RSS

Tag Archives: Thomas Piketty

Herhaalt de geschiedenis zich in het Zwitserse Davos, vanwege ‘slabberdesloerie’ politici ?

 

tbc-fun_dalian

‘Kun je de populatie die sinds 1971 ieder jaar naar Davos komt in het kader van het WEF, vergelijken met de patiëntenpopulatie in sanatorium De Berghof uit de roman De toverberg van Thomas Mann? Allemaal “teringlijders” zoals bij Mann, of “teringleiders” in deze tijd?’ Siebe poneert deze halfvraag met aplomb.

Semanur: ‘De roman gaat over zieke mensen in een zieke maatschappij en het is goed om het bespreken expliciet te houden, teneinde bij de les te blijven. soms kan dat cru zijn, ja. Ik vond het poneren door Johan en Mathilde [twee mentors] van de vergelijking tussen het sanatorium Berghof in Davos en de WEF in Davos op deze wijze flaberghasting, moet ik zeggen. De treffendste overeenkomst is de tweedeling in de wereld waarin Mann leefde en deze roman schreef 1912 – 1924 (ik plaats het even heel globaal op een tijdschaal) en nu. De populatie van de Berghof was vermogend, hoefde niet (meer) te werken en het personeel van het sanatorium hoorde tot het kluitjesvolk dat inkomen uit arbeid moest verwerven. Net als de mensen in de laagvlakte. Het zelfde geldt voor de WEFdeelnemers. Dat zijn de vermogenden der aarde, inclusief de vertegenwoordigers van de vermogenden, die zogenaamd het gewone volk vertegenwoordigen. Die komen een keer per jaar in Davos bij elkaar om er te netwerken en te slempen, grotendeels op kosten van het kluitjesvolk.’

Sieb: ‘De bevolking van het sanatorium de Berghof uit De toverberg van Thomas Mann, bestaat uit leden van de parasitaire klasse. Hoofdpersoon Hans Castorp is afgestudeerd ingenieur maar trekt zich zeven jaar terug in een sanatorium om niet te hoeven werken. Als Nederlander vind ik het personage Mynheer Pieter Peeperkorn geestig door zijn dubieusheid. Mann voert Peeperkorn pas in het laatste hoofdstuk op. Peeperkorn is een koloniale uitbuiter die zijn fortuin en vermogen vermoedelijk gemaakt heeft over de ruggen van de inheemsen in de Verre Oost, te weten Nederlandsch-Indië. Hij houdt niet van liflafjes die hij als ‘slabberdesloerie’ (vertaling Pé Hawinkels) afdoet, erledigt.’

‘Mann heeft Mynheer Peeperkorn als nep-mandarijn neergezet,’ zegt Semanur, ‘met zijn te lange nagels – mandarijnen hoefden niet met de handen te werken – en zijn ridicule vlasbaardje. Peeperkorn is een proleet, want volgens Mann waren de Chinezen vroeger het enige volk dat “Zivilisation” had. Mann refereert aan de strijdvraag die destijds woedde rond het onderscheid Kultur – Zivilisation. Peeperkorn kun je met de beste wil ter wereld niet verdenken van Zivilisation. Nederlanders komen er dus bekaaid af. Is dat nu niet net zo? Wij zijn immers de EU-poedels die gehoorzaam door Amerikaanse en Duitse hoepels springen.’

‘Pieter Peeperkorn is voor mij een vermogende charlatan, die met geld alles denkt te kunnen kopen,’ zegt Willemijn, ‘kijk om je heen voor hedendaagse voorbeelden. De schaal van de vermogens waarover nu wordt beschikt (denk aan Thomas Piketty!) vergeleken met de vermogens van de renteniers uit de Toverberg, is onvergelijkbaar. Daardoor zijn de rampen die de tegenwoordige mega-miljardairs met hun vele geld aanrichten ook vele malen groter. Real time zien we Donald Trump op het wereldtoneel opereren. Is die niet enigszins te vergelijken met Peter Peeperkorn, als een specimen van de soort?”

Semanur: Het draait in het sanatorium van Thomas Mann om ziekelijke leden van de parasitaire klassen die door Abbé (priester) Joseph Sieyès in zijn pamflet uit 1789 worden aangeduid als de eerste en tweede stand (geestelijkheid en adel), terwijl het kluitjesvolk de Derde Stand (tiers état) vormde. De inmates van de Berghof bedrijven al die dingen die bij de nietsdoende klasse (leisure class) van Thorstein B. Veblen (1899) horen. De huidige populaties van de congressen van het WEF behoren goeddeels tot diezelfde maatschappelijke establishments.

Unheimisch, weird, uncanny, vind ik de cycli van crises waarvan Mann min of meer de eerste – voor ons in het beperkte Westen, de eerste cyclus – beschrijft. De Eerste wereldoorlog houdt grote schoonmaak, de Tweede een nog grondiger en wij staan wellicht voor een Derde Wereldoorlog die weleens de laatste zou kunnen zijn, mocht hij uitbreken.
Min of meer parallel met de oorlogscycli lopen de financiële crises. Ook die worden steeds heftiger en verwoestender. Logisch, want de sommen gelds waarmee gespeeld wordt, zijn intussen zo onbevattelijk groot van omvang dat je ze als getallen niet eens meer kunt uitspreken, en als onze wereld tot een dorp transformeert dan raken rampen alle dorpelingen.

