RSS

Tag Archives: Ishiguro Kazuo

‘Spes patriae’, oftewel: de hope des Vaderlands

 

‘ Wilfred Owen’s gedicht Dulce et decorum est gaat over de gevolgen van een gifgasaanval in de Eerste Wereldoorlog. Of het corona-virus op den duur dezelfde uitwerking heeft als mosterdgas, waarbij de slachtoffers zich letterlijk de longen uit het lijf hoestten, is mij niet bekend. Het lijkt mij geen vredige en zachte dood. In ieder geval is meneer Bosch (31 jaar jong) te jong om de Tweede Wereldoorlog aan den lijve te hebben meegemaakt. Laat staan de eerste. Misschien dat hij voor de aardigheid ooit een tulpenbol geproefd heeft, maar dat weet ik niet. Hij valt vooral over de oorlogsmetafoor geloof ik.’

  • ‘ Gek eigenlijk dat men bij al de herdenkerij in Nederland nooit tulpenbollen als snacks serveert. Zou dat geen gat in de markt wezen? Nederlanders zijn toch van die ondernemende types. Waarom telen ze geen herdenkingstulpenbollen. In verschillende kleuren en met verschillende smaken? Ik ben niet helemáál badinerend hoor, maar ik vind het steeds “minder erg” dat er in onze families nooit, of hooguit mondjesmaat en dan sporadisch vrij zakelijk en beknopt, over de Japanse bezetting, de kampen, de dwangarbeid en de daarmee verbonden gruwelen werd en wordt verteld. Gelukkig mag hier iedereen herdenken wat en hoe hij of zij wil. Dat valt wat mij betreft onder het recht op vrije meningsuiting. In veel landen is dat anders geregeld. Dus geen misverstand met betrekking tot mijn attitude ten aanzien van herdenkingen. Zeker in tijden van naargeestigheid zoals nu, kan herdenken een verzachtende en troostende functie vervullen. Verbindend. Dat is bijvoorbeeld een aspect dat Ernest Renan naar voren haalt: gezamenlijk lijden schept een band. De herdenking ervan ook, neem ik aan. Ook als je dat lijden niet zelf gedaan of ervaren hebt.’

‘ Liefst herdenken, zonder lijden hoor. Laten we hopen dat er een nooit een wereldoorlog komt, waarbij virale pandemiën als wapen ingezet worden. In mijn familie had je een paar stokoude ooms en tantes die altijd herinnerden aan het lijden van de Indonesiërs, de Russen en natuurlijk ook de gewone Duitser en Japanner. Dat kwam vooral, vermoed ik tenminste, omdat ze/we in al die groepen familieleden hadden zitten. En Chinezen en joden natuurlijk, veel j/Joden ook. En Arabieren en last but not least Indonesiërs en Nederlanders, vanzelfsprekend. Ook. Natuurlijk. Van alles eigenlijk. Ook Japanners, ja, die ook. Weet je dat iemand mij afgelopen weekend vertelde Ishiguro’s roman The Remains of the Day als oorlogsroman gelezen en herkend te hebben?’

  • ‘ Ja, dat was zo raar. Ik bedoel twee dingen: die roman – echt Japans, om de oorlog op die manier over het voetlicht te brengen – en ook raar, joodse familie en vrienden die niet eens wisten dat ze geacht werden joods te zijn. Hoe weet je dat nou, als niemand dat ooit aan of tegen je verteld heeft en je er ook nooit “last” van hebt gehad. Eigenlijk best hilarisch ook. “Ben ik joods? Nooit geweten. Is dat erg, kan ik daar last mee krijgen? Neen? Niet meer? Nou, best hoor, voor mijn part, van mij mag het.” Reacties in die trant. What the heck, and who cares!

‘Okay. Ze spraken allen tenminste ook (heel goed) Nederlands en je weet wat de Duitser Herder over taal beweerde. Nou ja, het kan best lastig wezen. Kijk maar naar die vermaledijde identiteits-politiek rond personen met twee (legitieme) paspoorten, die we tegenwoordig regelmatig meemaken.’

  • ‘ Nou, wat de Nederlands spreken betreft, dat lag in mijn familie toch iets genuanceerder hoor. Ietsje ingewikkelder. Maar goed, tijden veranderen. In 2008 verdampten miljarden op de beurs, weet meneer Bosch te vertellen. Dat gebeurde in 1928/29 ook en vandaag de dag verdampen er nog veel meer miljarden, maar dat grijpt overal en nergens plaats, er is geen vaste locus meer aan te wijzen en niemand is verantwoordelijk. Op een dag worden we wakker en dan blijkt ons pensioen afgeschaft. Zo maar. En er is niets meer aan te doen. Dan had je maar rijk moeten wezen, zoals een meneer Bezos of Zuckerberg, en niet te vergeten de oliesjeiks. Als je zó onmetelijk rijk bent als een oliesjeik, doet niemand je iets. Dan mag je journalisten die jou onwelgevallige stukken schrijven in stukken zagen (voor de goede orde: dit zijn verschillende stukken hè), en ze rollen nog de rode loper voor je uit ook. Dat zijn pas tijden. Toch?’

‘ In ieder geval waren dat tijden met toekomstbestendig en duurzaam onderwijs, en dat is niet meer. Ja, wat lach je nou? Zo hoor je dat vandaag de dag gezegd te hebben, altijd met: toekomstbestendig en duurzaam en niet-klimaatontkennend. Dat laatste om de graad van imbeciliteit van het lingo goed te laten uitkomen O ja, ik was eco en groen nog vergeten.’

  • ‘ Groen, ja. Onze groene jeugd en ons bedonderde onderwijs. Laat varen alle spes / speranza, gij, die dit aardse tranendal betreedt. Lascate ogni speranza.’

‘ O ja, toen waren onze universiteiten nog echte alma maters. En toch die omineuze waarschuwing.’

  • ‘Een terechte waarschuwing, want toen werden er nog echte academische examens afgenomen.’

 

 
Leave a comment

Posted by on mei 5, 2020 in Uncategorized

 

Tags: , , , , , , ,