RSS

Tag Archives: project Europa

Hoe gaat het volgens ons, burgers en klootjesvolk, met het “Project Europa” ?

‘Josef Janning, directeur van de European Council on Foreign Relations in Berlijn, onderzoekt al tien jaar de bereidwilligheid van EU-lidstaten om samen te werken. Half februari kwam zijn laatste rapport uit. Ook verscheen laatst van zijn hand een verkenning van de favoriete coalitiepartners van EU-landen.’

De cohesie-monitor van de European Council on Foreign Relations in Berlijn, meet wat de EU-burgers van het Project Europa vinden. De monitor onderscheidt naar twee soorten cohesie: structurele en individuele cohesie. Structurele cohesie betreft het hele systeem van macro-samenwerking in Europa: projecten, subsidies, enzovoort. Individuele cohesie meet de houding van burgers. Hun overtuiging, hun ervaring, hun geloof in bepaalde dingen.

De laatste tijd zijn in de Monitor verschuivingen te zien.

In veel West-Europese landen is de piek van structurele cohesie voorbij. In Nederland daalt de structurele cohesie, maar stijgt individuele cohesie. In Zuidwest-Europa: Spanje en vooral Italië, gaan de scores op structurele én individuele cohesie omlaag. Zij verliezen op twee fronten.

Het bovenstaande is met knippen en plakken samengesteld uit het interview van Caroline de Gruyter met Josef Janning (NRC 12 maart 2018).

Citaat uit het overzicht van Janning: ‘Although public attitudes towards the EU generally have become more negative, in many member states public approval of the EU’s achievements has remained stable or increased. This seeming contradiction likely stems from widespread public recognition that, if member states are to maintain an open market and freedom of movement, only a European approach can resolve the migration crisis.‘

‘Laten we ervan uitgaan dat dit overzicht van meneer Janning naar eer en geweten is opgesteld en dat de metingen volgens betrouwbare methoden geschieden,’ zegt Mohammad, ‘dan vind ik het een nuttige handwijzer. Alleen, de verklaringen die achter elke bevinding gegeven worden, daar word ik kriebelig van. Mevrouw De Gruyter interviewt vanzelf kundig en betrouwbaar, daar ga ik intussen vanuit.’

Hear, hear!‘ roept Marieke, ‘over de interpretaties van meneer Janning hebben wij zo onze eigen gedachten. Ik moet dat stuk trouwens nog grondig lezen, maar het kan een nuttig project zijn, ja, deze monitor.’

‘Waarom vindt Janning het paradoxaal dat wij het idee van een verenigd Europa positief beoordelen, maar de manier waarop aan dat idee door de huidige EU- en nationale nomenklatoera’s gestalte wordt gegeven, negatief waarderen?’ vraagt Moh. zich af, ‘Dat is toch niet zo vreemd. Kijk alleen maar naar de laatste move van de Brusselse nomenklatoera inzake de benoeming van de Duitse Martin Selmayr. Men beslist daarginds wel wie er welk salaris gaat binnenharken.’

‘Wie is niet voor een Verenigd Europa,’ zegt Marieke zuchtend, ‘desnoods mag dat “wer ein holdes Weib errungen” gehandhaafd worden en gezongen blijven worden in de Eurohymne. Dat maakt de boel wat mij betreft alleen maar relatief en humoristischer.’

‘Maar jij bent dan ook hyper-geëmancipeerd,’ merkt Mohammad fijntjes op, ‘je hebt dit weekend zelfs Feisals corvee overgenomen, omdat die mafkees zonodig naar een voetbal festijn moest. Onmisbaar. Poeh, poeh, ik geloofde geen hout van zijn story. Die snuiter kan zo het Europarlement in. Maar goed: your choice and decision.’

‘Ja, ja, vriend Feisal, ‘zegt Rinne grinnikend. ‘Die loopt te hinkepinken, want hij is fors getackeld, omdat hij voor Ronaldo speelde – maf shirt – maar hij heeft wel gedweild en afgewassen. Een domme foto trouwens, van die meneer Selmayr achter dat bescheiden buffet. Wat een weldoorvoede zelfingenomen gladde prol. De man hoeft niet meteen met ontbloot bovenlijf op een Euro-ros door de Brusselse toendra te draven, maar dit is typisch zo’n stereotypebevestigende foto. Ze leren het nooit, want zo zijn die lui gewoon. Overigens sluit ik niet uit dat Herr Selmayr een uiterst sympathieke en aimabele weldoener kan blijken, die stilletjes in het verborgene veel goed doet en 80% van zijn Euro-wedde aan nuttige doelen schenkt. Op de foto afgaand, vind ik dat onwaarschijnlijk, maar in theorie kan het.’

‘Goed jongens, we hebben deze info weer binnen,’ zegt Moh. opgeruimd, ‘laten we zien wat er verder over ons uitgestort wordt in de opmaat tot allerlei op handen zijnde verkiezingen.’

‘Ik wed dat de reclameafdelingen daar in Den Haag al op volle toeren draaien,’ zegt Marieke, ‘ik zag zo’n advertentie bij die Europa Council site geloof ik. Wervend, om voor Europa te komen werken. Altijd weer leuk om te zien, op zo’n kaartje, dat Zwitserland buiten de EU valt. Nog even en Engeland ook. Hopenlijk worden wij niet de gekke henkies. Met dit slag nomenklatoera weet ik het nog zo net niet. Met zo’n eendimensionale Mark Rutte als premier. Brrrrrrr  ………  ’

‘Die wervingsposter is van de RijksReclame Dienst,’ weet Rinne, ‘er staat nog net niet bij hoeveel je gaat scoren en of dat tax free is.’

‘Ik kreeg een link door met een optreden van Nigel Farage van de UKIP en J.C. Juncker,’ zegt Marieke, ‘laten we dat eens bekijken.’

Karl Polanyi (2001): The Great Transformation / Boston: Beacon / ISBN: 978-0-8070-5643-1

 

 

 

 

Tags: , , , , , , , ,

Verhalen en frames. Nieuws en informatie waaraan je even moet wennen

citaat A.Toynbee

‘Dat was even slikken,’ zegt Pieter, ‘toen ik las dat Jan-W. Müller in de London Review of Books beweert dat Órban (Hongarije) en Marine le Pen (Frankrijk) geld, leningen, van Vladimir Putin krijgen om het Project Europa van binnenuit te ontmantelen. Het Front National zou 9 miljoen euro van Rusland hebben ontvangen.’

