RSS

Tag Archives: Thomas Piketty

Het onderwijs en de kinderen, overgeleverd aan neoliberale sociaaldemocraten

“By now, the costs of education are just out of sight for the individual. Again, it’s part of the neoliberal concept of transferring costs to individuals and away from the government, which means away from some form of mild taxation. So, transfer the burdens away from the rich and let individuals suffer.
In a manufacturing plant, let’s say, if you can get cheap exploited workers in China or the Philippines or Vietnam, why pay for decent wages for workers here? You transfer production. In the universities it means if you can get temporary cheap labor to replace tenured faculty, why not do it? So, shift instruction to graduate students, adjuncts, temporary employees with no rights who can’t ask for any benefits. They’re cheap. That’s called efficient. It cuts down costs.
That’s part of the, essentially, neoliberal concept of efficiency. It transfers costs and burdens to individuals who have no recourse and protection from the rich and powerful.
Well, in the universities it’s the same. If you transfer teaching to graduate students and adjuncts, there’s a cost to the students and to the people who are doing it. They should be involved in constructive work themselves and not being farmed out to fill classrooms. But, for the students also, they’re losing a large part of the educational benefit. That’s a cost to individuals, so it doesn’t count in the corporate business version of how to run things efficiently.”
Noam Chomsky (2015:167-168) in een interview met Ricardo & Joao Rosa

Onderwijsminister Jet Bussemaker is van de PvdA en de PvdA fungeert en opereert als bijwagen van de VVD in deze neoliberale coalitieregering. Jet Bussemaker zei dus helemaal niets vreemds toen ze beweerde: “ ‘Wat mij stoort, is dat iedereen alleen maar hogerop wil. Met een vwo-diploma wil iedereen naar de universiteit. Een mbo-diploma zou niet goed genoeg zijn, terwijl dat ook een prima diploma is. Het is belangrijker om de juiste student op de juiste plek te krijgen.’ “

Wat wel vreemd is dat velen deze PvdA blijkbaar nog steeds als een sociaaldemocratische partij zien, die verheffing door onderwijs als vanzelfsprekend beschouwt. Menige columnist viel dan ook over minister Bussemaker heen, terwijl de arme ziel alleen maar eerlijk was. Immers: “In plaats van tegenbeweging zijn de sociaaldemocraten bondgenoot van het neoliberalisme. In ideologisch opzicht is dat een fataal verbond, zegt socioloog Willem Trommel, waardoor de PvdA niet meer de maatschappijkritische factor van weleer is. ‘Neoliberaal denken is nogal agressief antimaatschappelijk, gericht op een politiek van sociale ontbinding’, zegt hij. ‘Daarmee staat het haaks op de waarde die het hart van de sociaaldemocratie uitmaakt: solidariteit. Waardoor verkeert de PvdA in een diepe crisis? Doordat ze meeloopt met het neoliberalisme.’ “

Rutte over Sam

drie klassen
Een academische opleiding is al lang geen garantie meer voor een goedbetaalde baan die bovendien arbeidsvoldoening verschaft en ontplooiïngsmogelijkheden biedt. We stevenen af op een maatschappij die globaal uit drie klassen bestaat: een top, het midden en de onderkant. De top bestaat uit degenen die vermogens bezitten, hetzij door erfenissen, hetzij doordat zij beschikken over netwerken waardoor ze terechtkomen op de posities waaraan riante remuneraties gekoppeld zijn, hetzij door een combinatie van voornoemde omstandigheden.
Thomas Piketty en anderen noemen ze ‘de 1%’. De middenmoot bestaat uit degenen die hun inkomen grotendeels of geheel uit arbeid moeten verwerven. Door keihard werken en sappelen zal een deel misschien bescheiden kunnen sparen, maar zij zullen bijna nooit tot die top van superrijken doorstoten. Volgens Piketty komt dit omdat de economische groei daalt (bijvoorbeeld door vergrijzing, en straks dus ook nog eens door lager opgeleide burgers), terwijl het rendement op vermogen gelijk blijft en dus ten opzichte van de economische groei (de arbeidsinkomens) toeneemt. De onderkant tenslotte, bestaat uit degenen die zijn te vergelijken met de ‘gamma’s’ uit George Orwells ‘1984’. Ze zijn of werkloos of behoren tot de steeds groter wordende groep ‘werkende armen’ (working poor).
Barbara Ehrenreich schreef er een boeiend boek over Nickel and Dimed: On (Not) Getting By in America. Hoe hard ze ook ploeteren, ze kunnen de eindjes slechts met moeite aan elkaar knopen.

De onderkant van groep twee, moet bovendien alle zeilen bijzetten om niet in de situatie van groep drie te geraken en onafwendbaar in de neerwaartse spiraal terecht te komen.

Wat heb je in een dergelijke maatschappij aan een universitaire opleiding die wordt bekroond met een certificaat dat verwachtingen en ambities genereert, die (bijna) nooit (helemaal) zullen kunnen worden ingelost? Daar kweek je enkel ontevreden en rancuneuze burgers mee. Een lagere opleiding en onderdemaats onderwijs leren de burger zijn boterham-met-tevredenheid zonder morren en liefst dankbaar te consumeren. Als je voor een dubbeltje geboren bent, dan moet je vooral geen kwartje willen worden. De plannen met de btw-tarieven die momenteel door de VVD worden gepitched en gepushed, passen perfect in dit kader