Waar mensen als bijvoorbeeld Joseph Stiglitz tegen waarschuwen is om niet in de fuik van zo’n voorzienbare crisis te zwemmen. Wat de EU-politici op mesoschaal doen en de Nederlandse Haagse plucheklevertjes op micro-schaal, is: procyclische politiek implementeren. Je ziet dat de huidige coalitie van VVD en PvdA gewoon wil verdergaan met slopen en ontmantelen van onze maatschappelijke solidariteit.Terwijl rondom steeds meer stemmen opgaan die waarschuwen tegen deze procyclische neoliberale politiek. De tijd in de Toverberg is cyclisch. Ik hoor de echo van Die Ewige Wiederkunft des Gleichen van Nietzsche. Natuurlijk, want Mann kende Nietzsches werk uit zijn hoofd en achterstevoren binnenstebuiten. Dát fatalistische cyclische ook in onze tijd herkennen, vind ik griezelig, unheimisch. Wat dat betreft vind ik Thomas Mann een visionair.’

Sieb verzucht: Ik zou zo graag Mann’s ‘Die Betrachtungen eines Unpolitischen’ al grondig gelezen en verwerkt willen hebben, zoals de meesten van onze mentors. Die refereren er tijdens onze leesgroep over De toverberg vanzelfsprekend aan, terwijl ik niet eens weet waarover ze het hebben, totdat ze het expliciet maken. Ons moderne onderwijs hè.?’

‘Je zou het unheimisch kunnen noemen,’ zegt Willemijn, ‘dat de Zwitser Klaus Schwab Davos koos als plaats voor de jaarlijkse bijeenkomsten van het WEF. Nu is Schwab een Zwitser en zakenman (dat zijn bijna alle Zwitsers) en de happening zal hem en zijn vrienden ongetwijfeld geen windeieren leggen. Maar toch. Zou het niemand ooit eerder zijn opgevallen? Sanatorium De Berghof en het Congres-paleis waar de WEF wordt gehouden? Vertegenwoordigers van een ziek systeem komen in Davos bijeen.’

‘Het komt allemaal heel toevallig op bijna hetzelfde moment tegelijk bij elkaar,’ zegt Sieb met een grote grijns, ‘en dan heb je Johan, Mathilde en de andere mentors, die allemaal iconoclastisch lezen –  de heilige huisjes van de standaardinterpretaties omver gooien – en interpreteren, Voilà.’

‘Je bedoelt Brexit,’ zegt Semanur ‘en Joseph Stiglitz die in Nederland zijn nieuwste boek presenteert en ernstig waarschuwt voor het uiteenvallen van de EU. Er staat een goed artikel van een gesprek met Stiglitz en Ewald Engelen in De Groene van deze week. Stiglitz zet zijn argumenten op een rij.’

‘Plus Theresa May van de Engelse Conservatieven, ‘zegt Sieb, ‘die op haar eerste partijcongres een week geleden zich die waarschuwende woorden van alle kanten plus de Brexitstemmen van haar eigen onderdanen, schijnt te hebben aangetrokken. Ik heb de radiopodcasts op de site van Reuters beluisterd en de tekst van haar lezing op de site van The Telegraph gelezen. Ik moet zeggen dat ik het een inspirerend begin van mevrouw May vind. Of ze allemaal doet wat ze zegt te willen doen is natuurlijk de vraag, maar in ieder geval praat ze over zaken die we ons kunnen voorstellen.’

‘Dat is andere koek dan het zoeken naar de “zwijgende meerderheid” waar VVD’er Rutte zich mee onledig wil gaan houden,’ zegt Willemijn, ‘in tandem met Wilders en zijn PPV. Het god cop, bad cop scenario. Of de duvel ermee speelt: PvdA’er Lodewijk Asscher presenteert zijn verkooppraatje onder het etiket van streven naar “beschaafd nationalisme.” Je houdt het niet voor mogelijk, maar het is tig keer niks en niemendal.’

 *  Vrolijkheid *

Semanur: ‘Asscher plooit zich met zijn slogan van “beschaafd nationalisme” wel heel precies en letterlijk naar het verhaal van Caroline de Gruyter die haar column de kop geeft: Links in Europa wordt nu óók nationalistisch. Dat kan ook niet anders, want in Nederland heeft de zogenaamde sociaaldemocratische PvdA zich door collaboratie met de VVD compleet ongeloofwaardig gemaakt als behartiger van de belangen van de gewone man – dat wil zeggen: degenen die hun inkomen uit arbeid moeten verwerven en niet op vermogen kunnen teren – dus moet de PvdA wel met de neoliberalen blijven heulen, terwijl de club tegelijkertijd zijn stuitende collaboratie moet bemantelen. Daarom kan May in Engeland Jeremy Cobyn een veeg uit de pan geven. Nota bene: een leider van de conservatieven die een labourman de oren wast, omdat hij niet genoeg tegengas aan het neoliberalisme heeft gegeven! Dat kan in Nederland toch niet? Zie jij VVD’er Rutte, Samsom de oren wassen omdat Samsom te gedwee met de VVD meeliep? Zie jij de PvdA zichzelf om de oren slaan?! Iedereen in die kongsi heeft tonnen neoliberale boter op het hoofd.’

‘En wat leent zich beter tot het bedekken van je beschamende collaboratie dan inspelen op de onderbuik, maar dan onder het etiket “beschaafd nationalisme,” zegt Willemijn grinnikend. “Als het niet in het echt gebeurde, zou ik het te kinderlijk, te simplistisch vinden als strategie om zetels te scoren.De echte problemen, daar lopen ze met een wijde boog omheen.’

‘Rutte doet krek hetzelfde,’ zegt Sieb, ‘met zijn preemptive warning aan onze allochtone landgenoten, dat ze kunnen vertrekken als ze zich niet conformeren aan onze waarden en normen – whatever those may be. Het gaat om helemaal niets! Na de verkiezingen hoor je Rutte hier natuurlijk niet meer over. De man weet zelf niet eens wat waarden en normen zijn. Pleurt toch op zeg!’