Marloes proest het uit: ‘Dit is echte globalisering. Toch? Dit was je gewend over de CIA te horen, nietwaar? Amerika destabiliseert default ieder regime dat het militair-politiek-financieel complex van de USA niet zint. In het belang van de Democratie, de Vrijheid en de Wereldvrede. Natuurlijk! Maar dat Rusland dezelfde middelen zou toepassen ….. Neen, dat zijn we niet gewend te lezen. Desinformatie via pseudowetenschappelijke publicaties was toch wel het meest gedurfde wat de Russen/Sovjets ooit hebben uitgehaald, maar regelrechte omkoping dat is nieuw. Ik moet bekennen dat ik het een geruststellend gedachte vind: de Amerikanen en Russen gaan steeds meer op elkaar lijken. Dat maakt onverwachte gebeurtenissen minder waarschijnlijk.’

‘Een zoveelste teken dat de wereld zijn laatste restjes onschuld in snel tempo verliest,’ grinnikt Ilham, ‘de Russen zijn eindelijk volwassen geworden in de geglobaliseerde wereld. Inderdaad, ze doen hetzelfde wat de Amerikanen en hun cronies al heel lang doen. Trouwens, wat heet “ontmantelen”? Órban en le Pen staan doodgewoon voor minder Europa-in-deze-vorm. Wat is daar tegen? Ik hoop dat Engeland uit dit wangedrochtelijke project Europa stapt, dat de Britten voor een Brexit opteren. Engeland is groot en robuust genoeg om de eventuele nare gevolgen – indien die er tenminste zijn, wat de bangmakers ons proberen aan te praten – om die gevolgen te dragen. Even door de zure appel heen bijten en dan weer volle kracht vooruit.’

‘Dat zou een hele opluchting zijn,’ knikt Pieter, ‘op weg naar weer een gewoon Europa, zonder de Brusselse opgeblazenheid. Een gezond en realistisch uitgangspunt voor echte Europese samenwerking en niet langer deze zwendel.’

‘Precies,’ knikt Marloes, ‘Europa zonder kleren-van-de-keizer maar doodgewoon erkennen wat het Project Europa intussen is: een keihard neoliberaal project. Poeh, Merkel die in 2007 glashard beweert dat ze de ziel van Europa had ontdekt. Die ziel was niet de euro, maar “tolerantie”. Hoe ver ze er naast zit, zien we dagelijks in toenemende mate. Als je liegt, doe het dan aannemelijk.’

‘Het wezenskenmerk van neoliberalisme is dat het op z’n vriendelijkst gezegd moreel neutraal is, dus zielloos,’ grinnikt Pieter. ‘In de dagelijkse praktijk komt het neer op: ieder voor zich en graaien wat je kunt pakken. Het zou vreemd zijn wanneer politici, of wat daar voor doorgaat, die thuis een neoliberale staatsinrichting implementeren op Europees niveau plotseling het Algemeen Belang zouden nastreven. Dat kan natuurlijk niet waar zijn. Het is immers hetzelfde slag piepeltjes. Baantjes aan de ruif voor zichzelf, voor hun kliekgenoten en dan een hele tijd niets en van wat er overblijft, mogen wij, heel misschien wat kruimels pikken. Als we maar weer op ze stemmen, straks, als ze met hun gladde babbels en uitgestreken smoelen op de buis verschijnen.’

‘Nog zo’n voorbeeld van geglobaliseerde frames,’ merkt Ilham op, ‘de zich volvretende establishment-kliekjes zijn overal eender. In Nederland net zo goed als in Irak. Michel Houellebecq (in Onderworpen) heeft het prachtig satirisch geframed als “distributivisme”: het herverdelen van de nationale koek waarbij de politieke incrowd ervoor zorgt dat ze de vetste brokken krijgt.’

‘Al die deskundologen en experts die Houellebcq’s “distributivisme” bloedserieus gingen duiden, schatert Marloes, ‘ik kwam niet meer bij.’

‘Goede satire bedrijven, is een kunst,’ zegt Ilham, ‘en Houellebecq is er een meester in.’

‘Müller noemt de deal met Erdogan “sordid”, smerig, merkt Pieter op. ‘Ik vind het negeren van de aanleidingen van het op gang komen van die migranten-tsunami’s net zo smerig. O ja, in de Trouw van gisteren staat dat oude Marokkanen worden gedumpt. Marokkanen die niet lang genoeg aangesloten periodes in hun huurwoningen verblijven, maar bijvoorbeeld veel in Marokko vertoeven, worden door de verhuurder uit hun woning gezet. Zogenaamd vanwege de leegstand door hun afwezigheid, terwijl ze de huur keurig betalen en geen overlast veroorzaken.
De woningnood wettigt deze verhuurdersmaatregel volgens de verhuurders. Wedden dat die woningcorporatie-managers die woningen aan Syriërs of via sjacherende projectontwikkelaars willen verhuren aan migranten, tegen een woekerhuur? Ik word misselijk van de schijnheilige argumentatie.’

‘Helemaal mee eens,’ zegt Marieke, ‘de verhuurder-managers pakken de zwakste huurders van wie ze weinig tot geen tegenstand verwachten. Alweer, vooral met dank aan de PvdA die voor de woningwet van VVD’er Blok stemde. Omdat “de woningmarkt op slot zat” Wedden dat die Haarlemse woningcorporatie Pré Wonen een liquiditeitsprobleem heeft en om extra inkomsten verlegen zit. Dus willen ze huurverhogingen doorvoeren en van huurders die dertig jaar in een huurwoning zitten, gaat dat bijna niet. Dan zorg je als verhuurder-wooncorporatie liefst voor om de twee jaar nieuwe huurders die je meteen een hogere huur kunt berekenen.’

Pieter: ‘Die argumentatie van de hoge woningnood van die Mara Lindenbergh van Pré Wonen vind ik zo misselijkmakend. Alsof de meeste woningcorporatiemanagers zich iets aan de sociale context van de huurders gelegen laten liggen. Er zullen ongetwijfeld uitzonderingen zijn, maar voor de meeste managers is het gewoon business en zo veel mogelijk geld scoren. De argumenten verzinnen ze er later wel bij.’