De NRC van vandaag 17-06-2015 kopt op de voorpagina: “VVD en PvdA willen 5 miljard vrijspelen door btw-tarief van 6 procent fors in te perken. Het huidige btw-regime moet op de schop. Behoudens primaire levensmiddelen zullen de honderden diensten en producten die nu onder het lage btw-tarief van 6 procent vallen, gelijk worden getrokken met het standaardtarief van 21 procent.”
Voor het basisvoedsel – die boterham-met-tevredenheid – blijft het ‘lage’ btw-tarief gelden en voor de ‘luxe’ zaken gaat het naar 21 %. Zelfs de SP staat hier positief en sympathiek tegenover geloof ik te hebben gelezen. Geen wonder dat de bekokstovers van dit “herziene belastingstelsel” (de VVD en de PvdA dus) hun wrochtsel nog niet openbaar maken: eerst moeten de geesten rijp gemaakt worden om dit als een vorm van There Is No Alternative te gaan zien.
Straks, wanneer allerwege de loftrompet wordt gestoken over dit geniale staaltje van politiek-bestuurlijk knutselen, dan wordt de hele mikmak onder ketelmuziek en met een grote strik eromheen gepresenteerd en zal waarschijnlijk iedereen zich vol bewondering vergapen aan de nieuwe kleren van de keizer. En passant wordt door deze belastingtruc natuurlijk ook de AOW uitgehold, hoewel ze nominaal onaangetast blijft.
Kerndoel is het verder verlagen van de loonkosten, zodat er ‘banen’ bijkomen. Dat zullen vooral hamburger en McDonalds-banen zijn, waarvoor je niet naar de universiteit hoeft. Een fors deel van die quasi- en pseudobanen zal ontstaan doordat burgers taken moeten overnemen van de overheid. Hoogstwaarschijnlijk onbetaald of anders tegen een symbolisch bedrag. De ‘managers’, inclusief de politiek-bestuurlijke, blijven natuurlijk buiten deze naargeestige carrousel. Zij regelen immers het verkeer. topinkomens2

de IKEA-doe-het-zelf maatschappij
Thijs Niemantsverdriet (NRC 23-05-2015) vertelt dat de wetenschappelijke bureaus van de grote politieke partijen druk in de weer zouden zijn dit project handen en voeten te geven. Niemantsverdriet: “Ook denken bijna alle denktanks, van links tot rechts, na over de volgende vraag: hoe kunnen burgers taken overnemen van de overheid? Ze noemen het allemaal anders: ‘participatiesamenleving’ (VVD en PvdA), ‘relatieprincipe’ (D66), ‘coöperatiemaatschappij’ (ChristenUnie) of het ‘Nieuwe Midden’ (CDA). Het komt op hetzelfde neer: hoe kan de overheid burgers steunen die lokaal een zwembad of bibliotheek willen overnemen, die een energiecoöperatie hebben opgericht of daklozen willen helpen?”

In de bundel “Omstreden vrijheid” die begin dit jaar het licht zag, beschrijft Margot Trappenburg (bladzijde 175-184) deze ontwikkeling als “De opkomst van het IKEA-principe”. “De opmars van het IKEA-principe resulteert niet in minder werk. Het leidt tot minder betaald werk en tot een andere verdeling tussen betaald en onbetaald werk. Vooral in de publieke sector zou de invoering van het IKEA-principe kunnen leiden tot een stap terug in de tijd.”  Dat is precies de opzet en bedoeling, natuurlijk.

In ons onderwijs wordt dit IKEA-principe reeds ongemerkt toegepast: ouders moeten een flink deel van de taken verrichten die normaliter op school door de leerkrachten verricht zouden moeten worden. In Amerika wordt dit concept van service-learning reeds op grote schaal toegepast en in Nederland beginnen enkele universiteiten het in te voeren.
Sanne Bloemink schrijft over dit overhevelen van kosten naar de burger in: De Google Klas. Citaat: “Mijn zoontje heeft wel veel richting gekregen. Zijn leraar is vrijwel altijd (online en offline) beschikbaar voor praktische vragen, maar de waarheid is dat de meeste inhoudelijke begeleiding is gekomen van ons, zijn ouders. We hebben er heel wat uren in gestoken. Tot groot genoegen overigens, maar dit roept wel weer nieuwe vragen op. Ben ik de aangewezen persoon om deze inhoudelijke kennis over te dragen? En: wat gebeurt er als er thuis niemand is om richting te geven aan het onderzoek van het kind?”

De mantelzorg betreft hetzelfde IKEA-doe-het-zelf principe,maar dan voor onze senioren.

De winsten en rendementen die al deze moves en manipulaties genereren, zullen ongetwijfeld linea recta naar de top vloeien. Verpakt in mooie verhalen die het klootjesvolk ervan overtuigen dat het echt niet anders kan, dat dit werkelijk de enige en beste oplossing voor ons allemaal is en dat we er allemaal alleen maar wijzer van worden op de koop toe. Het is je reinste volksverlakkerij, georganiseerd, bekokstoofd en uitgerold van overheidswege.

volksverlakkerij
Willem Trommel wijdt in “Omstreden vrijheid” op bladzijde 109 een ironische paragraaf aan de volksverlakkerij van het merk PvdA.
Ik citeer: “Neoliberalisme is werkelijk overal, en het valt dan ook niet mee hiervan los te komen. Van enige afstand bekeken, lijkt het erop dat de sociaaldemocratie inmiddels op zoek is naar een ontsnappingsroute. Het Van waarde-project, in het leven geroepen door het wetenschappelijk instituut van de PvdA, is hiervan een indrukwekkend voorbeeld. Op zoek naar wat in onze tijd van waarde is of zou moeten zijn, voorbij de neoliberale moraal, zijn er in dit project interessante uitgangspunten geformuleerd, waaronder het ‘van ik naar ons-principe’ en respect voor ‘goed werk’. Op een partijcongres in 2013 werd de nieuwe koers met een heuse resolutie omarmd, waarna de partij overging tot de orde van de dag. Samen met de VVD doorwerken aan een neoliberaal regeerakkoord.”