‘Toch blijf ik het raar vinden,’ zegt Semanur, ‘dat er geen politieke club blijkt te zijn die erin slaagt “om zich de problemen van grote groepen gemarginaliseerde, angstige burgers aan te trekken” ik citeer De Gruyter letterlijk, als zij Eribon bespreekt. Toch niet al die beroepspolitici gelóven in het vrijemarktfundamentalisme? Dat gaat er bij mij niet in. Volgens mij is het puur opportunisme en gebruik maken van je politieke positie om je eigen geldje veilig te stellen.’

Sieb: ‘Eribon/De Gruyter hebben het in mijn perceptie over de Derde Stand, van wie geen politieke club zich iets aantrekt. Ze worden politiek uitgebuit door de beroepspolitici, die hen alleen stroop om de mond smeren als er moet worden gestemd en de carrière-politici hun dosis legitimatie komen tanken. Fortuyn noemde dat heel treffend “de verweesde burgers” die vogelvrij zijn en om wie niemand zich bekommert. De vlottende en losgeslagen burger-kiezer.’

‘Politiek opportunisme voor eigen gewin. Dat zeker óók,’ zegt Willemijn, ‘maar Eribon legt tevens uit – in de Franse of Duitse bespreking – dat het opklimmen van omlaag, uit de heffe des volks, automatisch betekent dat je je de mores en het jargon eigen maakt van de club waartoe je wilt behoren. Daar is bijna geen ontkomen aan. Sommigen, zoals Eribon (die was èn arm èn homo) worstelen zich terug naar de integriteit, maar velen blijven collaboreren. Dat is bij veel van deze beroepspolitici het geval. De meesten hebben nog nooit eerder zoveel geld op hun bank- en girorekeningen gezien. Dat komt toch vanwege het neoliberalisme geloven zijn. Dan is de conclusie voor de hand liggend: we moeten ons aanpassen aan dat profijtelijke verdienmodel, want met gewoon werk krijgen we nooit zoveel geld bij elkaar.’

‘Dan is de metafoor van de tuberculeuze personen die ook nu jaarlijks naar Davos tijgen, om daar te dineren en het gezellig te hebben, net als in de roman van Thomas Mann, angstwekkend realistisch,’ zegt Semanur. ‘Mann typeert de stemming in het sanatorium in het laatste hoofdstuk, vlak voor de Eerste Wereldoorlog, met: grote stompzinnigheid (“Der Grosse Stumpfsinn”) en grote geprikkeldheid, irritatie (“Die grosse Gereitztheit”). Dat typeerde de stemming in West-Europa toen, maar ook nu. Korte lontjes. Ad hoc.’  

‘We zetten dit onaffe stuk vast op de site,’ zegt Sieb, ‘dan kan iedereen van onze werkgroepen het lezen. Ik zal proberen zoveel mogelijk verwijzingen erbij te doen.
Trouwens op Sputnik staat een goed stuk over het IMF dat zich intussen achter de oren krabt als het om marktfundamentalisme gaat.’

‘Alleen PvdA’ers als Jeroen Dijsselbloem, Lodewijk Asscher, Samsom en VVD’ers als Mark Rutte en Halbe Zijlstra gaan glashard door alsof er niets is gebeurd,’ zegt Willemijn lachend. ‘Ik bedenk trouwens met het betoog van Piketty in mijn achterhoofd, die zegt dat alleen ingrijpende gebeurtenissen zoals wereldoorlogen kunnen zorgen voor noodzakelijke herverdelingen van vermogens – door onteigening ten behoeve van de oorlogsinspanning. Ik bedenk dat de vrome kreet: De EU is nodig,opdat er nooit meer oorlog kome! een cynische lading krijgt, omdat bepaalde germia bedoelen: nooit meer oorlog op zo’n schaal dat ònze vermogens gevaar lopen. Natuurlijk zijn alle andere soorten oorlog prima, want die brengen ons juist geld op. Kijk maar om je heen!

*  VROLIJKHEID *

 

Theresa May in haar speech in Birmingham op op  5 oktober 2016 • 1:43PM (volledige tekst op de site van de Telegraph en Independent):

‘Change has got to come because as we leave the European Union and take control of our own destiny, the task of tackling some of Britain’s long-standing challenges – like how to train enough people to do the jobs of the future – becomes ever more urgent.
But change has got to come too because of the quiet revolution that took place in our country just three months ago – a revolution in which millions of our fellow citizens stood up and said they were not prepared to be ignored anymore.’
http://www.telegraph.co.uk/news/2016/10/05/theresa-mays-conference-speech-in-full/

Jan Kuitenbrouwer (NRC 09.10.2016): ‘ Hoe Theresa May ruimte op links zoekt’
https://www.nrc.nl/nieuws/2016/10/09/hoe-theresa-may-ruimte-op-links-zoekt-4680811-a1525748

Caroline de Gruyter:  Links in Europa wordt nu óók nationalistisch – NRC, 07 oktober 2016
https://www.nrc.nl/nieuws/2016/10/07/links-in-europa-wordt-nu-ook-nationalistisch-4678512-a1525599

Duitse bespreking van Eribon’s boek: ‘Arbeiterklasse und Homosexualität. Der Mythos der Revolution’
http://www.spiegel.de/kultur/literatur/didier-eribon-rueckkehr-nach-reims-der-mythos-der-revolution-a-1099396.html

Franse bespreking van Eribon’s boek: ‘Retour à Reims’
https://lectures.revues.org/898

Ewald Engelen: ‘Joseph Stiglitz’ antiserum tegen het neoliberalisme’ – de Groene Amsterdammer, woe. 5 oktober 2016
https://www.groene.nl/artikel/overal-vingerafdrukken-van-het-grootbedrijf

‘In zijn recente boek De euro roept Joseph Stiglitz Europese politici als Jeroen Dijsselbloem op om de door hen aan­beden begrotingsdiscipline te verlaten voordat het te laat is. Opdat het niet opnieuw 1919 wordt.’