‘Weet je wat ik in dit geval zo’n laaghartige framing vind, ook van de Trouw-journalist Wilfred van de Poll? Dat hij zich blijkbaar geen ogenblik afvraagt hoe het komt dat er in Nederland nog steeds woningnood heerst?’ zegt Marieke snuivend. ‘Hoe kan dat in hemelsnaam? De Tweede Wereldoorlog is sinds 1945 afgelopen en toch zijn er blijkbaar nog onvoldoende betaalbare woningen in Nederland. Vraagt zo’n gup zich niet af hoe dat komt?’

‘Ja, ja, en dan die verhuurdersheffing die dit gedrochtelijk kabinet invoerde met hartelijke medewerking van de P.v.d.A.,’ roept Pieter. ‘Als er woningnood is, maakt zo’n maatregel het alleen maar erger! Je hoeft geen genie te zijn om dat te kunnen beredeneren. Al die politiek-benoemde hansworst-managers van de diverse woningcorporaties gaan hun huurders uitknijpen en ze verzinnen van alles om aan geld te komen. Net als bij de belastinggaarders die het recht op belasting innen pachtten.
Deze lui, deze managers, moeten meestal wel, want een gezonde bedrijfsvoering vergt echt managerieel talent en dat ontbreekt veelal, want op die grond zijn ze niet aangesteld, maar omdat ze tot een politieke kongsi horen! Dus inderdaad, graaf als journalist eens dieper bij zo’n club als Pré Wonen. Hoe zit het met de financiële situatie en hoe is het gesteld met hun zorg voor de huurders? Valt er qua policy een patroon te ontdekken bij de woningcorporaties?’

‘Trouw is niet erg sterk als het op journalistiek talent – laat ik het maar vriendelijk houden – aankomt,’ grinnikt Marieke, ‘de krant gaat niet voor niets zo vaak nat met journalistiek broddelwerk. Dit stuk vind ik ronduit tendentieus. Waarom gaan de wooncorporaties de zogenaamde woningnood te lijf door precies deze doelgroep in het vizier te nemen? Waarom niet én én? En dan vanzelfsprekend vooral meer betaalbare woningen bouwen?’

‘Mallotig, nietwaar?’ zegt Pieter grijnzend, ‘er heerst woningnood, maar de regering laat doodleuk tienduizenden migranten binnen zonder dat er genoeg huisvesting is. De woningcorporatiemanagers – met politieke banden – focussen zich op de groepen van wie de minste weerstand valt te verwachten: bejaarde Marokkanen. Het past in het afdankbeleid: oud en niet langer productief, dus weg ermee!’

‘Pré Wonen heeft nota bene een heus fraudeteam opgezet en dat team heeft al drie uitzettingen van (bejaarde?) Marokkanen gescored,’ merkt Marieke op, ‘nou, nou, die Marokkanen zijn blijkbaar fraudeurs van nature. Verdient zo’n fraudeteam zichzelf nou terug? Wat een baggerstukje van die V.d. Poll.’

‘Zouden ze ook fraude door óverbewoning van woningen opsporen,’ vraagt Pieter zich af. ‘aan de overkant waar mijn broer woont, is een driekamerappartement waarin twee Nederlandse families hokken. Een jong stel met de ouders van een van de twee. Vanwege de uitkeringen en de AOW; gemeenschappelijk huishouden, weetjeniet. Een woning staat dus bijna permanent leeg, want die ouders hebben ook een huurhuis. Wat doen ze daar mee? Zou meneer V.d. Poll dat eens kunnen uitzoeken?’

‘De zogenaamde sociaal-democratische politici zijn nog het ergste, ‘ zegt Ilham. ‘Dat zijn farizeeërs en trojaanse paarden in een. In Nederland hebben we met een P.v.d.A. te maken die deze en andere mensonvriendelijk maatregelen heeft mee-bekokstoofd. Müller refereert aan Sigmar Gabriel, de sociaaldemocratische Duitse vice-kanselier, die geen loftuitingen genoeg had voor Egypte’s president Sisi, nadat het Duitse Siemens de opdracht binnen had om in Egypte ‘s werelds grootste gas- en stoomturbine te bouwen.’

‘Zogenaamde sociaaldemocraten die glashard neoliberaal beleid op stapel zetten en uitvoeren, daar moest ik een tijdje geleden nog erg aan wennen,’ zegt Pieter. ‘Intussen weet ik dat het geen moer uitmaakt onder welk etiket een politicus zich afficheert en welke praatjes zij of hij afsteekt. Het is een naargeestig pot nat. Ik stem dus maar niet meer.’

‘Weet je, als ik aan dit soort dingen denk op nationaal en gemeenteniveau, dan kan ik me eigenlijk niets voorstellen bij de “normatieve” macht die Europa volgens Müller heeft verspeeld,’ zegt Ilham. ‘Dat houdt geen enkel verband met de werkelijkheid die ik om me heen zie. Volgens Müller hebben de Europese elites hun vermogen verspeeld om over “gedeelde Europese waarden” te preken tegen landen als Hongarije en Polen. Ik vind het idee alleen al belachelijk. Wat zou de establishments hier dat morele gezag verlenen? De Polen en Hongaren – en de Turken – trekken hun eigen plannen en gelijk hebben ze.’  project europa

‘Je hebt gelijk,’ zegt Marieke tegen Ilham, ‘we lezen allerlei hoogdravende betogen over het Project Europa dat lidstaten zoals Polen en Hongarije de morele maat zou mogen nemen terwijl die vrome lidstaten op nationaal niveau glashard mensonvriendelijk neoliberaal beleid over hun burgers uitstorten. Erdogan heeft op nationaal niveau gelijk met zijn autoritair beleid, maar op Europees niveau – wat dat ook moge zijn – wordt hij verketterd. De Turken zouden gek zijn indien ze zich daar iets van zouden aantrekken.’

Ilham: ‘Müller merkt op dat je het met de hooggestemde Europese ethiek tenminste wat Engeland betreft niet al te serieus moet nemen: “(Cameron took the Tories out of the European People’s Party grouping in 2014 and joined an alliance with Poland’s ruling party as well as right-wing populists such as the Danish People’s Party and the ‘True Finns’)”
Iets verder op schrijft hij over een waarschijnlijke “uitruil” tussen David Cameron en Hongarije en Polen – het doet mij denken aan de actie van P.v.d.A’er Lodewijk Asscher met betrekking tot de Marokkaanse uitkeringen. Cameron zou volgens Müller best met Polen en Hongarije kunnen hebben afgesproken dat Engeland net zou bljven doen alsof Polen en Hongarije liberale democratieën waren, indien de Hongaarse en Poolse politici het de Engelsen niet moeilijk zouden maken wanneer de Engelsen zouden korten op de sociale uitkeringen van in Engeland werkende Hongaren en Polen. Als opmaat naar het Brexit-referendum op 26 juni aanstaande, om de Engelsen te laten zien dat bij Europa blijven niet ten koste van de Engelsen hoeft gaan, maar op rekening van buitenlanders en vreemdelingen gebeurt.
[ citaat uit Müller:  “The UK has effectively put ‘national sovereignty’ over ‘rule of law’. It is reasonable to assume that in the run-up to the referendum it has also done some sordid deal with Poland and Hungary along the lines of ‘we will pretend you are still real liberal democracies, if you don’t give us a hard time about cutting benefits for Poles and Hungarians working in Britain.’ “]

‘Het is eigenlijk te gek voor woorden!’ roept Pieter, ‘als je de boel eens uitpluist en het voorgekauwde dagelijkse nieuws uit de mainstream media niet klakkeloos slikt, dan ontdek je allerlei frames waar je in de haast van de dagelijkse bezigheden overheen kijkt, maar die zaken raken wel aan de kern van het geheel! Ik ben in ieder geval voorlopig grondig genezen van ieder enthousiasme voor het Project Europa onder leiding van deze politici.’

Parl Enquet woningcorps_TomJanssen

‘De acties van deze woningcorporaties tegen Marokkaanse Nederlanders zou ik zonder veel moeite onder deze zelfde noemer kunnen bezien die Müller voor Engeland en Hongarije/Polen schetst,’ zegt Marieke. ‘Dat gaat dan zo: Marokko doet alsof zijn neus bloedt wanneer in Nederland Marokkaanse Nederlanders anders worden behandeld dan autochtone Nederlanders. Let wel: president Erdogan zou het vermoedelijk niet pikken als met de Nederturken zo’n kunstje werd geflikt!

Met het op aangepast niveau brengen (in overeenstemming brengen met de kosten van levensonderhoud in Marokko, dus lagere uitkeringen) van wettelijke uitkeringen aan Marokkanen in Marokko, zie je hetzelfde. Degenen die er in beide landen beter van worden, zijn de leden van de respectieve politieke establishments, niet de burgers van de betreffende landen.’

Pieter: ‘Redeneer je verder op dit thema door dan ligt de nobele actie van zo’n woningcorporatie als Pré Wonen en ook van het Utrechtse Mitros, geheel in deze lijn. Immers: zet die uitkeringsgerechtigde Marokkanen uit hun woningen en dwing ze daardoor naar Marokko te vertrekken. Dan snijdt het zwaard aan twee kanten: de woningcorporatie kan de vrijkomende woningen tegen hogere huur verhuren (de woningnood blijft gewoon bestaan, want er komen tienduizenden migranten binnen, de huurprijzen moeten kunstmatig hoog blijven dus er worden weinig sociale woningen gebouwd) en de naar Marokko verdreven Marokkanen krijgen in Marokko lagere uitkeringen dan ze hier ontvangen.
Wie zijn nu de boeven? De bejaarde Marokkaanse “fraudeurs” of de Nederlandse beleidmakers en overheidsmanagers?’

* Vrolijkheid *

 ‘Jongens, goed dat we de politiek op globaal niveau in de gaten houden, ‘ zegt Marieke grinnikend, ‘dan weten we tenminste waarom we niet meer stemmen. Als je alleen maar de Nederlandse media leest, beluistert en gelooft dan ben je pas echt een loser.’

Pieter zegt: ‘Wat er vlakbij gebeurt, in je woonomgeving, je woongemeente, je land, een andere provincie, zoals de gasboringen in Groningen, dat allemaal in verband brengen met die megalomane managementprojecten zoals het “Project Europa”, is al ontnuchterend genoeg. Er blijken namelijk vooral ongunstige verbanden op micro- en mesoniveau te zijn, omdat de politieke bobo’s de doorwerkingen van hun politieke beslissingen niet kunnen inschatten of die gevolgen gewoon aan hun zolen lappen.

Müller merkt op dat de invoering van de euro juist heeft gemaakt dat de tegenstellingen die de euro moest opheffen, extra duidelijk aan het licht kwamen. Natuurlijk had eerst een fiscale unie opgetuigd moeten worden, voordat er een gezamenlijke munt werd ingevoerd. De moeilijkheden die met het optuigen van zo’n fiscale unie gepaard zouden zijn gegaan, hadden tegelijk als waarschuwing moeten dienen voor het als een kip-zonder-kop invoeren van de euro als eenheidsmunt.

Citaten uit Müller: “The euro has brought about the very conflicts European integration had been intended to prevent. Nobody at this point can or, for that matter, even really wants to move forward with ‘ever closer union’; Cameron secured an opt-out from something that for most Europeans has become meaningless. But in no country is there a majority for leaving (or dissolving the club) either.”

Triest vind ik dat Müller terecht vaststelt dat van de gewone mensen niemand eigenlijk meer weet wat het “Project Europa” precies is of voorstelt, dus dat je als burger ook niet weet waarover je stemt. Noch als je tegen in de EU blijven stemt, noch als je voor blijven in de EU stemt. De enigen die garen spinnen bij deze amorfe en anonieme entiteit, zijn de leden van het politiek-financiële establishment, daar ergens in Brussel en Frankfurt. Voor hen is het een carrière waaraan  dikbetaalde baantjes vastzitten. Het vele geld dat daarmee is gemoeid dat troggelen ze ons af.’

* * *

Jan-Werner Müller: ‘Europe’s Sullen Child’  /  LRoBks   Vol. 38 No. 11 · 2 June 2016

Ronald Paping, directeur woonbond Jan Laurier, voorzitter woonbond: ‘Behoud vooral een brede sociale huursector’   – Trouw 28/05/2016

“Sinds enige jaren geldt er in Nederland, als enige land ter wereld, een speciale belasting op betaalbare sociale huurwoningen: de verhuurderheffing die jaarlijks 1,7 miljard moet opbrengen. Daarnaast is de huurprijsbescherming verminderd waardoor de huren gigantisch stegen. Tegelijk kregen verhuurders de ruimte aanvullende huurverhogingen te vragen. Ook wil dit kabinet de corporatiesector verkleinen ten gunste van particuliere beleggers. Dat betekent dat maatschappelijke doelen van sociale huisvesting moeilijker gerealiseerd kunnen worden en de huurders meer gaan betalen voor minder kwaliteit. De gevolgen zijn voor huurders dramatisch.

In de periode 2009-2015 zijn de gemiddelde huren met 100 euro per jaar gestegen, bij stagnerende inkomens van huurders. Schokkend is de toename van het aantal huurders met lage inkomens in voor hen te dure woningen. Dit aantal is meer dan verdubbeld naar 520.000 huishoudens. Het huurdossier is een belangrijke veroorzaker van het armoedeprobleem.”

Wilfred van de Poll: ‘Te veel in Marokko? Dan hier je huis uit’ – Trouw 13/06/2016

Jutta Chorus:  ‘Te lang in Marokko, dat mag dus niet’   /  NRC  8 juni 2016

Arnold Toynbee (1970/1966): Blokkerende gewoonten. Pleidooi voor een wereldstaat / Utrecht – Antwerpen: Het Spectrum.

Oorspr. Titel: Change and Habit. The Challenge of our Time / London: Oxford UP

E.J. Hobsbawm (1993): Nations and nationalsim since 1780 / Cambridge U.P. / isbn: 0 521 43961 2

 

 

citaat_2_ A.Toynbee

 

citaat Hobsbawm

 

 

 

 

 

 

 

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

‘Project Europa,’ de Oekraïne, Zwitser- en Rusland

“Eigenlijk geloof ik dat de gruwel van griezelverhalen al voldoende toegelicht kan worden door de grote onzekerheid die de mens, wat hij ook moge geloven, altijd omringt: als het eens allemaal anders was dan wij denken? Leert de geschiedenis ons niet dat de mens zich voortdurend aan de grootste vergissingen schuldig maakt?
Hoeveel heksen zijn er niet totaal zonder enig nut verbrand? Hebben onze voorouders zich nu werkelijk zo vergist, of misschien juist niet?”
W.F. Hermans (1982:12-13): De mythe, tegen beter weten in
“Choice is a slippery word these days because it has become our most accessible metaphor for freedom. As with all persuasive metaphors, its cunning lies in its invisibility. We scarcely recognize that choice is a figure of speech; and yet without being coached, in a great many settings we can be trusted to make the mental insertion of the adjective ‘consumer’ to modify ‘choice.’ “
David Bromwich (2015:56): Are We ‘Exceptionally Rapacious Primates’?

 

ROppenh_EU-Rusl-Oekr_tekst

“Gossie”, zucht Inge, “je kunt dus wel tekenen wat je niet kunt schrijven of zeggen, zelfs in ‘onze Vrije Wereld’. Ruben Oppenheimers illustratie bij het essay van journalist Laura Starink kun je lezen als diametraal op de tekst of juist niet, of soms wel en soms niet.”

“Leuk hè!? Oppenheimer behoort voor mij wel tot de intellectuele illustrators,” merkt Dmitri op, “zijn illustraties zijn bijna nooit louter anekdotisch. Ook zijn portretten niet.”

“Weet je dat ik vroeger, voor ik bij deze Hagenpreek academie kwam, eigenlijk nooit bewust naar illustraties of cartoons bij artikelen keek? “ Inge zegt het bijna verrast. “Er stond een tekening bij een tekst, omdat het nou eenmaal zo hoorde en ik keek er meestal maar met een half oog naar, maar nu is dat heel anders.”

“Je hebt ongetwijfeld heel wat gemist, maar beter laat dan nooit en je bent pas vijfentwintig. Dus geen man overboord.”

“Nederlandse (politieke en commentariërende) illustrators, vind ik meestal wereldklasse,” merkt Servaas op, “Dmitri heeft gelijk wat Ruben Oppenheimer betreft en ik moet bijvoorbeeld ook aan een HAJO denken. Bij portretten denk ik ook aan Mirjam Vissers, die kan karakters messcherp neerzetten.
Zulke jongens en meisjes hebben een behoorlijke geestelijke bagage, dat komt onvermijdelijk in hun werk naar buiten. Alleen moet de lezer ook over iets aan bagage beschikken om het te kunnen zien, plaatsen, interpreteren en waarderen.”

Dmitri tegen Inge: “Je hebt die NRC-pagina gebruikt als lesmateriaal. Konden je pupillen er dingen uithalen?”

“Ze zagen meteen dat het twee verschillende vissen zijn: een haai en waarschijnlijk een niet-haai.”

“Inderdaad. Een vreemde vis,” merkt Servaas op, “een onbekende soort misschien. Een kruising tussen een steur, een dolfijn en een haai? Wie zal het zeggen. Na Tsjernobyl zijn vast de nodige mutanten onstaan.”

“Zover kwamen ze niet,” zegt Inge lachend, “maar dat de blauwe haai er nogal aftands uitzag, werd wel direct opgemerkt: hij heeft een kroon in zijn bek, dus z’n gebit is niet meer wat het was, hij draagt een bril en hij heeft een pleister op de neus. Deze haai heeft zo te zien nogal wat averij opgelopen, terwijl die vreemde vis er gaaf en ongehavend uitziet.
Dat intrigeerde ze ook: er bestaan dus ‘vissen’ die we niet kennen, hoewel we ze wel als vissen benoemen, omdat ze zich volgens ons als vis gedragen. Dat kan risico’s met zich meebrengen.”

“Die blauwe haai, is zo blauw omdat hij keer op keer een blauwtje loopt, maar dat niet doorheeft: hij is een levende blauwe plek en tegelijk een blauwkous, die zijn tanden stukbijt!  Die andere vis lijkt in goede conditie, want die heeft tenslotte drie kleuren judobanden om . Hij zal best een sportieve en gezonde trek hebben en hij heeft – misschien een gevolg van Tsjernobyl, wie zal het zeggen – een misleidend menselijk gezicht ….”

“The greater the historical and cultural ‘distance’ between host and target languages the greater the chances of conceptual car crashes, but remote cultures are not other planets and their inhabitants are not aliens in the sense of extra-terrestrials. Vocabularies may express different conceptual interests, some sharply foregrounded while others recede to a less differentiated background.”
Christopher Prendergast (2015): Pirouette on a Sixpence

“Enkele leerlingen merkten met een knipoog op dat het best eens een ‘zeemeerman’ kon zijn, die Ruben heeft getekend,” bekent Inge glimlachend.

“Hmmm, slimme pupillen,” merkt Dmitri op, “die gaan later vast niet de politiek in. Helaas.”

“Zo slim ben ik dus blijkbaar niet, “ zegt Inge ietwat deemoedig, “ ik heb trouwens nooit aan judo gedaan. Ik las compleet over die laatste zinnen van Laura Starink heen, totdat Zohra en Rik me daar over doorzaagden. Mevrouw Starink schrijft: ‘Zonder westerse steun heeft het Oekraïne van Artjom, Andrej, en Lomakina geen schijn van kans. Mocht dat mensen in het welvarende Nederland niet interesseren, dan dienen zij zich te realiseren dat een failed state aan haar oostgrens het laatste is wat Europa nu kan gebruiken. Oekraïne heeft 45 miljoen inwoners. Noem het opvang in de regio.’
Aanvankelijk was ik het nota bene zondermeer met haar eens! “

“Dat vind ik een logische reactie,” zegt Servaas, “de Oekraïne en Oekraïners mogen zelf beslissen wat ze doen. Om een land, een volk, daarvoor te straffen, dat voelt natuurlijk niet lekker. Alleen zit de wereld zo niet in elkaar. Daarnaast zijn de Russen ook net gewone mensen hoor, en geen buitenaardse monsters.”

“Hier nog iemand,” zegt Dmitri, terwijl hij zijn hand opsteekt. “Je leest failed state en oostgrens en je denkt, o jééé …. Bijna niemand denkt: en Rusland dan? Heeft Rusland belang bij een failed state aan zijn westgrens, pál aan zijn westgrens, mind you. Je mag natuurlijk al helemáál niet denken: oostgrens, hoezo? Tussen ons en de Oekraïne liggen tenminste toch nog: Polen, Slowakije, Hongarije en Roemenië? Als eerste bufferzone welteverstaan.”ukraine-crimea krt

* * Vrolijkheid * *

“Ssssst! Stil! Koest! Wie zó denkt, is geen Europeaan en die krijgt op 5 december de roe en een paardenvijg in zijn schoen en gaat mee in de zak naar Spanje! Spanje is wel Europa, toch?“

“Rik is voor twee weken terug en die vertelt nog maar eens hoe populair Vladimir Putin in Rusland is,” zegt Servaas grijnzend. ”Wij denken niet eens aan Rusland als een land dat wordt bewoond door gewone mensen zoals wijzelf. De Russen leven – zou mevrouw Starink dat misschien denken? – in een failed state, dus zou de Oekraïne als failed state organisch bij Rusland horen? Ik geloof niet dat Laura Starink zo denkt. Onze beroepspolitici zouden wensen dat zij half zo populair bij de burgers zijn als Putin bij de Russen, om van de Euro-bobo’s daar in het vage Brusselse Never-Never-Land maar te zwijgen, want die kennen we niet of nauwelijks, terwijl ze aan de lopende band van alles voor en over ons bedisselen en beslissen.”

“Dat is die spiegel die Zwitserland ons voorhoudt, al bedoelt mevrouw De Gruyter dat niet met haar stukje: burgers willen gewoon medezeggenschap,” grinnikt Inge. “Ja, de column van Caroline de Gruyter staat in dezelfde NRC van 20 november 2015 als het stuk van Laura Starink. Zou het moedwillig zijn bedacht?”

“Mooi hè? Die Zwitsers zijn buiten de EU en de euro gebleven en ze doen hun uiterste best om iedereen te laten geloven dat ze dat in hoge mate betreuren, “ grinnikt Dmitri. “Die lui kunnen niet alleen lekkere chocola en koekoeksklokken maken, maar ze hebben hun Public Affairs en PR ook tip-tip in orde! Ze laten de hele wereld geloven dat ze dagelijks handenwringend op hun alpen staan en verlangend naar het beloofde land van de EU kijken, maar helaas ze mogen er niet in. Ze kunnen enkel weemoedig jodelen en in een onverstaanbaar Duits spotliedjes over ons zingen.”

* * Vrolijkheid * *

“Even ter zake over mevrouw De Gruyter, die vanuit Wenen schrijft,” zegt Inge kordaat, “zij beweert dat Zwitserland Europa – de eurolanden – de spiegel voorhoudt wat betreft populariteit van ‘extreem rechts’: ‘Maar nu wordt de boodschap van extreem-rechts in een aantal EU-landen, net als in Zwitserland afgelopen jaren, almaar meer mainstream.’ Allemaal tot je dienst, alleen kun je de SVP (Zwitserse Volkspartij) natuurlijk niet vergelijken met de Nederlandse PVV of de Franse club van de familie Le Pen, al was het alleen maar omdat de SVP mééregeert! Dus die SVP helpt uit alle macht mee om Zwitserland búiten de EU te houden! Daarom zien we onszelf helemaal niet in die Zwitserse spiegel van Caroline de Gruyter.” switzerland_eet alles

“Hear hear!” roepen Dmitri en Servaas. “Wilders en le Pen willen – althans, dat menen ze risicoloos te kunnen roepen – juist úit de euro, maar ze regeren niet! Dat vertikken ze.”

“Daarnaast kent Zwitserland referenda die wel degelijk politieke betekenis en impact hebben. De club van Wilders vertikt het om mee te regeren, daar zorgt Wilders bekwaam voor. De PVV verricht vanaf de kant enkel politiek sloopwerk, maar maakt de handen verder praktisch-pragmatisch niet vuil. Kijk naar het politiek vandalisme dat de VVD samen met het CDA bedreven, gedoogd, maar vooral gekieteld, door de PVV – Rutte-I van 2010-2012! Wat gebeurt er?! lo and behold de huidige PvdA-politici doen ultrakort daarna exact hetzelfde: met dezelfde VVD in zee gaan zonder te beseffen wat ze te wachten staat – althans dat laatste is nog het meest vriendelijke om aan te nemen – hoewel ze het voortdurend afdrogen en pesten van PvdAvoorman Job Cohen door Wilders, terwijl de VVD gnuivend toekeek, nog kersvers in het geheugen moet hebben gelegen.
Politieke programmapunten uitruilen alsof het gaat om smaakverschillen: ik vind vanille-ijs lekker en jij aardbeien-ijs, geen probleem, elk wat wils. Ongelooflijk! Libertair-libertaristisch, tot zelfs eindeloos ver voorbij Robert Nozick en het emotivisme van Charles Stevenson!
Gary McCoy_Beschaving Als je niet uitkijkt, gaan die Samsom en Rutte straks nog met een zeepkist naar de oostgrens en beginnen daar te roepen dat ze ook Oekraïner zijn, net zoals die Hans van Baalen in gaatjesschoenen en Guy Verhofstadt als hobby schijnen te doen. Terwijl Putin Assad in Syrië steunt met de nieuwste Russische straalbommenwerpers en Amerika zich wijselijk afzijdig houdt.

Gelukkig is daar dan nog Tjibbe J. die we in noodgevallen als laatste barrière kunnen opwerpen. Met z’n rapport over MH17.”

* * Vrolijkheid * *

“Bij Van Baalen en Verhoftstadt gaat het om hun broodwinning. Als zulke pipo’s zouden emigreren naar de Oekraïne, zijn we ze mooi kwijt,” meent Inge glimlachend, “alleen, voor het gastland zou het niet zo’n aanwinst zijn, vrees ik. Wat mij betreft zijn het een soort beroepsagitators. Die hebben ze daar zelf genoeg, vermoed ik. Dat hebben we tenminste zo geleerd, toch?”

“Ja, gekke Henkie!” roept Dmitri, “je leest toch wat Laura Starink schrijft over Oekraïne en wat Rik vertelt over Rusland! Politici worden daar zwaar onderbetaald, en wat denk jij dat zo’n Verhofstadt en Van Baalen scoren aan eurowedden, eurotoeslagen en euro-emolumenten plus lucratieve stipendia vanwege allerlei nuttige nevenactiviteiten? Per week krijgen ze waarschijnlijk meer op hun Zwitserse bankrekeningen gestort dan jij en ik samen, in een jaar bij elkaar buffelen. Die gaan echt van z’n never-nooit-niet migreren hoor! Neen, daar zitten we mee opgescheept.“

“Okay, terug naar Caroline de Gruyter,” maant Servaas grinnikend. “Verhofstadt en Van Baalen, beroepsagitators, ja, heel mooi omschreven. Maar, mevrouw De Gruyter stelt globalisering en democratie steeds tegenover elkaar (en veel journalisten wauwelen haar dat na, want het klinkt zo deftig), maar die tegenstelling zie ik niet zo vanzelfsprekend. Leven wij nog wel in een democratie? Waarom gaan de eurobobo’s dan tegen onze wil en wens gewoon hun gang en proberen ze ons op alle mogelijke manieren buiten spel te houden? Of hoort dat volgens De Gruyter misschien bij de communicerende vaten: grotere EU betekent automatisch minder democratie, want grotere EU maakt onderdeel uit van globalisering? Maar dan wil ik toch eerst het begrip democratie scherp ge(her-)definieerd hebben.”

Inge en Servaas: “Als het voornaamste kenmerk van een democratie gelden de periodieke verkiezingen die we als ritueel in stand houden. Het basisingrediënt echter heet: vertrouwen. Je moet als burgers degenen die je kiest, kunnen vertrouwen. Vertrouwen, vormt het fundament. In Nederland is dat restje vertrouwen in een klap teniet gedaan door dit collaboratie-kabinet van nep-sociaaldemocraten en libertaire liberalen (De Gruyter: ‘ …. je stemt A, en toch gebeurt er B.’)

Vanuit die beroerde basispositie kom je met roepen om meer Europa zeker niet ver. Dat vertrouwen wordt steeds belangrijker, juist omdat de afstand tussen kiezers en gekozenen almaar groter wordt. Paradoxaal genoeg echter, kalft dat broodnodige vertrouwen juist steeds verder af. Dat wordt dan weer steeds driftiger gemaskeerd door reclame, retoriek en andere vormen van volksverlakkerij.

Wat het groeiende symbolische gehalte van verkiezingen betreft, hoef je maar naar dat zogenaamde Europese parlement te kijken om te snappen dat daarmee helemaal geen democratie is gemoeid, want we kunnen dat EP immers niet wegstemmen en moeten de parlementariërs die beweren onze belangen in Brussel te vertegenwoordigen, vertrouwen. Dat betekent in dit geval zo goed als carte blanche geven. Er is ook geen oppositie tegen het EP mogelijk, dus wat nou democratisch?”

“Wat betreft die spiegelfunctie van mevrouw De Gruyter valt me nog iets op,” zegt Inge,”De Gruyter schrijft : ‘Nu asiel en migratie hot issues zijn in de EU, zijn ze nóg hotter in Zwitserland. Dat veel EU-burgers naar Zwitserland komen (85 procent van alle migranten) vinden veel Zwitsers problematisch. Maar dit zijn keurige expats: goed opgeleid, aan het werk, soms zelfs steenrijk. Veel Zwitsers verhuren hun huizen duur aan Duitse ingenieurs en Franse dokters. Wat de Zwitsers hier zo onverteerbaar aan vinden, is meer het feit dat ze over die instroom weinig te zeggen hebben. Veel Zwitsers vragen zich af: ‘We wilden toch niet bij de EU? Nu komt de EU via de achterdeur toch binnen.’ suisse1_1
Me dunkt, dat is pas een spiegel voor de beroepspolitici hier! (lachend: “Hier gaat een VVDbewindsman nota bene een brief schrijven waarin hij uitlegt waarom Nederland onaantrekkelijk voor migranten is! Een brief schrijven als ultieme politieke daad!”): de Zwitsers hebben al moeite met ‘nette hoogopgeleide’ immigranten, omdat ze daar graag zelf iets over te zeggen willen hebben! Niet eens berooide en getraumatiseerde asielzoekers die op het strand aanspoelen of door het prikkeldraad piepen.
En wij, wij krijgen door ene meneer Juncker vanuit Brussel opgelegd hoeveel ‘vreemde’ migranten we moeten herbergen! We zijn niet tegen migranten en zeker niet tegen het opvangen van rampvluchtelingen of slachtoffers van politieke terreur en we zijn vóór Europa, alleen niet op deze manier alstublieftdankuwel!”

Dmitri heeft de vuisten gebald en gromt: “We moeten ook niet ongewild onderdeel willen zijn van processen en onwetend medeplichtig aan machinaties, die resulteren in oorlogen en die globaal brandhaarden veroorzaken, waardoor vluchtelingen geproduceerd worden. Dat kun je ronkend en snorkend als geo-politiek adverteren, maar het komt meestal neer op doodordinaire domme gangsterpraktijken, gedreven door benepen hebzucht en platte machtswellust. Geef zulke lui maar carte blanche.”

“Ik ervaar het als een steeds grover belediging, te worden weggezet als een anti-europa-tokkie, telkens als ik kritiek heb op deze euro-politieke-kliek, “ zegt Servaas verontwaardigd, “dat vind ik grievend!

“De wal zal het EU-schip waarschijnlijk keren, “ zegt Inge met vlakke stem op een berustende toon, “want de knappe koppen daar in Brussel herhalen niet alleen de gemaakte fouten, maar ze stapelen er identieke fouten bovenop. Let wel ‘identieke’, want ‘identiteiten’ staan immers vooral nu centraal in de Oekraïne, Rusland, Polen en Hongarije. Eigenlijk in de hele EU, maar met wisselende urgentie. De nare gevolgen van overhaaste invoering van de euro worden steeds schrijnender duidelijk, maar in plaats dat de Eurobobo’s zelf tijd nemen om hun knopen te tellen en te reflecteren, en ons de tijd gunnen om te recupereren, gaan ze er doldriest op los, jawel, uitgerekend: richting Oekraïne.
Go East, old men! Je zou er bijna cynisch achteraan zeggen: Lebensraum Unfähige, als dat zou kunnen. Terwijl uitgerekend de Oekraïne vandaag de dag, een brisant gistend kruidvat van emotionele identiteitssentimenten en fel concurrerende identiteiten is. Naast velerlei economische complexiteiten en middenin geopolitieke mijnenvelden. Over welke Oekraïne denken ze het daar in Brussel te hebben als ze over associatie met ‘de’ Oekraïne bazelen?”

“HEAR! HEAR!”

“Wat betreft de Oekraïne van Laura Starink: de meest effectieve manier om de Oekraïne te helpen, is Rusland ervan overtuigen dat de EU niet uit is op confrontatie met Rusland, maar dat Rusland net zo goed kan profiteren van de EU – en omgekeerd,” zegt Dmitri, “die haai en die ongedefinieerde vis in de tekening van Ruben, die willen de Oekraïne niet verslinden, maar juist beschermen en koesteren! Het is tenslotte ook een vis, die in hetzelfde water leeft.
Maar Inge zegt ware woorden. Als ik Romana over de Oekraïne hoor praten dan denk ik altijd: daar moet je eerst maar een stel cultureel antropologen heen sturen, om enigszins uit te zoeken wie precies wie is en wie ongeveer bij wie horen. Kijk alleen maar naar de kaartjes waarop al die etnische en taalgroepen staan afgebeeld. Russen_Ukrainers_2001_5
Denken ze in Brussel heus dat ze die wirwar door invoering van de euro héé presto! kunnen homogeniseren?
Iedereen Euronoot, in het weekend naar de MacDonalds en de Starbuck en dan is het vanzelf vrede op aarde! Terwijl er hier nota bene over een Brexit en een Grexit gepraat en gedacht wordt? Moeten we ons vertrouwen stellen in zulke leiders? Die zijn toch alleen vol van zichzelf en druk bezig met hun eigen carrières.”

“Tja, een gezond contact en een zinnige communicatie met Rusland, maar ook een vruchtbare dialoog met Polen en Hongarije, dat zou mooi zijn. Broodnodig ook. Helaas, de taaie kleilaag van beroepspolitici die hun dikbelegde boterhammen door en van de EU krijgen, die vormt het grote probleem, ben ik bang” zucht Servaas, “maar die zullen zichzelf natuurlijk nooit afschaffen. Die willen enkel méér Europa, hun Europa welteverstaan, niet ons Europa. Die Eurokneuzen gooien met hun optredens juist olie op de diverse brandhaarden van nationalisme.”

Inge: “Zwitserland is steeds meer te benijden, dat het buiten de EU heeft kunnen blijven. Het contrast zal alleen maar pijnlijker worden, vrees ik. Tenslotte zal of Zwitserland de EU moeten veroveren of de EU Zwitserland inlijven!”

Dmitri: “We kunnen niet uitsluiten dat de Zwitsers straks massaal asiel aanvragen in Rusland. Met de know how die ze hebben op financieel gebied en met de belastende informatie van alle zwartgeld-cijferrekeningen van al die politieke bobo’s, zal Putin zo’n verzoek zondermeer gunstig ontvangen. Tenslotte is het een boef, nietwaar?” putin_gas_ukraine_eu_countries_jehad_awartani

* * Vrolijkheid * *

“For a divided society like ours, a broken democracy at the heart of an empire, not yet tempted by tyranny or overwhelmed by anarchy, the problem remains that we have the wrong actors, and the spectators are asleep.”
David Bromwich (2015:58): Are We ‘Exceptionally Rapacious Primates’?
* * *

 

Zeer aanbevolen de twee dvd’s: ECONO SHOCK 2.0 (2013/2014) van Geert Noels, presentatie Michaël Van Droogenbroeck / duur: 4 x 50 minuten / ISBN: 5 425019 008062 / Lumiére – www.lumiere.be / Nederlands gesproken en ondertiteld

Laura Starink: ‘Steun Oekraïne is ons eigenbelang’ / NRC, dinsdag 20 oktober 2015

Caroline de Gruyter: ‘Extreem-rechts wint: Zwitsers houden ons spiegel voor’ / NRC, dinsdag 20 oktober 2015

W.F. Hermans (1982): De mythe, tegen beter weten in staat als inleiding in: H.P. Lovecraft. Griezelverhalen (Erik Lankester)/ 1982 / Borsbeek: Uitgeverij Baart – Amsterdam: Loeb, uitgevers / ISBN: 90 6213 364 9 (paperback)

David Bromwich (2015): Are We ‘Exceptionally Rapacious Primates’? is een boekbespreking in de New York Review of Books, nr. 17, November 5-18, 2015
Zie ook de bespreking van David Cole (NYRoB, nr. 17): Free Speech, Big Money, Bad Elections.

Christopher Prendergast (2015): Pirouette on a Sixpence is een boekbespreking in de London Review of Books Vol. 37 No. 17 · 10 September 2015 / Dictionary of Untranslatables: A Philosophical Lexicon edited by Barbara Cassin, translated by Emily Apter, Jacques Lezra and Michael Wood / Princeton, 2014, ISBN 978 0 691 13870 1

Doorsnee Zwitser_ 3.1

 

 
 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , ,