RSS

Daily Archives: december 4, 2020

De “G” van Gregor en de “S” van Samsa ?

 

 

‘ Gregor Samsa, om mee te spellen, voor Duitsers? Vind je dat niet ietwat té?’

  • ‘ Nou neen, hoezo? Kafka was een groot Duitstalig schrijver, uit Bohemen. Wat is er verkeerd aan om daar als Duitser aan herinnerd te worden? Zeker nu Duitsland meer en meer aan een Kafka-land doet denken. Net als heel West-Europa trouwens.’

‘ Wanneer kwam je erachter dat Gregor Samsa in feite de Davidster op kreeg? Op een ochtend wordt hij wakker en is hij geen mens meer maar een insect, een jood. Nauwkeuriger: een tot-jood-gemaakte. Als je De metamorfose eenmaal in dit frame hebt gelezen, kun je het verhaal moeilijk nog anders duiden. Tenminste, ik kan het niet meer. Ik kan me niet herinneren deze interpretatie ooit eerder te zijn tegengekomen.’

  • ‘ Ik ook niet, maar ik wil dat niet uitsluiten. Misschien dat ik het me niet herinnerde, tot voor kort. Dat kan. Nu kwam het in ieder geval voor mij als een verrassing en toch ook weer niet. Het verhaal laat zich gewoon niet anders lezen. Ik vermoed dat de toeslagen-affaire het laatste zetje gaf. Die soap is als het ware een versie van Het proces en Het kasteel , in elkaar geschoven. Iedereen een beetje medeplichtig, maar niemand zo medeplichtig dat hij of zij als schuldig aangemerkt kon worden.
    Het idee van Gregors “omkatting” van mens naar insect, kever, parallel aan het omkatten van Duitser, Fransman, Nederlander, of Rus enzovoorts, naar jood, moet al langer in mijn voorbewuste hebben gesluimerd, het kwam er alleen niet uit. Misschien door zelfcensuur, wie zal het zeggen. Het was volgens de conventionele canon gewoon een bizar verhaal; normaal voor een schrijver als Kafka. Terwijl je best beter had kunnen weten. Of op z’n minst: anders weten.
    Maar dat is wat er gebeurde en wat Kafka voorzag en voorvoelde en wat hij in de metamorfose beschrijft.: de ont-menselijking van joden – althans: van degenen die door verdoolde rassenwaanzinnigen tot jood bestempeld zouden worden. Geloof ik tenminste. Ik weet bijna zeker dat Kafka het rampzalige scenario dat zich zou ontwikkelen, voorvoelde. Alleen kon hij er toen nog geen woorden aan geven. Er waren er meer die bange vermoedens koesterden en sommigen poetsten dan ook net op de tijd de plaat. Nabokov beschrijft ergens dat Gregor zich niet realiseerde dat hij vleugels had en dus (fysiek) had kunnen wegvliegen.  Nabokov: “Curiously enough, Gregor the beetle never found out that he had wings under the hard covering of his back. (This is a very nice observation on my part to be treasured all your lives. Some Gregors, some Joes and Janes, do not know that they have wings.) ”  ’

‘ De metamorfose was in 1912 af en werd in 1914 gepubliceerd. Van 1918 tot 1933 was de Weimarrepubliek en op 30 januari 1933 werd Adolf Hitler de nieuwe Rijkskanselier van Duitsland, dat is 30 jaar na de publicatie van Kafka’s verhaal.’

  • Ja, juist, Hitler was van 1889 en 23 toen Kafka’s verhaal gepubliceerd werd, hij kon de Metamorfose dus hebben gelezen en dat zou hem op het idee kunnen hebben gebracht dat joden schadelijke insecten-in-mensengedaante (Ungeziefer) waren en verdelgd  (tilgen, ausradieren) moesten worden. Zou daar een geloofwaardig verhaal in zitten, denk jij?’

‘ Waarom niet? Zeker in deze naargeestige tijden van identiteitsdenken en fantasieloos bot racisme, aan beide kanten. Overigens kregen joden die naar Amerika waren uitgeweken ook daar te maken met discriminatie. Zo hadden Amerikaans universiteiten bijvoorbeeld lange tijd een numerus fixus voor joodse studenten. Dat weten de meeste mensen hier niet eens. ’

  • ‘ De huismeid vindt Gregor op een ochtend dood, uitgehongerd en uitgedroogd: ”Sehen Sie nur mal an, es ist krepiert; da liegt es, gans und gar krepiert!” Ze spreekt over Gregor als over een “het”. Tja, dat is beslist geen vrolijk einde. Geen verhaal om met de Kerstdagen te lezen.‘

‘ Hoewel, hoewel, de familie fleurt na Gregors dood op en vooral zijn zuster Grete, die tot weelderige (üppige) vrouw is uitgebot en die nodig aan de man moet worden geholpen  “ …. die Tochter als erste sich erhob und ihren jungen Körper dehnte.“  Kortom, het leven gaat gewoon verder.’

  • ‘ In feite was het met de hutu’s en tutsi’s niet anders, of met de bosniaks en cetniks en de turken met de armeniërs. Die ewige Wiederkunft des Gleichen. ‘

 

 

 

 

https://www.mentalfloss.com/article/65675/12-unsettling-facts-about-metamorphosis

https://www.frustfrei-lernen.de/deutsch/die-verwandlung-analyse-interpretation.html

 

Henry Louis Mencken (September 12, 1880 – January 29, 1956) was an American journalist, essayist, satirist, cultural critic, and scholar of American English.

 

 

Tags: ,