Ewald Engelen: ‘Tijdgeest’ – de Groene Amsterdammer, woe. 5 oktober 2016
https://www.groene.nl/artikel/tijdgeest–2

Maarten Schinkel ( NRC 12 sept. 2016): ‘De onbekende tijdbom van de monetaire unie’
https://www.nrc.nl/nieuws/2016/09/12/de-onbekende-tijdbom-van-de-monetaire-unie-4248049-a1520970

Maarten Schinkel  (NRC 10.10.2016): ‘De elite van het IMF weet het eigenlijk ook niet meer’
https://www.nrc.nl/nieuws/2016/10/10/de-elite-van-het-imf-weet-het-eigenlijk-ook-niet-meer-4710921-a1525700

Sputnik International (07.10.2016):  Het IMF snapt maar niet waarom de wereld zich verzet tegen globalisatie / ‘Clueless: IMF Wonders Why the World Is Resisting Globalization’
https://m.sputniknews.com/business/20161007/1046082036/imf-wonders-world-resisting-globalization.html

 Radio Sputnik : ‘Storm clouds gather over IMF, World Bank summit’ (7 oktober 2016)
https://www.spreaker.com/user/radiosputnik/storm-clouds-gather-over-imf-world-bank-?utm_source=widget&utm_medium=widget

World Economic Forum – Davos

 

wef_chappatte

 

 

 

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

De groeiende kloof tussen arbeidsinkomens en vermogensinkomsten, werkt steeds ontwrichtender

citaat Shaw

‘Er dreigt in Europa sociale kortsluiting tussen degenen die hun inkomen met werken, uit arbeid moeten verdienen en degenen die zonder hoeven werken geld uit vermogen krijgen. Dat zegt Thomas Piketty in zijn Capital en Caroline de Gruyter zegt hem dat na in haar NRC-column van 06 augustus 2016, ‘ stelt Hein vast.

‘Drie studenten mailden mij dat gisteren: mevrouw De Gruyter heeft het over Piketty’s groeiende kloof tussen werkers en zij die teren op vermogens. Arbeid wordt verdrongen door vermogenbezit,’ vertelt Zorah. ‘Die studenten krijgen alvast twee punten. “Links is medeverantwoordelijk voor de huidige malaise” schrijft De Gruyter. Nou en of! En hoe. Denk maar aan Diederik Samsom van de PvdA en zijn platte kar die door de bocht moet. Heel de PvdA is zo plat als een dubbeltje, dus dat dekt de lading van die nep-sociaaldemocraten volledig.
Beroepspolitici die de politiek versjteren, doordat ze de kiezer geen keuzes meer bieden. Jullie mogen ieder kleur auto kiezen die je wilt, zei Ford, als het maar zwart is. Of je nou VVD stemt of PvdA, je krijgt botweg en glashard neoliberaal beleid voor je kiezen.’

‘Het demonstreert het deerniswekkende gehalte en de naargeestige kwaliteit van wat zich vandaag de dag afficheert als politicus-volksvertegenwoordiger, ‘ zegt Hein zwaar snuivend.
‘We kunnen ons bezighouden met scherpzinnige analyses over geopolitiek, of ons druk maken met het laatste afleidingsinitiatief van de polderpolletiek hier te lande, van hun pietluttige potjes mee naar de kruidenier om het milieu te sparen, maar intussen gaat de maatschappelijke kaalslag gewoon door. Gemeentemanagers verzinnen van alles om zich qua salaris naar de Balkenende-norm te wurmen: parkeermeters plaatsen, geld vragen voor het ophalen van grofvuil, besparen op aantallen vuilcontainers – waardoor de reiniging vaker moet uitrukken, hetgeen geld kost en ergernis oplevert – trucs van de minkukelmanagers van de sociale woningen, die nu ook verzelfstandigd zijn en managertje spelen, terwijl ze dat helemaal niet kunnen en ga zo maar door. De huidige politiek is steengoed in het genereren van ergernis, het brouwen van rancune en nijd en het verpesten van het nationale en internationale leefklimaat.’

Citaat McLuhan

‘Net als geld sparen, wordt geld verdienen met eerlijk werken, bestraft,’ zegt Zorah lachend, ‘dus waarom nog werken en sparen? Ga de politiek in of de misdaad. Wat is het verschil trouwens nog?

Die Duitse socioloog Bude, over wie Caroline de Gruyter het heeft, meent dat de groepen van de werkende onderklasse elkaar vinden in het aanwijzen van zondebokken. Ik zie het verschil niet meer zo tussen het “service-proletariaat” en de “dalende middenklassers” zoals De Gruyter ze noemt. Voor mij zijn ze bij elkaar: de losers. Die groep groeit, omdat de concentratie van vermogens bij de kleine groep weliswaar voor steeds meer werkloze rijken zorgt, maar vooral het aantal obsceen grote vermogens groeit als een pest.
Die kloof, die vooral een kloof in beschikkingsmacht is, vanwege en door geld, die kloof maakt van onze zogeheten democratie steeds meer een lachertje. Lees Gabriel Zucman’s Belastingparadijzen er gewoon op na. Het is een dun boekje en in het Nederlands verkrijgbaar. Een postzegellandje als Luxemburg bestuurt feitelijk de EU en niemand die daar wakker van schijnt te liggen.

De politieke baasjes en bazinnetjes verdringen zich voor de microfoons en in de gedrukte media om president Recep Tayyip Erdogan te gispen en de oren te wassen vanwege ‘s-mans gebrek aan democratisch gehalte. Turkije mag geen lid van de EU worden, want dat is een oprecht brave en deugdelijke democratische club. Intussen chicaneren ze Turkije vanwege de vluchtelingenstroom die Erdogan moet stremmen. Is het niet om je dood te lachen? Ja, sorry, ik laat me weer gaan. we zouden het over de groeiende kloof tussen arbeid en vermogen hebben.’

‘Nou ja, daar draait alles toch ook zo’n beetje op uit: mondiaal, nationaal, regionaal en lokaal. Rijk en rijker versus arme kerkratten.
Zwarte Piet, de Gay Canal Pride en de Spelen in de favella’s van Rio,’ spreken duidelijk meer tot de verbeelding,’ zegt Hein schouderophalend. ‘Piketty is voor velen te dik. Gek genoeg ook voor veel academisch geschoolden. Dat verbaast me nog steeds en steeds meer. Ook dat Roel Kuiper’s boek De terugkeer van het algemeen belang, bijna geboycot lijkt te worden, terwijl we juist de ideeën uit zulke boeken broodnodig hebben. Uiterst merkwaardig allemaal.
Die maatschappijbrede apathie, wijst politieke rattenvangers en volksmenners natuurlijk de weg naar uiterst winstgevende verdienmodellen. Aan het eind van de regenboog ligt gegarandeerd de pot met goud. Dat moge duidelijk zijn. Ieder voor zich en na ons de zondvloed. ’

 

Citaat Veblen

 

Marshall McLuhan (1964): Understanding Media: The Extensions of Man / Signet Book – The New American Library / nog geen ISBN / 318 pagina’s; geen register

Bernard Shaw (1965/1928): The Intelligent Woman’s Guide to Socialism, Capitalism, Sovietism and Fascism / Penguin – Pelican Book 8/6, nog geen ISBN / 525 pagina’s inclusief register

Thorstein Veblen (1974/1899): De theorie van de nietsdoende klasse / Amsterdam; Arbeiderspers / ISBN: 90 295 5100 3 / vertaling door Bart Tromp & L. Inberg; inleiding C. Wright Mills en nawoord Theodor Adorno

Gabriel Zucman (2015/2013): Belastingparadijzen /   Amsterdam: Boom  / ISBN:  978 90 8953 503 0

 

mondiaal toerisme

 

 

 

 

 

 

 

 
 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Brexit, als breekijzer voor een beter Europa en betere bestuurders

Citaat Fukuyama_1

‘Wat is de overeenkomst tussen het Britse Brexit op 23 juni jongstleden en de nominatie van Donald Trump tot Republikeinse presidentskandidaat in Amerika?,’ vraagt Marieke.

‘Beide zijn een niet mis te verstaan teken dat het grote publiek de buik meer dan vol heeft van het politiek-financiële establishment dat ons ringeloort, negeert en bij de neus neemt ,’ antwoordt Ilham. ‘Het referendum in Europa en de keuze voor een presidentskandidaat in de USA, zijn eigenlijk de twee ingrijpendste en effectiefste manieren die ons in de democratische wereld nog resten, om door alle politieke prietpraat heen te snijden en te zeggen: genoeg met jullie geschmier en gefleem, wij willen jullie politieke maniertjes niet langer. Wij willen eindelijk echte politiek. Onze gewone verkiezingen om de vier jaar, helpen niet meer om het politieke establishment te vertellen wat we willen dat ze uitvoeren.’

Marieke: ‘Juist, wij willen echte politiek dus ook politici van een kwaliteit die deze wereld vereist. Politici die op hun taak berekend zijn. Brexit en Trump zijn de resultanten van wat Robert Dahl – geciteerd door Hirschman op bladzijde 32 verwoordt: “ … the ordinary failure, on the part of most citizens, to use their potential political resources to the full makes it possible for them to react with unexpected vigor-by using normally unused reserves of political power and influence-whenever their vital interests are directly threatened. “ Brexit en Trump zijn die krasse middelen waarnaar het publiek nu grijpt. In Europa is het referendum momenteel het belangrijkste democratische instrument en in Amerika vervullen deze voorverkiezingen die functie. De gewone signalen, middels de normale verkiezingen op een politieke partij, zijn namelijk al lang disfunctioneel, krachteloos en hooguit nog symbolisch op een contraproductieve wijze.’

Ilham zegt grinnikend: ‘Dat het referendum bij ons het meest effectieve nog resterende democratische instrument is, blijkt uit de verwoede pogingen van het politieke establishment om dat referendum zo veel als zij kunnen aan banden te leggen. Liefst zouden de politici het referendum helemaal afschaffen. Alles wat hun manipulatief gestolen legitimiteit aan de kaak kan stellen, zou kunnen ontmaskeren en hen zou dwingen echt te gaan leveren wat ze beloven met al die gladde babbels, dat willen de carrière- en beroepspolitici afschaffen. Zogenaamd om de waan van de dag geen kans te geven.’

Semanur pakt de tekst van het artikel van Francis Fukuyama in de laatste Foreign Affairs (juli/augustus 2016: ‘American Political Decay or Renewal) erbij: ‘Fukuyama stelt vast dat in Amerika ongeacht het onderwerp – van immigratie, financiële hervormingen, handel en stagnerende inkomens van de middenklasse – grote aantallen kiezers aan beide kanten van het politieke spectrum (dus zowel Republikeinen als Democraten) in opstand zijn gekomen tegen wat zij zien als een corrupt en zelfzuchtig Establishment ( “large numbers of voters on both sides of the spectrum have risen up against what they see as a corrupt, self-dealing Establishment.”). Dat hebben de Amerikanen gedaan door Trump bij de Republikeinen op het schild te heffen en door bij de Democraten massaal achter Bernie Sanders te gaan staan. Al zou Hillary Clinton de Democratische nominatie winnen, dan zal dat een winst zijn met een begin van rot en kern van corruptie zijn.

De Britten hebben tegen alle establishment-raadgevingen en bangmakerij door deskundologen en experts in – ook die van de mainstream media – per referendum voor een Brexit gestemd.’

‘Kijk wat de Nederlandse politici met onze referendum-uitslagen van 2005 (Europese grondwet) en 2016 (over het associatieverdrag met de Oekraïne) hebben gedaan,’ zegt Ilham. ‘De uitslagen van die referenda hebben ze direct op de WC gehangen. Ze zijn gewoon doorgegaan. Tot dan nu Brexit een feit is. Eeuwig jammer, want Europa kan mij niet sterk en solide genoeg zijn.’

Ilham: ‘Nou, dat vind ik kras uitgedrukt, Semanur, maar ze hadden het o zo graag gedaan.’

Marieke: ‘Dat vind het zwakke aan Fukuyama’s betoog, dat hij het establishment (hij blijft het de elite noemen) nog vertrouwt.’ Ze leest voor: “So now that the elites have been shocked out of their smug complacency, the time has come for them to devise more workable solutions to the problems they can no longer deny or ignore.” Dus deze pipo’s zouden vatbaar zijn voor de laatste lessen. In Amerika is dat Trump en bij ons Brexit. Ik geloof daar niets van. Ze zullen hun trukendoos gewoon opentrekken en alles in het werk stellen om hun bevoorrechte posities veilig te stellen. Voor hen is Europa een carrière waar veel geld voor hen aan vast zit.’

Semanur: ‘Daar ben ik het mee eens. Fukuyama is wat mij betreft over-optimistisch als hij het over de elite heeft. Niet vreemd, want daar hoort hij zeker qua inkomen zelf ook bij. Maar, zijn analyse vind ik op belangrijke punten nuttig.’

‘Moet je toch horen hoe Fukuyama de winst van Trump en het net-niet-verlies van Hillary Clinton aangrijpt voor juichpassages,’ zegt Marieke lachend: “ …  voters have flocked to the polls in state after state and wrested control of the political narrative from organized interest groups and oligarchs. … American democracy is finally responding to the rise of inequality and the economic stagnation experienced by most of the population. Social class is now back at the heart of American politics, trumping other cleavages—race, ethnicity, gender, sexual orientation, geography—that had dominated discussion in recent elections.’ Dat is mij toch te starry eyed hoor.’

Ilham: ‘Fukuyama’s analyse aangaande die voor hem onverklaarbare steun van de niet-stedelijke blanke arbeiders voor de Republikeinen – terwijl de Democraten hun belangen zouden behartigen – is bijna een op een op Nederland toe te passen. Niet helemaal, want de PvdA-stemmers zijn uiteindelijk door Samsom gefopt; ze kregen VVD-beleid, terwijl Samsom de indruk en verwachtingen had gewekt dat de PvdA als tegenhanger van het neoliberalisme zou fungeren en opereren. Maar waar het de identiteitspolitiek aangaat loopt Amerika aardig parallel met Nederland.
Die identiteitspolitiek van de Democraten is volgens Fukuyama de verklaring voor wat hij een van de grote mysteries van de huidige Amerikaanse politiek noemt: hoe kunnen mensen in hemelsnaam stemmen op een partij (de Republikeinen) stemmen – “Republicans pushed for the dismantling of the Depression-era system of bank regulation that laid the groundwork for the subprime meltdown and the resulting financial crisis of 2008. And they have been ideologically committed to cutting taxes on wealthy Americans, undermining the power of labor unions, and reducing social services that stood to benefit the less well-off.

This agenda ran directly counter to the interests of the working class.”

Gek hè? Dat mensen blijkbaar niet zien en beseffen dat voor iedereen toegankelijke gezondheidszorg vooral voor hen goed is. Ze denken dat vooral anderen daar van profiteren, te weten: arme blanken en zwarten en dat zijn zij in hun eigen ogen niet, hoewel ze vaak in ieder geval wel arm zijn. Heel vreemd, die menselijke identiteit. Zoiets als: je stemt VVD omdat je vindt dat VVD-stemmers jouw soort mensen is, hoewel je als huurder van een sociale woningbouwwoning helemaal geen voordeel van de hypotheekrenteaftrek hebt en alleen maar ellende van de verhuurdersheffing ondervindt. Maar jij vindt dat jij hoort bij het soort mensen dat VVD stemt. Bizar, maar zo werkt het in de praktijk dus.’

Semanur: ‘Een sterk staaltje Nederlandse identiteitspolitiek vind ik die soap van PvdA’er Asscher (gesteund door de hele Tweede Kamer, blijkt achteraf) met de uitkeringen van Israëlisch-Nederlands-joodse mensen in de bezette Palestijnse gebieden. Volgens de Nederlandse parlementariërs zijn wij Nederlanders als cultuurdragers blijkbaar automatisch toegerust met een christelijk-joodse identiteit – wat dat ook moge zijn.’

Marieke: ‘Het Amerikaanse identiteitsrijtje dat Fukuyama opsomt, past in Nederland ook helemaal:  abortus, gender/homoseksualiteit, milieu, godsdienst en zo nog wat.’

‘Fukuyama pakt de tweedeling tussen de superrijke 10% en de rest terecht bij de kop, ‘ zegt Ilham, ‘dat is natuurlijk door Thomas Piketty en Gabriel Zucman aanschouwelijk uit de doeken gedaan. Fukuyama zegt niet expliciet dat die top 10% de beste instrumenten ter beschikking heeft om zich het grootste deel van de koek toe te eigenen. Op die manier vergroten ze de afstand tussen vermogenden (kapitaalbezitters die inkomen uit geld halen) en arbeiders die voor hun inkomen moeten werken. Dus vrijhandel is weliswaar profijtelijk, want de totale winst wordt groter, maar die winsten worden ongelijk verdeeld.

Fukuyama: ” this consensus on the benefits of economic liberalization, shared by elites in both political parties, is not immune from criticism. Built into all the existing trade models is the conclusion that trade liberalization, while boosting aggregate income, will have potentially adverse distributional consequences—it will, in other words, create winners and losers.” Dit is onder andere Thomas Piketty.’

Semanur citeert: ‘ “Capital has always had collective-action advantages over labor, because it is more concentrated and easier to coordinate. This was one of the early arguments in favor of trade unionism, which has been severely eroded in the United States since the 1980s. And capital’s advantages only increase with the high degree of capital mobility that has arisen in today’s globalized world. Labor has become more mobile as well, but it is far more constrained. The bargaining advantages of unions are quickly undermined by employers who can threaten to relocate not just to a right-to-work state but also to a completely different country.” Dus vermogen/kapitaal raakt steeds meer in het voordeel ten opzichte van arbeid en aan een zinnige herverdeling – denk aan de discussie over het basisinkomen – besteden links noch rechts in de politiek veel aandacht.’

Ilham leest al vertalend voor uit Fukuyama: ‘ De politieke uitdaging is uit te vinden hoe je de globalisering kunt rantsoeneren zonder de nationale en globale economie te “crateren” met het doel om een beetje extra nationaal inkomen binnen te harken tegen de prijs van groter binnenlandse inkomensongelijkheid. / “ The intellectual challenge is to see whether it is possible to back away from globalization without cratering both the national and the global economy, with the goal of trading a little aggregate national income for greater domestic income equality.” Er staat  “cratering” en niet “catering” en ik weet niet precies wat Fukuyama daarmee bedoelt. Uithollen, misschien?’

Marieke: ‘De strekking is me dunkt duidelijk: je moet geen globalisering nastreven die het Nationale Inkomen laat groeien, ten koste van een grotere binnenlandse inkomensongelijkheid. Omdat de vermogenden immers meer van dat extra Nationale Inkomen naar zich toe kunnen halen. Dus een groei van het Nationale Inkomen oogt mooi, als cijfer, maar de maatschappelijk-sociale kosten (de externalities) blijven onder de radar.’

Semanur: ‘Ook hier vind ik Fukuyama te optimistisch als hij beweert: “The gap between the fortunes of elites and those of the rest of the public has been growing for two generations, but only now is it coming to dominate national politics.” Die inkomenskloof is misschien voor iemand als Fukuyama het dominante thema van de Amerikaanse politiek, maar dat hoeft niet voor het politieke establishment te gelden. Tenslotte hoort Donald Trump tot die 10% supervermogenden en wordt Hillary gesteund door diezelfde club, die echt niet zitten wachten op een gelijkmatiger vermogensopbouw in Amerika.’

Citaat Hirschman-1

Marieke: ‘Dat van die plucheklevende ‘elite’ – wij zeggen: establishment – is een mooi bruggetje naar de theorie van Hirschman zoals Caroline de Gruyter die in haar column – tamelijk okay voor zo’n kort bestek – samenvat. Mevrouw de Gruyter expliciteert via Hirschman naar mijn overtuiging wat er momenteel aan de hand is: benedenmaats politiek personeel zit op het pluche en aan de knoppen: “Het ergste, schreef Hirschman, is dat er genoeg exit is om de boel vierkant te laten draaien, maar niet genoeg om verandering teweeg te brengen. Dan gebeurt er niets, behalve dat incapabele mensen blijven doormodderen, zodat vernieuwing en verandering uitblijven.”

Ilham: ‘Ja, alles goed en wel, maar je gelooft toch zeker niet dat al die overbetaalde tovenaarsleerlingen vrijwillig de vleespotten van Brussel vaarwel zullen zeggen?’

Semanur zegt dat Hirschman (83) terecht opmerkt dat loyaliteit alleen bestaat wanneer ‘exit’ mogelijk is. In een totale institutie (Goffman) ben je misschien gehoorzaam uit angst voor de consequenties ingeval je dissident wordt, maar niet per se loyaal. Kijk naar de Grieken. Die hebben keer op keer voor een super linkse regering gestemd, maar moesten toch doen wat Brussel en de ECB ze door de strot wringen. En ze kunnen de euro niet uit. De Britten kunnen dat nog wel. Het kan best zijn dat het lot van Griekenland heeft meegespeeld bij Brexit. De Grieken hielden ook geen referenda geloof ik, die gingen stemmen op politici die tevoren wisten dat ze hun beloften niet zouden kunen houden.’

Ilham: ‘In ieder geval lijken in Groot Brittannië de aanzwengelaars van de Brexit buiten de boot te vallen en gaan de exit-onderhandeling straks gebeuren door conservatieve politici. Dat wil zeggen door leden van het politieke establishment dat deze Brexit heeft veroorzaakt.’’

Semanur: ‘Er gaan nu al geluiden op dat het referendum over moet, omdat het niet correct zou zijn gebeurd. De belangen zijn natuurljk groot en er zit geld. Benieuwd hoe de hazen uiteindelijk gaan lopen.’

Marieke: ‘Het referendum moet juist uit de kast worden gehaald en opgepoetst als correctiemiddel voor de politici. Gecontroleerd welteverstaan. Zodra de politici te ver afwijken van hun beloften of te ver af komen te staan van wat de bevolking wil, kun je een corrigerend referendum houden. Door beheerste toepassing van het referendum kun je de verkiezingen in stand houden. Anders moeten we liever direct het voorstel van David Van Reybrouck – gedeeltelijk loten in plaats van kiezen – uitwerken en toepassen.’

Semanur: Caroline de Gruyter citeert de passage van Hirschman die op bladzijde 32 staat: “the citizen must express his point of view so that the political elites know and can be responsive to what he wants, but, on the other, these elites must be allowed to make decisions. ” Best, allemaal tot je dienst, maar je kunt als burger niet aan de gang blijven met het politieke establishment de kans geven te laten zien dat ze solide politiek kunnen bedrijven. Mevrouw de Gruyter pleegt zoals gwoonljk een genuanceerd stuk tekst, maar ik vind in deze situatie het artikel van Robert Parry toch toepasselijker.’

Ilham: ‘Hirschman oppert soms erg interessante alternatieve frames, zoals – en dat ligt in het verlengde van de passage die jij aanhaalt, Marieke – op bladzijde 103-104 waar hij de figuur van goedgepraat opportunisme uitlegt. Hirschman: Men moet met tegenzin toegeven dat karakterloosheid van het type hoe slechter-het-wordt-hoe-minder-makkelijk-ik-eruit-kan stappen, een hoger doel kan dienen indien een organisatie in staat is om werkelijk onvoorstelbare slechte publieke/algemene kwaden te produceren (“when an organization is capable of dispensing public evils of truly ultimate proportions, a situation particularly characteristic of the more powerful states on the present world scene.”)

Nou ja, denk aan de processen van Neurenberg en in minder lugubere mate het steeds maar groter willen groeien van de EU door het drammen van het EU-establishment. Dan heb je volgens Hirschman met alle winden meewaaiende lieden nodig, onder voorwaarde dat zij op het juiste moment hun ware aard tonen en voet bij stuk houden. Hirschman: ‘’The more wrongheaded and dangerous the course of these states the more we need a measure –of spinelessness among the more enlightened policy makers so that some of them will still be “inside” and influential -when that potentially disastrous crisis breaks out. It is nevertheless worth noting that the magnitude of public evils that can today be visited upon all of us by the centers of world power has bestowed “functionality” or social usefulness on protracted spinelessness ( failure to exit ) provided it turns into spine ( voice ) at the decisive moment.”

Semanur: “Je moet er niet aan denken dat je meedoet met rotzooi maken met het idee dat je op het juiste moment nog erger zal voorkomen. Lukt dat ooit?

Hoe weerbarsteig deze materie is, blijkt bijvoorbeeld uit deze passage bij De Gruyter: “Terwijl een aantal Europeanen exit wil, verlangen anderen (onder wie migranten) juist meer ‘voice’.” Dat snap ik niet, want die migranten hebben door te migreren voor ‘exit’ (weggaan, vertrekken) gekozen, dus hoe kunnen ze meer ‘voice’ verlangen? Dan waren ze toch niet vertrokken? Of bedoelt ze dat die migranten van buiten – zoals de Cubanen in ballingschap – ’voice’ willen uitoefenen?

‘Op bladzijde 105 schrijft Hirschman over Amerika als over een voorland dat ons staat te wachten wanneer we de neoliberale politiek van nu laten voortzetten, ‘zegt Marieke, er blijft geen algemeen belang meer over, er zijn straks helemaal geen publieke goederen en diensten meer: “ The considerable difference between “proper” exit from public goods and the kind of exit ( from private goods ) thus far discussed is revealed when a customer-member who exits from a public good behaves as though he were exiting from a private one. In a society as dominated by private goods and by styles of behavior acquired in reacting to them as the United States, such confusion may perhaps be expected.” Het boek van Roel Kuiper (De terugkeer van het algemeen belang) blijft oorverdovend genegeerd worden. Piketty en Zucman idem dito. Dat maakt dat ik niet bijster optimistisch ben over de leercurve van het politieke establishment en onze democratie niet in goede handen weet.’

‘Misschien dat we Hirschman toch maar nog een keer moeten bestuderen en met de groep bespreken,’ sluit Ilham af. ‘Hij is op veel punten zeker de moeite waard, al blijft bijvoorbeeld het digitale gebeuren onder de radar en komt het flitsgeld niet aan de orde. In de tijd dat Hirschman leefde, speelden die dingen nog niet, terwijl ze nu ons bestaan domineren.’

* * *

Francis Fukuyama (2016): ‘American Political Decay or Renewal? The Meaning of the 2016 Election’ in Foreign Affairs / juli-augustus, 2016
https://www.foreignaffairs.com/articles/united-states/2016-06-13/american-political-decay-or-renewal

Albert O. Hirschman (1970): Exit, Voice, and Loyalty. Responses to Decline in Firms, Organizations, and States / Harvard University Press / Cambridge, Massachusetts and London, England / ISBN 0-67 4-27660-4

Caroline de Gruyter : Hoe vind je de balans tussen exit en blijven? / NRC 25 juni 2016

De uitkeringsfraude in Israël, door Nederlandse politici en de Sociale Verzekeringsbank (SVB), is eigenlijk de schuld van de Mosad

Malika Sorel
http://www.trouw.nl/tr/nl/4496/Buitenland/article/detail/4206682/2015/12/13/De-elites-brengen-ons-in-gevaar.dhtml

http://www.elsevier.nl/buitenland/achtergrond/2016/06/kan-brexit-nog-teruggedraaid-zij-denken-van-wel-321270/?cmpid=NLC|elsevier_dagelijks|2016-06-26|Kan_Brexit_nog_worden_teruggedraaid?_Zij_denken_van_wel&utm_source=TripolisDialogue&utm_medium=email&utm_term=&utm_content=&utm_campaign=els_26jun&cmpid=NLC|els_26jun|2016-06-26

 

 

 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , ,