RSS

Tag Archives: Russische schrijvers

Bij een dikke Rus, is het makkelijker tussen de regels lezen

‘Sommige recensies zijn zo pakkend dat ik na het lezen ervan bijna bang ben om het boek te kopen en te lezen.’

  • ‘Omdat het boek minder leuk en pakkend uitpakt dan de verwachtingshorizon die je door de recensie hebt gekregen, belooft, zelfs garandeert?’

‘ Hè jakkes “verwachtingshorizon, ” dat is Hans Robert Jauss. Toch? Zó moet je een boek niet bij de jongelui aanprijzen. Klopt zo ongeveer wel, ja. Je hebt juist de column van mevrouw De Rek gelezen over het boek De Avonden van Marieke Rijneveld. En?’

  • ‘Dat het niet onopgemerkt is gebleven. Althans niet bij Reve.’

‘ Kijk. Zie je, dit snapt een Britse recensurist dus waarschijnlijk niet. Over Reve en zijn opgemerkte ezel en zo.’

  • ‘ Eerder zal een ezelin zeven staarten krijgen dan dat Adolf de hemel in zal komen. Tenzij hij alsnog de gasrekening betaalt. Dat laatste moet Angela Merkel wel goedvinden, anders gaat het feest niet door.’

‘ Was het een ezel of ezelin, bij Belial bedoel ik. Wat zei Reve hier precies over? Is hij daarom katholiek geworden? Okay, we dwalen af. Och, Merkel, ezelin (sommmigen zeggen: geit van Erdogan), die koloniseert de hemel, net zoals ze de hel heeft gekoloniseerd. Da’s voor haar geen probleem; die schaft das schon. Ja, ja, ik ben bezig met een roman waarin de protagonist dit soort dingen over Angela (engel) Merkel zegt. Vanwege daarom en deshalve kan een rechter mij toch niet beboeten of sommeren? Mijn romanpersonage zegt het, net als bij de ouwels van W.F.H. en de reviaanse monkey. In het verhaal van Rijneveld vertelt Onno een mop, net zoals in Nooit meer slapen van W.F.H., die mop over de lul, die Alfred vertelt, of was het Arne? Je kon pas lezen wat er op stond als ‘ie volledig gestrekt was.’

  • ‘Juist, die lul dus. In dat W.F.H-verhaal is Alfred Issendorf de lul, letterlijk. Goed: monkey, donkey? Ah, ik snap ‘m. Je hebt weer te veel dikke Russen gelezen. Platonov en de tesla. In het Russisch is lul trouwens, goei. Fonetisch. Sorry. We worden te hermetisch. Maar je hebt gelijk, in het boek van Rijneveld komt Sinterklaas nog voor. Over een paar jaar weten we hier niet meer wie dat was.’

‘ Dan zien we alleen nog de zwarte Pieten in groten getale over onze straten zwalken, bedoel je? Ho, ho, ook dit zegt mijn romanpersonage. Niks geen witveeg-Piet. Compromisloos zwart. Als die een dark room in gaat, is t’ie onzichtbaar. Aldus mijn romanpersonage. “Gôh, als dát zou kunnen zeg.” Verzucht, alweer, mijn romanpersonage.’

  • ‘ Als ze maar geen standbeelden van de sokkel sleuren, die romantische Pieten van jouw romanpersonage, want daar heb ik my stomach full of. Voor ik het vergeet, nu we het over de doka hebben, moet ik aan foto’s denken en een foto in het bijzonder. Ik heb Karel de link naar het stuk in het Parool gestuurd, met de foto van het meisje Hazes – zo noemt Karel haar, want hij kent haar nog van toen ze klein was, eigenlijk al voordat ze werd geboren, en André over haar vertelde op die bank aan een Amsterdamse gracht. Hij heeft haar ook weleens meegenomen, geloof ik. Anyway: “Sprekend André!” telefoneerde Karel enthousiast. “Ik hoop zo dat ze oppast! Anders laat ik subiet een vlieger op.” Een vlieger die altijd opgaat – hoe zeg je dat in het Engels? Met kite.

‘ Karel vertelde weleens over André Hazes en de worstjes waarvoor hij destijds reclame maakte. Vroeg Hazes: “Eet jij ze weleens? Ik lus-ze-zelf-niet-meer …” zoiets. Ja, dat was ooit, toen het nog gezellig was in Amsterdam. Geen toeristenhorden en geen schiet- en steekpartijen. Tenminste, niet in de mate van nu.’

  • ‘ D’r liep toen een dikke Rus rond – neen niet in Rusland-in-Amsterdam – maar op de Nieuwezijds, bij Rob van Gennep. Onder het pseudoniem Wassilivitsj Oskamovitsj. Later werd hij zo dik dat hij niet meer goed uit de voeten kon. Oskam was communist of iets nóg radicalers en hij citeerde links en rechts uit het Van Gennep fonds.’

‘ Ja, ook daar vertelde Karel smakelijk over: de dikke (Oskam, Wassilivitsj) en de dunne (Vuykovitsj, Wanja). Oskam beweerde weleens tegen Van Gennep, dat je die en die debiteur gevoegelijk “op je buik kon schrijven,” waarna steevast een citaat van Stalin (Joseph Vissarionovich) volgde, bij voorkeur dat over vertrouwen en controle, anders een retorische vraag over hoeveel divisies onze lieve heer dan wel kon beschikken. Naarmate Oskams buik omvangrijker werd, groeiden de oninbare vorderingen van de boekhandel. Zo werd aan de borreltafel verteld. Gelukkig kon Van Gennep handig tussen de regels door lezen.
Zeg, weet je wat we doen? ‘

  • ‘Nou?’

‘Als het boek van Rijneveld in het Engels vertaald is, vragen we de jongelui om beide versies te lezen en te vergelijken. Net als bij Damocles van W.F.H., dat was een leuke exercitie. Leerzaam ook. Ik bedoel leerzaam voor mij, als ezel, bedoel ik. Ik wist lange tijd niet echt en precies wat een dark room was.’

  • ‘Hè? Echies? Dat lijkt me niet zo moeilijk: in een donkere kamer is het altijd avond. Of zo’n avond ongemak met zich brengt hangt van de bezoeker af. Denk ik tenminste. Ik heb geen persoonlijke ervaring.’

‘ Ik ben nachtblind. En bijziende.’

  • ‘ Ah vandaar, ik dacht al, vertalen? Hoezo? Dit boek is natuurlijk al in het Brits verschenen, of dacht jij dat die Albionezen hoog-kikkerlands lezen?’

‘ Zie je wel. Vanwege alle berichten over dit boek en die Britse prijs en zo, dacht ik meteen dat het boek oorspronkelijk in het Engels was geschreven en daarna vertaald in het Nederlands. Onder andere vanwege dat jasje met die voering waarin al geborduurd zou hebben gestaan dat zij de prijs zou gaan krijgen. Dat gaat natuurlijk over een personage van haar volgende roman. Nu snap ik het. Hè hè. Miserabele marketing lijkt me een ramp. De mensen gaan zich van alles en nog wat in hun hoofd halen.’

  • ‘Mwah, het kan misschien even wat ongemak veroorzaken. So what? Waarom moet alles altijd alleen maar leuk zijn?’

‘ Leuk is gewoon leuk, omdat het leuk is. Daarom. Zo hoorde ik mensen een fictieve casus bespreken waarin dit boek van Rijneveld was bedoeld om de verkoop van boeken van Gerard Reve en W.F. Hermans een zetje te geven. Een marketing hoax. Ongemak zou een superpastiche zijn van Reve’s boek De avonden en Hermans’ roman De donkere kamer van Damocles  /  The Darkroom. De manier waarop dit gesprek zich ontwikkelde vond ik ontzettend leuk. Zo was Herman’s Donkere kamer vertaald in het Engels, terwijl dit Ongemak vanuit het Engels naar Nederlands zou zijn omgezet. Vandaar die vreemde grappen waarover Wilma de Rek struikelt. Misschien dat zo’n meta-verhaal jeugdigen tot lezen kan verleiden? Wie weet.’

  • ‘ Hoor je wat je zegt? “Ontwikkelde,”  dat was vroeger, pre-digitaal, toen foto’s nog werden ontwikkeld, in een DoKa. Daar konden allerlei ongelukken mee gebeuren. Dat gebeurt in Hermans’ roman, waarbij Osewoudts identiteit op het spel staat, maar ook bij de fotorolletjes van de lijken in Srebrenica. Komen de lijken uit de roman van Hermans’ (is Dorbeck een van de lijken?) of is het Srebrenica-drama een slecht gepromoot verhaal met een povere politieke marketing? Zeg het maar.’

‘ Tja, leuk en leuk. Bij ons zijn ze er nog steeeds niet uit of Henri Osewoudt nu wel of niet homosexueel is. Die discussie werd op gang gebracht door de titel met Darkroom. Polysemie en homo-nymie. Dat kommaneuken over de “dt” van Osewoud en de “ck” van Dorbeck. Eindeloos leuk. Leuk is gewoon leuk. Ook als het er niet op staat.’

 

 

 

Tags: , , , , , , , , , , ,