Houellebecq en het belang van onderwijs
Trommel verwijst in zijn stuk veelvuldig naar het werk van de Franse schrijver Michel Houellebecq. Toen de aanslag op Charlie Hebdo (07-01-2015) plaatsvond, lag Trommels tekst waarschijnlijk al bij de boekbinder, want de eerste druk van dit WBS-jaarboek ‘Omstreden vrijheid’ verscheen in februari 2105.
Des te verrassender dat Houellebecq in zijn laatste roman ‘Sousmission’, die een dag na de aanslag verscheen, de pas gekozen eerste Franse moslimpresident Mohammed Ben Abbes de gevestigde politieke partijen de ministeries en andere gewilde politieke posten onderling laat verdelen. Op een uitzondering na: het Ministerie van Onderwijs.
In tegenstelling tot zijn coalitiepartners beseft Ben Abbes namelijk terdege dat het lot van een natie en de bestemming van een land afhankelijk zijn van het onderwijs dat ze haar jeugd biedt. Hilarisch-wrang dat uitgerekend Onderwijs bij ons in Nederland (alweer) in handen van een PvdA-minister is. th_6763431e90b8ffbdac8e034ec4c1bf48_1392743641ActieplanGezondeScholen

Volkskrant-columniste Aleid Truijens schrijft naar aanleiding van Bussemakers gewraakte opinie: “Wat de minister óók had kunnen zeggen: we hebben te veel studenten aan de universiteit, we kunnen ze geen behoorlijk onderwijs meer bieden. Of: het hoger onderwijs is aan zijn eigen succes ten onder gegaan. Beide zijn waar. We moesten en zouden 40 procent hoger opgeleiden hebben, om de kenniseconomie voort te stuwen, maar nu dankzij stug beleid die doelstelling is bereikt, zitten we met de gebakken peren: veel matig opgeleide en werkloze academici.”
Inderdaad: dat is wat ruim dertig jaar politiek gefröbel en geknutsel aan ons onderwijs heeft opgeleverd. Die matig opgeleide academici kunnen zich beter zo gauw mogelijk vertrouwd maken met het idee dat ze  waarschijnlijk nooit in bovenste regionen van het midden terecht komen, laat staan dat ze tot die top van 1 % zullen doorstoten. Tenzij ze rijke erflaters hebben of al vroeg deel uitmaken van de juiste politiek-bestuurlijke netwerken en het spel slim leren spelen. Vermoedelijk waren ze er psychologisch-emotioneel beschouwd beter mee af geweest indien ze geen academische titel hadden behaald.
In Prediker 1:18 staat niet voor niets dat wie kennis vermeerdert ook smart vermeerdert.

eigen belang
Wat er vanuit Den Haag tot ons komt aan ideëen en beleidsvoornemens belooft weinig goeds voor degenen die mochten hopen op een verandering van het politieke klimaat in Nederland. Zelfs indien de PvdA bij de volgende verkiezingen qua zetelaantal wordt gedecimeerd, wat is dan het alternatief? Welk etiket een politiek merk ook opplakt, je hoeft maar even te krabben om de neoliberale inhoud te zien, te ruiken en te voelen.

De meeste politici verdienen immers een ruim bovenmodaal salaris dat ze niet snel geneigd zullen zijn in de waagschaal te stellen. Waar gekozen volksvertegenwoordigers vandaag de dag werkelijk voor staan en wiens belangen ze het beste vertegenwoordigen, weet niemand meer zeker, want je kunt niet in hoofden en harten kijken.
Dat helaas het eigenbelang bij vele publieke bestuurders voorop staat, is een besef dat tot steeds grotere delen van het kiezersvolk doordringt. Dat besef draagt allerminst bij tot een plezierig, productief en constructief maatschappelijk leefklimaat.

“The system of elections and the demagoguery of election campaigns have managed to ensure that the people’s passing interests are always represented and always satisfied. Their more permanent interests may be often thwarted and for long periods at a time. We must therefore again conclude that modern government is really coercive rule by oligarchic demagogues. The actual rulers are the few and the privileged, and they secure and maintain rule by propaganda.
“[W]hen it is a question of citizens proper, one must recall that the system of representation (or representative democracy, as it is called) that exists today effectively deprives everyone of citizenship save the actual representatives themselves. The reason is the special character of electing and election campaigns described earlier. If voting is going to be a serious exercise of choice, candidates will not be chosen in advance, there will be no campaigning, there will be regular and full account-giving by the elected to the voters, and the voters will be able to ensure that delinquents are recalled and properly punished.”
Peter L.P. Simpson (2015: 44-45,114): Political Illiberalism. A Defense of Freedom


Literatuur

Aleid Truijens: Iedereen waar hij hoort, net de middeleeuwen – Volkskrant 13 juni 2015

Maartje Bakker, interview met minister Bussemaker: ‘Studenten moeten uit hun comfortzone komen’ –  Volkskrant 6 juni 2015

Wilco Dekker: Kloof tussen arm en rijk groeit snel in Nederland – Volkskrant 19 januari 2015  http://www.volkskrant.nl/economie/kloof-tussen-arm-en-rijk-groeit-snel-in-nederland~a3832426/

De artikelen van Margot Trappenburg (‘De opkomst van het IKEA-principe’) en Willem Trommel (‘Vrij van neoliberale drang’) staan in de bundel Omstreden vrijheid – 2015, Amsterdam: Wiardi Beckman Stichting & Uitgeverij Van Gennep / isbn: 9 789461643407 (paperback)

Willem Trommel: De overheid is geen bedrijf – De Groene Amsterdammer – woensdag 25 maart 2015 https://www.groene.nl/artikel/de-overheid-is-geen-bedrijf

Sanne Bloemink: De Google Klas – 21st century skills in het onderwijs: revolutie of hype? – De Groene Amsterdammer, nummer 28, 11.6.2015

Over Houellebecqs roman Sousmission, onder andere: http://www.trouw.nl/tr/nl/33627/Aanslag-Charlie-Hebdo/article/detail/3825568/2015/01/09/Van-Submission-naar-Soumission-is-Houellebecq-de-nieuwe-Van-Gogh.dhtml

Zie ook: Mark Lilla: Slouching Toward Mecca    http://www.nybooks.com/articles/archives/2015/apr/02/slouching-toward-mecca/

Thijs Niemantsverdriet: Zij bepalen de politieke thema’sNRC 23 mei 2015

http://www.nrc.nl/handelsblad/van/2015/mei/23/zij-bepalen-de-politieke-themas-1497614

Ricardo D. Rosa & Joao J. Rosa (2015): Capitalism’s Educational Catastrophe And The Advancing Endgame Revolt – featuring an interview with Noam Chomsky  / New York, Bern, Frankfurt etc.: Peter Lang / ISBN: 978-1-4331-2458-7 (paperback) / het interview met Noam Chomsky staat op pagina 166 – 171.

Joel Spring (2015): Economization of Education. Human Capital, Global Corporations, Skills-Based Schooling / New York and London: Routledge / ISBN: 978-1-138-84461-2 (pbk)

Peter L.P. Simpson (2015): Political Illiberalism. A Defense of Freedom / New Brunswick & London: Transaction Publishers / ISBN: 978-1-4128-5574-7 (hbk)

 

 

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , ,

Het advies van Balzacs Vautrin en Thomas Piketty

Jerry Mager,
gepost op WorkInProgress – 2014 nov. 06,07

‘Against political tyranny and injustice Revolution is a weapon. But what counsels of hope can Revolution offer to sufferers from economic privation, which does not arise out of the injustices of distribution but is general? ….
The bankruptcy and decay of Europe, if we allow it to proceed, will affect every one in the long-run, but perhaps not in a way that is striking or immediate.’
John Maynard Keynes (1920:277): The economic consequences of the peace

Ik wil het niet pikken
Maar ik weet niet hoe
Dat gevoel maakt me treurig
En mateloos moe
Ik wil het niet pikken
Maar ik krijg het zuur
Ze sturen je toch van de kast naar de muur
Ze sturen je toch van de kast naar de muur
Cornelis Vreeswijk – Ik wil ‘t niet pikken

In zijn Capital in the 21st Century wijdt Thomas Piketty nogal wat woorden aan de boef Vautrin, een personage uit Vader Goriot van Balzac. In hoofdstuk 7 citeert Piketty (239-40; ik verwijs naar de Engelse uitgave) een lange passage uit Balzac, waarin Vautrin de jonge, arme, edelman Eugène de Rastignac ervan probeert te overtuigen dat hij veel beter een rijke erfgename aan de haak kan slaan, dan inzetten op nijver studeren en hard werken om later een inkomen te verwerven.
Zelfs indien Rastignac na lang ploeteren een succesvolle jurist zou worden dan nog zou hij volgens Vautrin nooit kunnen hopen een inkomen te scoren dat zelfs maar in de buurt zou komen van het inkomen dat het kapitaal van Victorine zou opleveren.
Eugène heeft zeker oren naar Vautrins advies, maar hij is niet bereid tot een moord om zijn doel te bereiken. Want om Victorine van de erfenis van haar vaders fortuin te verzekeren, dient eerst haar halfbroer uit de weg geruimd te worden. Vautrin is bereid die klus te klaren, maar Rastignac vindt een moord te ver gaan.

Het boosaardige element in deze plot is de moord, niet het huwen-omwille-van-geld.

Piketty komt uit zijn boek naar voren als een sympathieke persoon, een econoom met gevoel voor humor en understatement, die het hart op de juist plaats heeft en er morele principes op na lijkt te houden. Dat maakt hem – zeker als romanpersonage – tegelijk ook ietwat naïef. Maar schijn kan bedriegen, en dat maakt Capital in the 21st Century toch weer de moeite waard.
Weliswaar beweert Piketty op pagina 241 dat Vautrins filosofie vandaag de dag geen opgeld meer doet, omdat de wereld is veranderd: ‘Today, even though all sorts of inequalities have reemerged, and many beliefs in social and democratic progress have been shaken, most people still believe that the world has changed radically since Vautrin lectured Rastignac’, maar volgens mij gelooft hij daar niets van en debiteert hij louter politiek correcte teksten in dienst van de humor. goriot-poster

Piketty: Want, wie zou vandaag de dag een jonge rechtenstudent aanraden zijn studie te staken en de strategie van een crimineel te volgen om vooruit te komen in de wereld? Er zullen best situaties denkbaar zijn dat iemand er verstandig aan doet om de kans op een grote erfenis niet te versmaden, maar …… in het overgrote deel van de gevallen zal het niet alleen moreel de voorkeur verdienen om te vertrouwen op studie, werk en succes in je werk, maar biedt dat ook de grootste zekerheid (‘ In the vast majority of cases, however, it is not only more moral but also more profitable to rely on study, work, and professional success.’).
Ik kan me niet voorstellen dat Piketty hier zijn lachen heeft kunnen houden en dit echt gelooft. Dat hij zulke dingen schrijft, draagt naar mijn overtuiging enorm bij tot het succes van zijn boek: hij beschrijft hoe rotzakken rijk worden, maar raadt meteen iedereen met klem af net zo te werk te gaan als de rotzakken. Althans, wanneer je niet in de positie verkeert waarin je dat ongestraft kunt flikken en er mee wegkomt.
Lees zo’n zin als deze (241) eens: ‘Indeed, Vautrin’s lesson to some extent ceased to be valid in twentieth century Europe, at least for a time’; tot op zekere hoogte en tenminste voorlopig. Om te smullen. Wat zou er in het Frans staan?

Waarom sappelen als wetenschapper, als je met veel minder moeite hun baas (manager) kunt zijn?
Vautrins advies aan Rastignac is namelijk helemaal van deze tijd, wanneer je het aanpast aan de tijdgeest: word manager en/of ga de polletiek in! Zou Balzac dit verhaal nu hebben geschreven, dan zou Vautrins advies aan Eugène de Rastignac luiden: maak je studie desnoods af, maar zorg er zo vroeg mogelijk in je leven voor dat je je bij alles richt op of manager worden, of de politiek ingaan (rechten is daarvoor een geschikte studie, want in Balzacs tijd bestond vakken als management en bestuurskunde nog niet).
Dat betekent dat je al tijdens je studententijd moet beginnen met netwerken, lid moet worden van de juiste verenigingen en clubs en je inwerken bij bepaalde coterietjes en kongsi’s. Je wordt namelijk vooral rijk door en via je kennissen en niet meteen vanwege je kennis. Want, zo pepert Vautrin het Rastignac in, zonder kruiwagens ben je ook met een dure en degelijke opleiding nog helemaal nergens. Met hard en eerlijk werken alleen kom je er niet. De vette benoemingen en profijtelijke posten worden namelijk onderling verdeeld door de leden van het establishment.

Dat de outlaw Vautrin zo wereldwijs blijkt, is niet verwonderlijk. Vautrin komt uit een andere biotoop, een andere wereld, hij staat als het ware buiten de beschaving. Hij is tevens ‘ervaringsdeskundige’.
Vautrin is vergelijkbaar met Magwitch uit Dickens’ verhaal ‘Great Expectations’. Ook in het verhaal van Dickens spelen erfenissen en opleiding een belangrijke rol. De ‘scholing’ van Pip komt neer op ‘getting an education’ d.w.z. Pip leert zich gedragen zoals dat in gegoede kringen betaamt en hij moet de juiste relaties en contacten opdoen – en t.z.t. een rijke erfgename trouwen.

Manager en beroepspoliticus, dat zijn tegenwoordig immers de meest profijtelijke ‘beroepen’ met uitgelezen kansen voor een handige jongen of slimme meid met een gelikte effectieve ‘performance’ om relatief snel een flink fortuin bij elkaar te scharrelen.

Piketty beweert dat ook, maar verspreid over het hele boek, zeer bedekt en uitermate impliciet. Joan Holloway

Lees bijvoorbeeld in ‘Capital’ de paragrafen over ‘The Illusion of Marginal Productivity ‘ (330-333), direct gevolgd door The Takeoff of the Supermanagers: A Powerful Force for Divergence (333-335; de obscene salarissen zijn bijna alleen vanuit ‘politieke’ posities te verklaren), ‘meritocratisch extremisme’ (416-418; meritocratie lees ik bij Piketty veelal in de betekenis van kleptocratie) en de paragraaf onder het bijna retorische kopje: ‘Do Educational Institutions Foster Social Mobility?‘ (484-487). Nou neen, niet zondermeer, je moet weliswaar voor veel geld formeel een diploma en titel kopen, maar dat is pas het begin en nog niet het halve werk. Zonder kruiwagens ben je met je opleiding en CV vervolgens nog nergens.

Piketty heeft het niet alleen maar over Franse (en Engelse) klassieken. Zo pakt hij in de paragraaf ‘The Society of Petits Rentiers’ (418) diverse Amerikaanse TV-series kwalificerend bij de kladden.
Ook aardig vind ik dat hij het bij de serie Mad Men (156), over een reclamebureau met de naam ‘Sterling Cooper’, alleen heeft over de overname door deftige Engelse aandeelhouders. Geen hint aan de zeepbellenblazerij waarmee het bureau miljoenen bijeen raust. Als je een toepasselijke metafoor voor zeepbellen zoekt, dan zit je bij Mad Men goed.

Ik herlees Capital momenteel met veel plezier en ik ben benieuwd welk lot het boek en de auteur zijn beschoren.

Tip:
vergelijk de dochters van Vader Goriot onder andere met de dochters van Shakespeares King Lear [Zie o.a. Jonathan Dollimore (1984): Radical Tragedy: Religion, Ideology and Power in the Drama of Shakespeare and his Contemporaries – i.h.b. hfst. 12: 189-203 / Chicago / ISBN: 0-226-15538-2] Lees bijvoorbeeld Ayn RandsAtlas Shrugged en bekijk de personages met hun filosofieën door Piketty’s bril.

Lezen:

Thomans Piketty (2014): Capital in the 21st Century / Cambridge, Mass. – London: Beknap Harvard U / ISBN: 978-0-674-43000-6

Robert M. Solow (april 2014): Thomas Piketty Is Right – Everything you need to know about ‘Capital in the Twenty-First Century’
http://en.wikipedia.org/wiki/Robert_Solow
http://www.newrepublic.com/authors/robert-m-solow

John Maynard Keynes (1920): The economic consequences of the peace / London: Macmillan; de tekst is vrij te lezen via Project Gutenberg –http://www.gutenberg.org/cache/epub/15776/pg15776.txt

Lezenswaardig zijn hoofdstuk 1 en hoofdstuk 6 tot het eind van het boek. Denk aan de situatie waarin ‘het Project Europa’ zich momenteel bevindt. Bijna griezelig, uncanny, unheimisch, hoe Keynes het lijkt te voorvoelen. Keynes (4) verwijst naar romans van Thomas Hardy (The Dynasts) en Leo Tolstoi (Oorlog en vrede).

Cornelis VreeswijkIk wil ‘t niet pikken  http://www.songteksten.nl/songteksten/60825/cornelis-vreeswijk/ik-wil–t-niet-pikken.htm  –   http://www.youtube.com/watch?v=hvzi_vidAdQ

mad-m-peggy-heinz

Interessant in dit verband:

Inside Job uit 2010 geregisseerd door Charles H. Ferguson over de financiële crisis die ontstaat aan het einde van van het eerste decennium van de 21e eeuw. De film gaat volgens Ferguson over “de systematische corruptie van de Verenigde Staten door de sector financiële dienstverlening en de gevolgen van die systematische corruptie.”    http://nl.wikipedia.org/wiki/Inside_Job

Jeff Madrick (sept. 2014): Seven Bad Ideas: How Mainstream Economists Have Damaged America and the World / Alfred A. Knopf. / ISBN 10: 0307961184 – ISBN 13: 9780307961181 (hbk)   http://en.wikipedia.org/wiki/Jeff_Madrick

Review door Paul Krugman in de NY Times van 25 september 2014  http://www.nytimes.com/2014/09/28/books/review/seven-bad-ideas-by-jeff-madrick.html?_r=0

Paul Krugman over Madricks boek: ‘Adam Smith used the phrase “invisible hand” only once in “The Wealth of Nations,” and he probably didn’t mean to say what most people now think he said. But never mind: Today the phrase is almost always used to mean the proposition that market economies can be trusted to get everything, or almost everything, right without more than marginal government intervention.
Is this belief well grounded in theory and evidence? No. As Madrick makes clear, many economists have, consciously or unconsciously, engaged in a game of bait and switch. On one side, we have elegant mathematical models showing that under certain conditions an unregulated free-­market economy will produce an efficient “general equilibrium,” in the sense that nobody could be made better off without making anyone worse off.
Yet as Madrick says, these assumed conditions — including the assumption that people “are rational decision makers, and that they have all the price and product information they need” — are manifestly not met in practice. What, then, do the elegant models tell us about the real world? ‘

Jeff Madrick: Innovation: The Government Was Crucial After All / NYRoBooks,  April 24, 2014    http://www.nybooks.com/articles/archives/2014/apr/24/innovation-government-was-crucial-after-all/

Paul Krugman: Why Weren’t Alarm Bells Ringing? NYRoB, october 23, 2014 / review van Martin Wolf: The Shifts and the Shocks: What We’ve Learned—and Have Still to Learn—from the Financial Crisis.

‘[R]eal democracy and social justice require specific institutions of their own, not just those of the market, and not just parliaments and other formal democratic institutions.’
Piketty (2014:424): Capital

 

 
Leave a comment

Posted by on november 6, 2014 in geld, leuke dingen voor de mens, literatuur

 

Tags: , , , , , , ,

Piketty: van een ‘gewone’ rentenier-maatschappij naar een maatschappij van manager-renteniers

door Jerry Mager gepost
op WorkInProgress 2014 oktober 31, november 01-03

‘To a large extent, we have gone from a society of rentiers to a society of managers, that is, from a society in which the top centile is dominated by rentiers … to a society in which the top of the income hierarchy, including to upper centile, consists mainly of highly paid individuals who live on income from labor. One might also say, more correctly (if less positively), that we have gone from a society of superrentiers to a less extreme form of rentier society, with a better balance between success through work and success through capital. ‘
Thomas Piketty (2014:278): Capital in the 21st Century

De onlangs afgeronde parlementaire enquête naar zelfverrijking van en door incompetente managers en blunders van (politieke) bestuurders die dat graaien faciliteerden, illustreert andermaal en nadrukkelijk waarom we het verhaal van Thomas Piketty liever serieus moeten nemen.
De voorzitter van de enquêtecommissie, onafhankelijk Kamerlid (ex-PVV) Roland van Vliet: ‘ “De verantwoordelijken kregen van ons de kans in het openbaar het boetekleed aan te trekken. … Het gebeurde veelal niet. Ondervraagden haalden hun schouders op en wezen naar anderen. Ontluisterend”.’

Deze verantwoordelijke individuen voor het debâcle bij de woningbouwcorporaties behoren nagenoeg allen tot de categorie grootverdieners (aspirant-supermanagers) die Piketty bedoelt als hij het met een understatement heeft over de minder extreme vormen van rentenieren die vandaag de dag gangbaar zijn. Immers, de veelverdieners ontvangen hun vorstelijke inkomens officieel en formeel weliswaar uit werk, maar het grote geld dat ze daarvoor wordt toegeschoven, staat in geen verhouding tot de toegevoegde waarde die zij middels hun baan genereren.Piketty (335): “If executive pay were determined by marginal productivity, one would expect its variance to have little to do with external variances. In fact, we observe just the opposite: it is when sales and profits increase for external reasons that executive pay rises most rapidly.” Dit fenomeen heet ‘pay for luck’.
Sterker nog: zoals de enquête naar de managers van woningcorporaties laat zien, veroorzaken onbetrouwbare beunhazen een grote financieel-maatschappelijke ravage, waarvoor ze blijkbaar niet materieel ter verantwoording kunnen worden geroepen.

De enquête is voorbij en een enkele journalist schrijft dat ‘ze onder uit de zak hebben gekregen’, maar die ‘ze’ mogen evengoed doodleuk in hun villa’s blijven wonen en in hun Maserati’s rondrijden, of op het pluche kleven van een riant-betaalde publieke functie. Ze fungeren als rolmodel voor vele aspirant-zwendelaars.Marx over Piketty

zware verantwoordelijkheid
Het meest gebruikte argument dat deze grootverdieners hanteren is dat zij zo’n zware verantwoordelijkheid torsen. Hun ontluisterende optreden bij de enquête bewijst onomstotelijk dat ze die loodzware last van verantwoordelijkheid helemaal niet hebben getorst. Wanneer aantoonbaar blijkt dat ze er een potje van hebben gemaakt, halen ze de schouders op en wijzen ze naar anderen.

Wel, wanneer ze achteraf die verantwoordelijkheden afwijzen of ontkennen moeten ze de kennelijk te veel en ten onrechte aan hen uitbetaalde salarissen maar teruggeven. Zo simpel is dat.

Desniettemin blijven lidmaten van die zelfde groep schreeuwen om meer geld vanwege de zware verantwoordelijkheden die ze zouden torsen. 170.000 euro, inclusief onkostenvergoedingen en pensioenbijdrage vinden ze zij een fooi … ‘ zo bleek gisteren. Willem van Hassel, sprekend namens het nationaal register van commissarissen, zei met zoveel woorden dat het hem niets verbaast dat mensen nu al proberen de regelgeving te omzeilen, bijvoorbeeld door zowel in dienst te zijn van een ziekenhuis als een woningcorporaties. Zo bereikt een bestuurder tenminste een ‘aanvaardbaar niveau’ in zijn salaris. ‘

Let wel, vlak na de ontluisterende resultaten van deze enquête beweert deze manager brutaal dat ‘mensen (!) nu al proberen de regelgeving te omzeilen, bijvoorbeeld door zowel in dienst te zijn van een ziekenhuis als een woningcorporaties.’

Oud CDA-staatssecretaris Yvonne van Rooij is nu voorzitter van de Vereniging van Ziekenhuizen en zij ‘ weet: “De verantwoordelijkheid als bestuurder van een ziekenhuis is vele malen groter dan die van een minister”. ‘

Wat valt hiertegen te doen? Massaal José Saramago’s boek ‘De stad der zienden’ kopen, of Paolo Virno’s ‘A Grammar of the Multitude’ (vrij op internet) en lezen, en niet meer naar de stembus?
In ieder geval staat het representatieve kiessysteem zoals we dat nog steeds hanteren, alweer ter discussie. We krijgen met stemmen op een politiek merk (een partij of lijsttrekker), niet de juiste personen op het pluche en achter de knoppen, en dat is intussen een zwaar understatement. (Zie David van Reybrouck: Tegen verkiezingen – http://www.youtube.com/watch?v=JG1w-SiFN4s)

‘The world to come may well combine the worst of two past worlds: both very large inequality of inherited wealth and very high wages inequalities justified in terms of merit and productivity (claims with very little factual basis, as noted). Meritocratic extremism can thus lead to a race between supermanagers and rentiers, to the detriment of those who are neither.’
Thomas Piketty (2014:417): Capital in the 21st Century

Thomas Piketty (in de Groene Amsterdammer 23.10.2014) gelooft niet dat het huidige neoliberale systeem op instorten staat. Daarvoor zijn de manipulatieve middelen waarover degenen beschikken die belang hebben bij het in stand houden van deze constellatie en gang van zaken, te effectief. Piketty: ‘Ik ben er niet zeker van dat we aan de vooravond staan van een ineenstorting van het systeem, althans niet vanuit een puur economisch gezichtspunt bezien. Veel hangt af van politieke reacties en van het vermogen van de elites om de rest van de bevolking ervan te overtuigen dat de huidige situatie aanvaardbaar is. Als er sprake is van een effectief overtuigingsapparaat is er geen reden waarom het systeem niet zou kunnen blijven bestaan zoals het is. Ik geloof niet dat strikt economische factoren de ondergang ervan kunnen bespoedigen.’

Piketty heeft ongetwijfeld een punt. In een maatschappij waar je als disc jockey en speelgoedwinkelier multimiljardair kunt worden met televisieprogramma’s als Big Brother en The Voice, bestaat weinig reden voor hoop op effectieve kritiek vanuit de massa van het klootjesvolk, laat staan een revolutie. Beluister ‘De bekommerde socialist’ van Cornelis Vreeswijk maar eens.

cornelis-vreeswijkbekommerde-socialist 35prct

verkommerende socialisten
Degenen die het van het oudsher voor dat volk werden geacht op te nemen, de Volksvertegenwoordigers, de politici, zijn evenmin in the picture. Zij hebben zich merendeels met hart en ziel aan de financiële poppenspelers verkocht en overgeleverd. Zij kiezen voor hun comfortabele baan met riante veilige inkomens en gezekerde financiële garanties. Het interview met oud PvdA-Staatssecretaris van Financiën Willem Vermeend in de Trouw-bijlage Letter & Geest van zaterdag 1 november 2014 is illustratief.

Enkele citaten van de PvdA’er Vermeend uit dat Trouw-interview: “Welke verdeling van inkomen en vermogen goed is, is een kwestie van smaak, van ideologie. Voor de VS durf ik de stelling wel aan dat de ongelijkheid zo extreem is geworden dat het de economie schaadt. Dat zeggen ook het IMF en de Oeso. Maar in Nederland gaat dat niet op. Een gelijkmatiger verdeling kan beter zijn, maar niemand weet precies welke grens goed is, daar is geen wetenschappelijk bewijs voor.”

Ik heb zelf de grootste herziening van het belastingstelsel gedaan, samen met Gerrit Zalm [VVD], in 2001.  ….  We moeten wat anders verzinnen, dachten we, en dat was box 3. We zijn de vermogens volgens een fictief rendement, 4 procent, gaan belasten. Nu zijn de mensen boos, omdat ze op hun spaargeld maar 1 of 2 procent rente krijgen. Dat begrijp ik wel. Het systeem belast kleine vermogens van mensen die alleen maar banksparen relatief zwaar.”

Over de WRR-studie ‘Ongelijkheid in Nederland’, zegt Vermeend: “Dat was een slecht rapport. Ik ben echt heel kritisch over die WRR-studie en ik ben niet de enige. Dat was een puur politiek stuk, ze hebben de verkeerde auteurs gekozen.”

Vermeend is ongetwijfeld een kundig fiscalist en een bekwaam bureaucraat, maar mist de ideologische inhoud en het ideëen-goed dat je bij een sociaaldemocraat mag verwachten. Hier wordt het ideologische vacuüm bij de PvdA op een akelige manier zicht- en voelbaar. We zitten intussen opgescheept met dat belastingstelsel van Zalm-Vermeend. Het is met die PvdA intussen van kwaad tot erger gegaan. Dat merken we iedere dag opnieuw.

In de Volkskrant van 03.11.14 meldt Wilco Dekker: “Volgens het kabinet valt de vermogensongelijkheid in Nederland mee. De scheve vermogensverdeling is ‘fors gedaald gedurende de 20ste eeuw en de afgelopen twintig jaar stabiel’, schreven de bewindslieden Asscher (PvdA, Sociale Zaken) en Wiebes (VVD, Financiën) half september aan de Tweede Kamer.
Volgens de Utrechtse hoogleraar Bas van Bavel, die betrokken was bij het WRR-project, is die conclusie gebaseerd op ‘broddelwerk’. In de belangrijkste grafiek in de Kamerbrief, die over de vermogensverdeling vroeger en nu, worden volgens hem heel verschillende gegevens aan elkaar gekoppeld. ‘Dat kan echt niet’, aldus Van Bavel.”  goofy over Asscher

Engelse toestanden
In zijn laatste boek – The Establishment and How They Get Away with It – stelt Owen Jones onomwonden vast dat politici en leden van de Britse Arbeiderspartij (Labour) met de neoliberale wind meewaaien, omdat zulks ze in staat stelt hun eigen zakken te vullen: ‘Jones attempts to understand why the Labour Party became so drastically conformist in its politics, and comes to the conclusion that, although unmoved by neoliberalism as an ideology, it was quite comfortable with it as a means of lining pockets ‘ schrijft Owen Hatherley. Een uitvoerige bespreking van Jones’ boek door Owen Hatherley staat vrij toegankelijk op de site van de London Review of Books.

Nota bene! Owen Jones beschrijft Engelse toestanden. In Nederland zijn zulke toestanden natuurlijk ondenkbaar.

‘[T]he Italian Socialist Party is no different from the English Labour Party. It is revolutionary only in terms of general statements contained in its programme. It runs the permanent risk of becoming an easy prey for adventurers, careerists and ambitious men without politcial capacity or seriousness.
[T]he Socialist Party is exposed – just like the Popular Party, which represents the most backward classes in the Italian population – to all the pressures of the masses. It shifts and alters its colours as the masses shift and alter their colours.’
Antonio Gramsci (1929,1977:337): The Communist Party

Let wel, Gramsci schrijft niet over de Nederlandse PVV, VVD, D66, PvdA en die andere Haagse coterietjes die vandaag de dag politiek de dienst in Nederland lijken uit te maken, maar over Italië en Engeland, begin vorige eeuw.

Ook de politiek filosofe Chatal Mouffe (p.60) constateert dat in veel (Europese) landen ‘centrum-linkse regeringen een belangrijke rol speelden in het proces van deregulering en privatisering dat bijdroeg aan de consolidatie van de neoliberale hegemonie.‘ Dit is volgens haar een van de hoofdoorzaken voor het tenenkrommende geldverslindende gemodder en peperdure, gevaarlijke, geklungel bij de implementering van ‘Het Project Europa’.

‘[I]t is necessary to realize that the current crisis is a civilizational one, not restricted to economic and financial factors but also affecting our very model of development. What is at stake is a new vision which retrieves the positive aspects of social democracy in the field of social rights but goes much further in several crucial areas, integrating economic questions with social, environmental and political ones.’
Chantal Mouffe (2013:61): Agonistics

LEZEN   

Bart Zuidervaart – Trouw 31/10/2014: ‘Hoofdrolspelers haalden hun schouders op. Ontluisterend’
http://www.trouw.nl/tr/nl/4500/Politiek/article/detail/3779758/2014/10/31/Hoofdrolspelers-haalden-hun-schouders-op-Ontluisterend.dhtml

Romana Abels – Trouw 09/10/2014: Bestuurders publieke sector vinden ministerssalaris écht te weinig http://www.trouw.nl/tr/nl/4492/Nederland/article/detail/3764800/2014/10/09/Bestuurders-publieke-sector-vinden-ministerssalaris-echt-te-weinig.dhtml

Xander van Uffelen – Volkskrant 31 oktober 2014: Woningcorporaties: verwacht niet te veel van wettelijke wijzigingen http://www.volkskrant.nl/economie/woningcorporaties-verwacht-niet-te-veel-van-wettelijke-wijzigingen~a3779372/

Thomas Piketty (2014): Capital in the 21st Century / London – Cambridge, Mass.: Belknap Harvard UP / ISBN: 978-0-674-43000-6 (hbk)
Inmiddels is er een Nederlandse vertaling uit en zijn er een aantal ‘draagbare Piketty’s’ op de markt gebracht. Suggestie: een How to Bluff Your Way Through TP is ongetwijfeld een gat in de markt, voor met Sinterklaas-en-Zwarte-Piet

‘Tot de zon ontploft’. David Graeber en Thomas Piketty in gesprek over kapitaal, schuld en toekomst’ in de Groene Amsterdammer nr. 43; 23 oktober 2014: 18-21; gespreksmoderators: Joseph Confavreux en Jade Lindgaard. Nummers van De Groene zijn in pdf online neer te laden voor 3 of 4 euri

Owen Hatherley: Who will stop them? , een review van Owen Jones (2014): The Establishment and How They Get Away with It / Allen Lane / ISBN: 978 1 84614 719 7 London Review of Books, Vol. 36 No 20 · 23 October 2014 –   http://www.lrb.co.uk/v36/n20/owen-hatherley/who-will-stop-them

Chantal Mouffe (2013): Agonistics: Thinking the World Politically / London – New York: Verso / ISBN-13: 978-1-78168-103-9
Over Mouffe, zie o.a. Patrick De Vos (2006):Het politieke denken van Chantal Mouffe   http://www.dewitteraaf.be/artikel/detail/nl/3047

Antonio Gramsci (1929,1977): The Communist Party, staat in de Selections from the Political Writings (1910 – 1920) / 1977; London: Lawrence and Wishart / ISBN: 0 85315 386 8 (pbk); vertaling John Mathews, editor Quintin Hoare

Willem Vermeend: ‘Piketty is een doemdenker’ – interview met Esther Bijlo in Letter & Geest van Trouw 1 november 2014:10-13. Een aardig tussendoortje: lees het tweegesprek Piketty – Graber in De Groene naast dit Trouw-interview met Vermeend.
Luister daarbij naar het lied ‘De bekommerde socialist’ van Cornelis Vreeswijk.    http://www.widih.org/watch-video/2/a52dU5awByI/cornelis-vreeswijk-de-bekommerde-socialist.html

‘We kunnen Thomas Piketty maar beter serieus nemen’
http://nelpuntnl.nl/we-kunnen-thomas-piketty-maar-beter-serieus-nemen/

‘VVD & PvdA bewijzen Thomas Piketty’s gelijk: vermogensongelijkheid is een politiek product’
http://nelpuntnl.nl/vvd-pvda-bevorderen-vermogensongelijkheid-via-hypotheekrente-en-erfrecht/

 

 

inkomensongeijkheid

 

 

 

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,