe in mijn eigenlijke verhaal geloofd krijg. Met geldoverschrijvingen naar virtuele rekeningen van virtuele entiteiten gebeurt het al. Banken staan bij dit soort ontwikkelingen altijd vooraan en zij noemen het dwingende innovatie.
Digitale manipulatie, mutilatie en/of contaminatie van vitale gegevens, is het grootste gevaar dat bij deze ontwikkeling dreigt. Niet de terroristen tegen wie deze maatregelen heten te worden genomen. George Orwell voorzag het allemaal.

De drie columnisten, Akkerman, Meeus en mevrouw Noordervliet, denken en schrijven hun columns vanuit dezelfde verwondering, verbazing en verbijstering, die ons inmiddels allemaal eigen zal zijn, al zijn we aan die emoties gewend geraakt. Je kunt tenslotte niet permanent tussen verbijstering en verontwaardiging leven. Hoe kan het dat deze goochemerd – toevallig heet deze gup Ralph Hamers, maar hij heeft vele naamloze kameraadjes en kornuitjes – drie miljoen per jaar vangt, terwijl onze leerkrachten al jaren systematisch ondergewaardeerd worden en staken om een kruimeltje meer salaris? En de schoonmakers, de buschauffeurs, verpleegsters, de bejaardenverzorgers?
Politici en de financiële jongens en meisjes verkeren steeds meer en vaker in dezelfde biotoop. Draaideur-constellaties zijn tegenwoordig eerder regel dan uitzondering. Wie kan privaat en publiek nog uit elkaar houden? Als het om “beloningen” gaat, hangen de bankiers de private entrepreneur uit. Werken ze hun instellingen door onverantwoordelijk en incompetent geknoei in de penarie en dreigen er banken om te vallen, dan schreeuwen zij als eerste het hardste dat ze omwille van het Algemeen Belang met Belastinggeld uit de brand dienen te worden te worden geholpen. Uiterst bizar, maar we zijn het blijkbaar normaal en onvermijdelijk gaan vinden.
Vandaar dat je als burger tegenover de staat (Nelleke Noordervliet) permanent de basishouding van wantrouwen aanneemt, want politici zijn immers het meest zichtbare uithangbord van die staat. Hoeveel oud- en ex-politici bekleden er lucratieve functies in de financiële wereld? Wij, het publiek, hebben beter in de gaten dan zijzelf waar, wanneer en hoe hun particuliere belang is verweven met ons algemeen belang. Voor de meesten van hen, is dat al lang niet meer duidelijk en veelal is die onwenselijke gang van zaken vanzelfsprekend geworden, want wie appelen vaart, appelen eet.
Stevo Akkerman beschrijft het banale mechanisme van de remuneratie-thermiek. Als Ralph Hamers met zijn schrale 3.000.000 per jaar te weinig scoort, dan scoort meneer Van der Veer met zijn 11.000.000 automatisch te veel. Dat kan natuurlijk niet en dus moet Hamers’ wedde omhoog. En dus gaan de remuneraties van league-genoten mee omhoog, over de hele breedte. Kassa! Zo werkt dat. Met reële waarde of werkelijke prestaties en tastbare toegevoegde waarden heeft het helemaal niets en nada uit te staan. Columnist Meeus schetst in een illustratief vignet hoe in deze hybride biotoop van politiek en groot geld de realiteit in acht minuten verdraaid wordt. Dat gebeurt veel vaker en in veel kortere tijdspannen. Flitsgeld, nietwaar. Meer zit er echt niet aan of achter. De big data die Meeus aanroert, en waarover Big Brother al lang beschikt, zullen met de Wiv-sleepwet alleen maar Bigger en nog Bigger worden. Je hoeft over niet veel fantasie te beschikken om je voor te stellen wat er met al die informatie in handen van tovenaarsleerlingen wordt verhapstukt en bekokstoofd. Wat voor ongelukjes er het gevolg van kunnen zijn. Nu al. De dames en heren politici hebben er niet voor niets zo’n haast mee, dat zij de zaakjes met terugwerkende kracht en zonder ons (wat is er met ons sociaal contract gebeurd?), in werking stellen. Doen ze dat echt, heus en waarlijk, louter en puur, ter bevordering van de Democratie?

Ook bij afbeeldingen kunnen digitale technieken (denk aan photoshoppen) gebruikt worden om dingen naderhand te veranderen. Wie nu naar de illustratie van Ruben Oppenheimer kijkt, die bij het stuk van Meeus staat, ziet een octopus met een mannenkop die een blauwe tweet omhelst. Kijk je nog eens beter dan zie je dat het gezicht en de haarlijn van de kop, op zowel het hoofd van Jan Terlouw lijken als op dat van Alexander Pechtold – Oppenheimer doet dit vaker met gezichten. D66 verandert letterlijk van gezicht, terwijl je ernaar kijkt. Het stuk van Meeus en Opperheimer heeft in de  kop niet zo maar staan dat de realiteit in acht minuten volledig kan worden verdraaid. Verdraaid, als dat niet ook gebeurt! Bovendien haalt Ruben Oppenheimer nog meer grappen uit. Hij verwijst naar zijn tekening in de NRC van 17 februari 2018, waarop een VVD-octopus staat afgebeeld, met Rutte in de positie van de tweet en/of octopus. D66 is in korte tijd steeds meer op de VVD gaan lijken. Tegelijk roept de prent associaties op met Oppenheimers tekening van Tayyep Erdogan en de blauwe vogel. Wat de octopus met de blauwe vogel doet, onttrekt zich deels aan ons blikveld, maar de tekst bij de tekening van Erdogan en blue bird zal er vast niet per se niet mogen staan.
Het rode potlood dat wellicht uit de tweetvogel of de octopus komt, kan erop duiden dat of de tweet of de octopus een potloodventer is: stemmen, is tenslotte een vorm van exhibtionisme. Big Brother weet precies wie er hebben gestemd en wie niet. Zelfs wat je hebt gestemd, is met enige technische trucs te achterhalen. Bijvoorbeeld middels vergelijking van tijdstippen (van stemknop indrukken) en videocamera’s die registreren wie er om hoe laat een stemlokaal betreedt. De videocamera’s zijn overal opgehangen voor onze veiligheid. Het rode potlood in de tekening kan zelfs zo maar langsdrijven en hoeft niet per se uit de tweet of octopus te komen. Het zinkt, dus is gemaakt van zwaarder hout dan waaibomenhout, of is het helemaal geen potlood?

Een fraaie illustratie van Oppenheimer staat bij het artikel van Tom-Jan Meeus in de NRC van 3 maart 2018. Franz Kafka (!) heeft door het gekrakeel en plukharen in die streekziekenhuizen een blauw oog opgelopen en een lid op de neus gekregen. Van welke politieke partij dat lid een lid is, mag je zelf weten. Hoewel. Dat laatste is ook weer niet waar, want Benjamin Barber merkt op bladzijde 163 van zijn boek heel alert en ad rem op dat er een wezenlijk verschil bestaat tussen publiek en privaat kiezen (“between public and private choosing”), en precies daarover gaat het bewuste artikel van Meeus – Oppenheimer.

 

 

Benjamin Barber (2003): Fear’s Empire  / NY – London: Norton / ISBN: 0-393-05836-0
Nederlandse vertaling door Iris den Hollander: Het rijk van de angst / ISBN: 90 7634 173 7

 

 

 

 

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , ,